Pompeii, Napels en Vesuvius - Mens versus vulkaan

Achtergronden

In 79 zorgde een vulkaanuitbarsting Pompeii, Herculaneum en Stabiae onder een 6 meter dikke laag as en brokken puimsteen. Maar hier gebeurt meer.

Het is een drie-eenheid die nauw met elkaar is verweven. Een uitbarsting van de Vesuvius zaaide dood en verderf in Pompeii. De mens bouwde een nieuwe stad, Napels. Wetenschappers ontrafelen langzaam de gruwelijke geschiedenis, die overigens weinig geruststellend is. Hier kan je ervaren hoe het is om met een actieve vulkaan te leven.

Het is één van de grootste mysteries uit de menselijke geschiedenis. De grote lijnen van wat er gebeurd is zijn bekend. Zeker is dat het één van de meest rampzalige vulkaanuitbarstingen ooit is geweest. De immense eruptie op 24 augustus van het jaar 79 legde Romeinse steden als Pompeii, Herculaneum en Stabiae onder een 6 meter dikke laag as en brokken puimsteen. Dit gebeurde allemaal binnen enkele uren, waardoor een heel gebied werd verzwolgen. Dat eeuwen later als een soort bevroren tijdsmoment weer te voorschijn kwam.

,,Je kon vrouwen horen weeklagen, kinderen huilden en mannen schreeuwden. Sommigen waren zo bang voor de dood dat ze baden om de dood. Velen hieven hun handen op naar de goden, maar velen meenden dat er nergens meer goden waren en dachten dat de nieuwe nacht voor altijd op aarde was gekomen''. Dit citaat komt van Plinius de Jongere, hij schreef tussen 101 en 104 na Chr. brieven aan zijn vriend (en geschiedschrijver) Tacitus.

Het gebeurde allemaal binnen enkele uren, waardoor een heel gebied werd verzwolgen.

Hij verhaalt uitgebreid over de vulkaanuitbarsting en de gevolgen voor Pompeii. Ook voor zijn oom, Plinius de Oudere, die het niet overleefde. Hij was een van de doden die hij 'slapers' noemden; mensen die, nadat alle rook was verdwenen, werden gevonden op straat. Ze hadden geen zichtbare schrammen of andere wonden. Zelfs de kleding was intact.

Wetenschappers dachten lang dat ze waren overvallen door giftige zwavel, maar de kans is veel groter dat ze door extreme hitte van een gaswolk om het leven kwamen. Wetenschappers twisten nog wel of Plinius de Jongere een ooggetuige was of slechts de informatie van overlevenden verzamelde.

De stad leek lang van de aardbodem verdwenen te zijn. Totdat het in 1599 bij toeval werd ontdekt door de Italiaanse architect Domenico Fontana. Hij zocht een route om de Samo-rivier te verleggen. Naar verluidt is hij niet verder gaan graven, ook al menen sommige archeologen dat Fontana wel degelijk enkele fresco's heeft gevonden. Maar aangezien deze soms erotisch getint zijn denken ze dat hij deze weer onder de grond heeft gestopt en de locatie niet heeft onthuld.

Omdat de precieze plek niet duidelijk was werd er meer dan een eeuw verder gezocht. In 1710 werd het eerste echte bewijs van de verhalen van Plinius gevonden. Vlakbij het Italiaanse plaatsje Resina kwamen de resten van het stadje Herculaneum tevoorschijn. De eruptie uit 79 had hier een grote modderstroom te weeg gebracht. En veel slachtoffers gemaakt.

In 1748 werd eindelijk de locatie van Pompeii gevonden. Op verzoek van de koning van Napels, Charles III, begon de Zwitserse architect Karl Jakob Weber aan de klus. Hij verbaasde zich over de stad die zich langzaam openbaarde. Huizen, wijnwinkels, openbare baden en bordelen vertellen een verhaal van zo'n 20.000 inwoners. Met een ongekende rijkdom. Villa's met talloze fresco's en mozaïeken kwamen tevoorschijn, net als rijke mozaïekvloeren en ontelbare kunst- en gebruiksvoorwerpen.

Daarna ging het snel. Herculaneum bleek een strandresort te zijn voor rijke Romeinen, die naar de baai van Napels kwamen om de warmte te ontvluchten. In 1752 werden hier de restanten ontdekt van een omvangrijke bibliotheek. Wetenschappers vonden in een immense Romeinse villa (de grootste ooit gevonden) meer dan 1.758 verkoolde papyrusrollen of delen ervan. Ze waren in slechte staat, een groot deel was verkoold. Ze worden voor een groot deel toegeschreven aan Philodemus, een beroemd filosoof en dichter.

De overblijfselen werden door de eeuwen heen langzaam ontcijferd. Overigens met wisselend succes, omdat blootstelling aan de lucht niet optimaal is voor het papier. De vondst bleek het begin te zijn van een hele reeks bijzondere vondsten, zowel in Pompeii als Herculaneum. Sommige wetenschappers denken dat de schoonvader van Julius Caesar de bibliotheek heeft opgezet, aangezien hij rond die tijd consul was.

Een van de meest verrassende is de vele graffiti op de muren in Pompeii. Op talloze plekken zijn teksten met een potscherf of een stuk ijzer ingekrast. Het betreft veelal teksten in krakkemikkig Latijn, die niet zelden obsceen of beledigend van toon zijn. En opvallend vaak persoonlijk van aard. De graffiti bracht een hele discussie onder wetenschappers op gang over de 'hoogstaande' cultuur van de Romeinen.

Herculaneum is overigens veel minder bekend dan Pompeii. Ten onrechte, aangezien ook hier talloze schatten zijn gevonden. Daarnaast is de functie van deze stad totaal anders. Was Pompeii een haven- en handelsstad, Herculaneum was een residentie voor rijke Romeinen. Hier staan grote villa's zij aan zij en zijn er slechts twee winkelstraten. Daarnaast zijn er in Herculaneum talloze huizen met meer verdiepingen bewaard gebleven, in Pompeii niet. Van Herculaneum zal waarschijnlijk nooit alles tevoorschijn komen, simpelweg omdat het oude centrum onder de moderne stad Resina ligt.

Terwijl het onderzoek door gaat discussiëren wetenschappers nog steeds over de precieze feiten. En blijven met diverse vragen zitten. Ligt het aantal slachtoffers in Pompeii zo laag, omdat het al zo goed als verlaten was door de aardbeving uit 62 na Chr.? Wat was de precieze rolverdeling tussen Pompeii en Hercunaleum? Hoeveel ligt er nog van deze steden bedolven onder de grond? Zijn er nog meer steden?

Overigens werd ook de stad Napels getroffen door de vulkaanuitbarsting van 79, maar bleef relatief ongeschonden. De stad aan de Golf van Napels speelde eeuwenlang een belangrijke rol. Maar door de gunstige ligging kent het een rumoerig verleden, waarbij Grieken, Romeinen, Longobarden, Vikingen en Garibaldijnen probeerden het in te lijven. Tegenwoordig wordt de stad vooral geassocieerd met de maffia.

Inmiddels is het gebied rondom de krater uitgeroepen tot Nationaal Park. De vulkaan herbergt talloze bijzondere planten en dieren. Lokale bewoners noemen de vulkaan een wolf in schaapskleren. Opmerkelijk is dat met het onthullen van de feiten uit het verleden de angst voor een nieuwe uitbarsting toe neemt. Oftewel, wat zijn tegenwoordig de gevaren voor de bevolking? Want er wonen ditmaal geen tienduizenden, maar miljoenen mensen op de flanken van de vulkaan. En de laatste uitbarsting was in 1944.

Pompeii behoort tot de grootste publiekstrekkers van Italië. De ruïnes geven een beeld van hoe de stad ten onder ging aan natuurgeweld. Hier kun je lang dwalen tussen de straten, door de huizen, tempels en talloze andere gebouwen. Zoekend naar fresco's, mozaïeken, belden, zuilen en nog talloze typische Romeinse (en Griekse) kenmerken. Wie een compleet beeld wil krijgen moet ook Herculaneum bezoeken. Daar krijg je een goed beeld van hoe Romeinse huizen er uit hebben gezien.

Tot slot is Napels dé plek om alle gevonden kunstschatten te zien. En om te zien hoe de Italianen tegenwoordig leven met de dreiging van de Vesuvius op slechts negen kilometer afstand. Wie echt de angst (als ook het respect) voor de vulkaan wil voelen, moet de berg op. Dan pas begrijp je iets van de gevoelens van de bewoners.

Deel

Partners van Droomplekken.nl

Wil jij na het lezen van alle tips graag op reis? Daarom werk ik nu op Droomplekken.nl samen met de beste reisorganisaties. Kijk maar.


Personal Touch Travel reisadviseurs
Neem contact op met één van ruim 100 ervaren reisadviseurs. Je hoeft alleen maar je postcode in te vullen. En zeg maar dat je via Droomplekken.nl komt...

postcode

 

Skyscanner
Vind je ideale en goedkope vliegticket voor je volgende reis. Eenvoudig, voordelig en snel.

Meer info over partners

Deel

Droomplekken nieuwsbrief

Blijf op de hoogte met de gratis nieuwsbrief.

Meer over deze droomplek

Pompeii, Napels en Vesuvius - Mens versus vulkaan

Pompeii, Napels en Vesuvius - Mens versus vulkaan

Ontdek de 18 Doentips, foto's en meer over deze Droomplek

Voel de Vesuvius. Zie het bordeel van Pompeii. Ontdek mummies en fresco's in Herculaneum en Stabiae. En het Archeologisch Museum in Napels.
Alles over deze droomplek
loading

Album wordt voor het eerst geladen, dit kan enkele minuten duren. Druk op ESC of backspace om terug te gaan.