Knossos en Heraklion - Minoïsche paleisstad ontmoet moderne stad

Achtergronden

Knossos en Heraklion zijn nauw verbonden. Heraklion als de huidige hoofdstad van Kreta, Knossos als hoofdstad van de Minoïsche cultuur. Een cultuur vol mythologie. En met veel raadselen.

Knossos en Heraklion zijn nauw verbonden. Heraklion, dat ook wel Iraklion wordt genoemd, als de huidige hoofdstad van Kreta, Knossos als hoofdstad van de Minoïsche cultuur. Een cultuur vol mythologie en veel raadselen. Die waarschijnlijk tijdens een natuurramp van de aardbodem verdween. Met bijzondere ruïnes als stille getuigen.

De contradictie is groot. Het moderne Heraklion fungeert als aanvlieghaven voor de miljoenen toeristen die jaarlijks Kreta bezoeken. Vijf kilometer ten zuiden van de stad heerst rust. Ruïnes van een grootse beschaving beheersen het landschap. Een deel is gerestaureerd, de rest niet. Simpelweg omdat de wetenschap niet weet hoe het zou moeten.

De grootste vraag is misschien wel die over de afkomst van de Minoërs.

De opgraving van Knossos is een verhaal op zich. Eeuwenlang werd gedacht dat de vele verhalen van onder meer Homerus in ´Ilias en Odyssee´ over een vreemd volk op Kreta echte mythen waren. In 1878 werd er voor het eerst archeologisch onderzoek gedaan op de plaats van het paleis.

Dit provisorische onderzoek werd door de rijke koopman en kunstliefhebber Minos Kalokairinos uitgevoerd. Alles wat hij vond schonk hij aan verschillende musea in Europa of nam hij mee naar huis. Met merendeel ging verloren bij de opstand in 1898 om Kreta zelfstandig van Turkije te maken.

Toen Kreta in 1900 zelfstandig werd, probeerden diverse archeologen de opgraving te kopen. De Engelse journalist en amateur-archeoloog Arthur John Evans won dit gevecht. Hij begon op eigen kosten te graven. Al in 1902 waren de ruines van het paleis te zien. En talloze andere gebouwen. Evans ging naast opgraven ook restaureren. Overigens niet zonder discussie, omdat Evans volgens andere archeologen wel heel vrij was in zijn visie hoe het er ooit moet hebben uitgezien.

Door Evans kreeg de Minoïsche beschaving voor het eerst sinds eeuwen weer een gezicht. En houdt deze bijna verloren gegane beschaving de wetenschap al decennialang bezig. Want wie waren de bewoners, die als Minoërs (soms ook Minoïers genoemd) te boek staan? En hoe kwamen ze zo hoog ontwikkeld? Was dit de eerste grote beschaving van Europa? Wat was hun verhouding met het oude Egypte? En waarom verdwenen ze plots uit de geschiedenis? En wie was de mythische architect Daedelus?

De 'vrouwen in blauw' is tegenwoordig in het Museum van Heraklion te zien.
Rita Willaert
Stukje voor stukje ontrafelen wetenschappers hier de geschiedenis. Wat niet mee valt, want alle Minoïsche gebouwen waren compleet verwoest. Eerst moest deze cultuur in een tijdvak worden geplaatst. Wetenschappers hebben inmiddels kunnen achterhalen dat de Minoërs op het eiland Kreta heersten van ongeveer 3500 v.Chr. tot ongeveer 1350 v.Chr.

Al snel werd duidelijk dat het om een stad ging, een zogeheten paleisstad. Met het immense paleis als het centrale middenpunt. Knossos is daarmee één van de oudste steden in Europa. Hier leefde de mens voor het eerst in een sociale structuur, met wetten en regels. Uit opgravingen blijkt dat er handelsbetrekkingen over zee waren met de eilandengroep de Cycladen, maar ook met het Oude Egypte. En waarschijnlijk met Anatolië (huidig Turkije) en Kanaän (het huidige Israël, inclusief Westelijke Jordaanoever en Gazastrook, maar ook Jordanië en een groot deel van Syrië en Libanon).

Opmerkelijk is dat Knossos onderdeel uit maakt van de Griekse mythologie. Zoals de mythe van het labyrint met de Minotaurus. Knossos zou ooit het paleis zijn geweest van koning Minos. Zijn vrouw baarde een Minotaurus, half mens, half stier. Deze woonde in een geheim labyrinth onder het paleis en moest gevoed worden met mensenoffers.

Maar er is ook een mythe over hoe de Atheense koningszoon Theseus de Minotaurus overwon en doodde. Ook het verhaal van Daidalos en Icarus is terug te voeren op Knossos. Ze probeerden naar Athene te vliegen om zo onder het bewind van Minos uit te komen. Het werd een harde les voor de mens. Oftewel, ken je grenzen.

De grootste vraag is misschien wel die over de afkomst van de Minoërs. Om dit te achterhalen deed Evans ook onderzoek naar het vreemde schrift van de Minoërs. Maar volgens wetenschappers is hun taal niet afkomstig uit Europa of Zuidelijk Azië zoals de Germaanse, Romaanse en Slavische talen dat wel zijn.

Daarom menen sommigen dat ze vanuit Klein-Azië Kreta binnenvielen en zich vermengden met de oorspronkelijke bevolking die er nog leefde als jagers-verzamelaars. Anderen denken dat de Minoërs uit de oorspronkelijke bewoners zelf voortkwamen.

Een ander mysterie is waarom deze beschaving plots uit de geschiedenisboeken verdween. Een grote vulkaanuitbarsting op het eiland Thera (dat ook wel Santorini wordt genoemd) is volgens veel wetenschappers de oorzaak. Of eigenlijk de vloedgolf die door de uitbarsting ontstond. Het eiland ligt slechts 150 km ten noorden van Kreta.

Die uitbarsting had volgens schattingen in de 17e eeuw v.Chr. plaats. Onduidelijk is of de beschaving hierdoor volledig verdween. Diverse wetenschappers claimen dat het paleis van Knossos na de uitbarsting werd herbouwd. Net als na een grote brand rond 1500 v. Chr. In ieder geval was de beschaving door de uitbarsting sterk verzwakt. En er zijn indicaties dat mogelijk de Mycenen in de eeuwen daarop Kreta aanvielen en definitief de Minoërs uitroeiden.

Knossos is moeilijk te vergelijken met de bouw van de Oude Egyptenaren in bijvoorbeeld Luxor of de Maya-tempels van Palenque en Chichén Itza in Mexico. Slechts enkele delen van de paleisstad zijn gerestaureerd, het merendeel is nog één grote ruïne.

De belangrijkheid zit hem dan ook niet zozeer in de overgebleven bouwwerken, maar in de ouderdom en de vernuftigheid van de bouw en de kunst. Natuurlijk roept ook de geheimzinnigheid rond de verdwenen beschaving talloze vragen op. Ook de rol van de labrys is onduidelijk, dat is gevonden op muren van Knossos. Dit teken bestaat uit een dubbele bijl, maar niemand weet waarvoor het diende.

Knossos is het voornaamste voorbeeld van de Minoïsche beschaving. Terwijl het museum van Heraklion de beste artefacten herbergt van deze cultuur. Een bezoek aan Knossos en het Archeologisch Museum is dan ook meer een kijkje in het verleden, waarbij opvallend veel aan de eigen interpretatie wordt overgelaten.

Deel

Partners van Droomplekken.nl

Wil jij na het lezen van alle tips graag op reis? Daarom werk ik nu op Droomplekken.nl samen met de beste reisorganisaties. Kijk maar.


Personal Touch Travel reisadviseurs
Neem contact op met één van ruim 100 ervaren reisadviseurs. Je hoeft alleen maar je postcode in te vullen. En zeg maar dat je via Droomplekken.nl komt...

postcode

 

Skyscanner
Vind je ideale en goedkope vliegticket voor je volgende reis. Eenvoudig, voordelig en snel.

Meer info over partners

Deel

Droomplekken nieuwsbrief

Blijf op de hoogte met de gratis nieuwsbrief.

Meer over deze droomplek

Knossos en Heraklion - Minoïsche paleisstad ontmoet moderne stad

Knossos en Heraklion - Minoïsche paleisstad ontmoet moderne stad

Ontdek de 9 Doentips, foto's en meer over deze Droomplek

Duik in het leven van de Minoërs. En ontdek de vele schatten. Zie het Nederlands verleden en vorm je eigen beeld.
Alles over deze droomplek
loading

Album wordt voor het eerst geladen, dit kan enkele minuten duren. Druk op ESC of backspace om terug te gaan.