Vallei van Yogyakarta - Borobudur en Prambanan

Achtergronden

Borobudur is officieel de grootste boedd- histische tempel ter wereld. Neder- landers ontdekten de tempel en begonnen met de opgravingen. Maar ook met het verkwanselen ervan.

Borobudur is de grootste boeddhistische tempel ter wereld. De veel minder bekende Prambanan is de grootste Hindoetempel van Zuidoost-Azië. Ze liggen in een indrukwekkende en extreem cultuurrijke omgeving op het eiland Java. Netjes gedrapeerd tussen bergen en vier vulkanen. Waaronder de Merapi, de meest actieve vulkaan van Indonesië. En alles met een Nederlands tintje.

Hoe belangrijk is een titel? Die vraag kan bij Borobudur terecht worden gesteld. Doordat het de grootste boeddhatempel ter wereld is weten veel mensen van het bestaan er van. Haar naam is over de gehele wereld bekend, net als haar omvang. Maar Prambanan kent lang niet iedereen. Het heeft immers geen aansprekende titel als 'grootste ter wereld', behalve dat het de grootste Hindoetempel van Zuidoost-Azië is. Maar hij staat in de schaduw van Angkor Wat in Cambodja, dat de grootste Hindoetempel ter wereld is.

De dichtstbijzijnde stad is Yogyakarta, op zo'n 42 kilometer van Borobudur. Prambanan ligt zo'n 18 kilometer ten oosten van de stad. Beiden tempelcomplexen hebben een opvallend gelijke historie. Zowel wat de bouw als de opgraving betreft. Ze zijn ongeveer in dezelfde tijd gebouwd en zijn beiden plotseling verlaten. Ook lagen ze eeuwenlang onder vulkaanas en zand bedolven. Struiken en bomen groeiden op de verzameling stenen.

Ook al is inmiddels veel ontrafeld, beide tempels zorgen bij de archeologen nog voor veel vraagtekens. Zo is het bijvoorbeeld onduidelijk waarom ze precies op deze locatie werden gebouwd. Beide liggen in een vruchtbaar gebied, waar rijstbouw al eeuwenlang voor voedsel zorgt. Maar welke rol dit gebied in het midden van Java vroeger had is nog niet duidelijk.

Beide tempels zorgen bij de archeologen nog voor veel vraagtekens.

Geleerden denken dat Borobudur tijdens de Sailendra-dynastie werd gebouwd. Dit boeddhistische koninkrijk duurde ruwweg van 760 tot het einde van de 9e eeuw. Geleerden denken dat Borobudur ergens tussen 760 en 810 werd gebouwd. De hindoetempel Prambanan werd in 850 gebouwd, mogelijk als reactie op zijn 'grotere broer'. Deze tempels geven veel informatie over de koninkrijken van Centraal-Java, een tijdperk waarover verder weinig bekend is.

Opmerkelijk is dat Borobudur niet alleen gebouwd lijkt om het boeddhisme te belijden, maar ook om de vorsten uit die tijd status te geven. De schattingen lopen uiteen over hoeveel mensen aan het immense gebouw hebben gewerkt. Tienduizenden steen- en beeldhouwers, metselaars en dragers hebben minimaal 30 jaar hieraan gewerkt. En mogelijk wel 80 jaar. Meer dan één miljoen stenen werden gebruikt. Deze komen uit een nabijgelegen rivier en zijn stuk voor stuk met de hand bewerkt.

Ook is het niet duidelijk is waarom deze dynastie uiteindelijk ten onder ging. Het kan zijn dat de bouw van de tempel te veel inzet (mensenlevens of geld) heeft gekost, waardoor de dynastie verzwakt is geraakt. Daarnaast is de kans reëel dat een natuurverschijnsel de oorzaak was. Vulkaanuitbarstingen en aardbevingen zijn hier heel gewoon, terwijl hongersnood en uitbraken van ziektes ook geregeld voorkomen. Een combinatie van deze factoren kan ook de oorzaak zijn. Zeker is dat het gebied langzaam ontvolkt is geraakt. En zo lange tijd onbekend blijft bij het grote publiek.

Totdat in documenten uit 1758 plotseling melding wordt gemaakt van 'een berg van duizend beelden'. De Nederlandse overheersers uit die tijd doen niets met de informatie. Tot in 1811 de Engelsen de macht over nemen. Drie jaar later geeft vice-gouverneur Sir Thomas Stamford Raffles opdracht de overblijfselen te onderzoeken. Eén van hen is de Nederlandse ingenieur H.C. Cornelius. Met 200 lokale dorpsbewoners ontdoet hij het gebouw van zand, puin en struiken. Lastiger zijn de talloze bomen, die hun wortels inmiddels tussen de stenen hebben gewrongen.

Langzaam komen de contouren van het gebouw tevoorschijn. Die meteen worden gedocumenteerd, zo tekent F.C. Wilsen van 1849 tot en met 1853 alle reliëfs op de muren na (structuur). Dr C. Leemans, de toenmalige directeur van het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden, brengt de tekeningen en bijbehorende beschrijvingen in 1873 uit als de eerste Borobudur monografie. Het gebouw wordt wereldberoemd als de destijds bekende fotograaf Isidore van Kinsbergen opnamen van de Borobudur maakt.

Maar het grootste geheim van de tempel wordt pas in 1885 ontdekt. Jan Willem IJzerman is de eerste voorzitter van de Archaeologische Vereeniging van Yogyakarta. Hij graaft de basis van de tempel uit en stuit op verborgen reliëfs. Hij vraagt de fotograaf Kassian Céphas alle 160 reliëfs te fotograferen. Om de rotsgravures te beschermen worden ze weer bedekt. De opnamen van Céphas zijn nog steeds de enige beelden van deze reliëfs. Slechts enkele reliëfs zijn later alsnog uitgegraven.

Overigens komt op de werkwijze van de Nederlanders veel kritiek. De Koning van Siam (het huidige Thailand) krijgt een jaar na de ontdekking van de reliëfs talloze geschenken van de Nederlanders om hem te vriend te houden. Die uit de Borobudur komen. Zo verdwijnen acht ossenkarren met beelden en ornamenten voorgoed naar Siam. Inclusief de enige tempelwachter van groot formaat die op de Borobudur de wacht houdt. Pas later wordt hier een halt aan toegeroepen. Maar de meeste belangrijke onderdelen zijn dan al weg.

De historie van Prambanan komt redelijk overeen met die van Borobudur. Ook al worden deze tempels pas in 1893 opgegraven. Bij het graven wordt het plateau van het middencomplex zichtbaar. De reconstructie begint snel, in 1918 worden de eerste restauraties uitgevoerd. Maar deze verloopt verre van soepel. De reden is simpel. Archeologen kunnen de originele stenen lang niet altijd terug vinden, velen zijn ontvreemd of hergebruikt in wegen of huizen. Het duurt tot 1953 voordat de renovatie van het belangrijkste gebouw pas is afgerond. Er zijn nu nog tal van fundamenten te zien waarvan geleerden geen idee hebben hoe het er ooit moet hebben uit gezien.

In het gebied rond Yogyakarta zijn nog veel meer tempels te vinden. Al zijn ze minder imposant. De opgravingen gaan ondertussen op diverse plekken door. Ze geven goed aan geven hoe de mens met dit soort gebouwen omgaan. En hoe de zienswijze erover de afgelopen twee eeuwen langzaam is veranderd. Ook al blijven sommige zaken misschien voor altijd onduidelijk. Volgens velen hoort dit bij dit soort bijzondere gebouwen.

De meeste toeristen arriveren via Yogyakarta, of 'Yogya' zoals de stad vaak wordt genoemd. Deze stad en omgeving wordt al eeuwenlang door sultans bestuurd. Om de sultans te plezieren is dit deel van Java het bloeiende kunstcentrum van Indonesië geworden. Hier is bijvoorbeeld batik tot een ware kunst verheven. Ook zijn hier veel andere kunstvormen te vinden, zoals Wajang-poppen en diverse kleurrijke dansen met kostuums en maskers. Het geeft de rijkdom van dit deel van Indonesië aan, al komen de meeste mensen om Borobudur te zien.

Deel

Partners van Droomplekken.nl

Wil jij na het lezen van alle tips graag op reis? Daarom werk ik nu op Droomplekken.nl samen met de beste reisorganisaties. Kijk maar.


Personal Touch Travel reisadviseurs
Neem contact op met één van ruim 100 ervaren reisadviseurs. Je hoeft alleen maar je postcode in te vullen. En zeg maar dat je via Droomplekken.nl komt...

postcode

 

Skyscanner
Vind je ideale en goedkope vliegticket voor je volgende reis. Eenvoudig, voordelig en snel.

Meer info over partners

Deel

Vallei van Yogyakarta: een Droomplek.

De Borobudur alsook Prambanan zijn beroemd werelderfgoed. De architectuur, religie, Midden op het eiland Java tussen diverse actieve vulkanen. Ideaal voor een rondreis door Indonesië met bijvoorbeeld ook eilanden als Bali en Komodo.

Top Drie Bezienswaardigheden:

  1. Borobudur is de grootste boeddhistische tempel ter wereld.
  2. De veel minder bekende Prambanan is de grootste Hindoetempel van Zuidoost-Azië.
  3. De omliggende Vallei van Yogyakarta is een perfect decor voor dit soort unieke bouwwerken.

Droomplekken nieuwsbrief

Blijf op de hoogte met de gratis nieuwsbrief.

Meer over deze droomplek

Vallei van Yogyakarta - Borobudur en Prambanan

Vallei van Yogyakarta - Borobudur en Prambanan

Ontdek de 18 Doentips, foto's en meer over deze Droomplek

Sta 's ochtends vroeg bij Borobudur. Ontdek het onbekendere Prambanan. Dwaal door Yogyakarta. En zoek Nederlands verleden.
Alles over deze droomplek
loading

Album wordt voor het eerst geladen, dit kan enkele minuten duren. Druk op ESC of backspace om terug te gaan.