Spitsbergen - ijsberen in een Nederlands verleden

Achtergronden

Een 'mensonvriendelijk' gebied met een indrukwekkend decor. Vol gletsjers, bergmassieven en ijzige kusten. En een Nederlands verleden.

Spitsbergen is de beste plek in Europa om ijsberen te zien. Deze eilandengroep (die in het Noors Svalbard heet) ligt in de Noordelijke IJszee, zo'n 500 km ten noorden van Noorwegen. Een 'mensonvriendelijk' gebied met een indrukwekkend decor. Vol gletsjers, bergmassieven en ijzige kusten. Waar naast de ijsbeer, ook walrussen, walvissen en talloze vogels leven. Een plek met een groot Nederlands verleden.

Hier kun je goed zien hoe een arctisch gebied zich kan ontwikkelen. Gedurende de laatste ijstijd is het land onder het ijs bedolven geweest. Maar als de harde klimatologische omstandigheden veranderen veert het land op. Een proces dat nog steeds door gaat, ook nu nog wordt de zeebodem opgestuwd. De oude strandlijnen zijn hier stille getuigen van. Sommige strandlijnen bevinden zich een heel eind landinwaarts en liggen al zo'n 130 meter boven het zeeniveau.

In 1612 vestigen de eerste Nederlanders zich op een klein eilandje bij Spitsbergen.

De naam Spitsbergen is bedacht door de Nederlandse ontdekkingsreiziger Willem Barentsz. Op zijn derde speurtocht in 1596 naar de Noordelijke route naar Oost-Azië ziet hij 'het Nieuwe Land', zoals hij het eerst noemt. Aan de westkust van Spitsbergen zijn de bergen Monacofjellet (1.084 meter) en Tyskertoppen (1.012) te zien. De hoogste berg is de Perriertoppen (1.717 meter), die ten oosten van de Widjefjorden ligt. Deze steile bergen inspireren Willen Barentsz om toch de naam Spitsbergen te gebruiken.

Barentz denkt overigens dat de eilanden een deel van Groenland zijn. De doorvaart heeft hij nooit gevonden. Wel zet de inwoner van Terschelling het verderop gelegen Nova Zembla op de kaart. In zijn kielzog volgen de walvisvaarders. Nadat de gehele kust in kaart is gebracht begint de strijd om het land en met name de omliggende wateren. Want Barentsz had tijdens zijn tocht talloze walvissen gespot.

In 1612 vestigen de eerste Nederlanders zich op een klein eilandje bij Spitsbergen. Ze dopen het tot Amsterdam. Aan een strandje bouwen ze het dorpje Smeerenburg. De naam van de stokerij verwijst naar het vet van een walvis, dat ook wel smeer wordt genoemd. In 1617 volgen Zeeuwse walvisjagers, die zich vestigen op het eiland Ytre Norskøya dat noordelijker ligt.

Op beide plekken worden de dieren vanaf schepen met harpoenen gevangen. Het 'afspekken' gebeurt door speciale spekmeesters. Ze snijden hun vetlaag er af, waarna het vet wordt gekookt. Het stroperige traan gaat naar Nederland en wordt als zeep en brandstof voor lampen gebruikt. De walvisbaleinen (de baarden) van de dieren eindigen als korset, hoepelrok of paraplu.

IJsbeer en jong wandelen over de ijsvlakte van Spitsbergen.
Martha de Jong-Lantink


Nederlandse archeologen hebben in de jaren zeventig en tachtig diverse opgravingen bij Smeerenburg gedaan. Overblijfselen van de houten woonhutten, pakhuizen, traankokerijen en een kerkje staan er nog. Ook zijn graven van zeelieden en arbeiders ontdekt op een kleine begraafplaats. Waarschijnlijk houdt de traanstokerij al in 1660 op.

Na de walvisvaart volgt de mijnbouw. Ook Nederlanders doen een poging. In juni 1920 gaan 12 Nederlanders (en 52 Duitsers) naar Spitsbergen. In Kaap Boheman ontginnen ze steenkool, die hier voor het oprapen ligt. Hun nederzetting noemen ze Rijpsburg. Aan het einde van dat jaar wordt de Nederlandsche Spitsbergen Compagnie opgericht en een andere mijn (Barentsburg) aangekocht. Maar ook levendig is de Nederlandse kolengeschiedenis op Spitsbergen nooit geweest. De overblijfselen zijn stille getuigen.

Het bewijst dat de eilandengroep nog steeds tot de verbeelding spreekt. Ook al ligt het ver weg van de bewoonde wereld en wordt het door de arctische kou uit het noorden onderdrukt. In de winter is het hier 24 uur per dag donker, in de zomer gaat de zon niet eens onder. Meer dan de helft van de eilandengroep ligt onder eeuwige sneeuw. Hier ben je als mens te gast. En moet je tegen de elementen kunnen, dan pas kun je Spitsbergen beleven.

Deel

Partners van Droomplekken.nl

Wil jij na het lezen van alle tips graag op reis? Daarom werk ik nu op Droomplekken.nl samen met de beste reisorganisaties. Kijk maar.


Personal Touch Travel reisadviseurs
Neem contact op met één van ruim 100 ervaren reisadviseurs. Je hoeft alleen maar je postcode in te vullen. En zeg maar dat je via Droomplekken.nl komt...

postcode

 

Skyscanner
Vind je ideale en goedkope vliegticket voor je volgende reis. Eenvoudig, voordelig en snel.

Meer info over partners

Deel

Spitsbergen: een Droomplek.

Spitsbergen (of Svalbard) is een unieke plek binnen Europa voor liefhebbers van wildernis. Per expeditieschip of te voet zoek je naar arctische dieren in een ruig landschap. Met ijsschotsen en Noorderlicht.

Top Drie Bezienswaardigheden:

  1. Spitsbergen is één van de beste plekken om ijsberen van dichtbij te zien.
  2. Speur naar andere dieren als walrussen, beloega's, walvissen en papegaaiduikers.
  3. Dwaal tussen ijsschotsen en geniet van het Noorderlicht.

Droomplekken nieuwsbrief

Blijf op de hoogte met de gratis nieuwsbrief.

Meer over deze droomplek

Spitsbergen - ijsberen in een Nederlands verleden

Spitsbergen - ijsberen in een Nederlands verleden

Ontdek de 21 Doentips, foto's en meer over deze Droomplek

Sta oog in oog met ijsberen en walrussen. Vaar met een expeditieschip tussen de ijsschotsen. Verwonder je om het Noorderlicht.
Alles over deze droomplek
loading

Album wordt voor het eerst geladen, dit kan enkele minuten duren. Druk op ESC of backspace om terug te gaan.