Expositie in Wenen leidt tot discussie over doek Vermeer

Door: Corno van den Berg

27 januari 2010 - De discussie rond een wereldberoemd schilderij van Johannes Vermeer is gisteren weer opgelaaid. In Wenen opende het Kunsthistorisches Museum een tentoonstelling met het doek.

Ooit bezat Hitler het schilderij. En dat is precies het punt. Het wereldberoemde schilderij 'De schilderkunst' (circa 1666-1668) van de Nederlandse kunstschilder Johannes Vermeer staat weer volop in de belangstelling. De erfgenamen van de voormalige bezitter willen het doek terug hebben van het Kunsthistorisches Museum in Wenen.

De eisers zeggen dat de vroegere eigenaar, Jaromir Czernin, in 1940 werd gedwongen het schilderij aan de Duitse dictator Adolf Hitler te verkopen. Hitler wilde in Linz een museum inrichten met louter topstukken. In 1945 kwam het schilderij in het bezit van het Kunsthistorisches Museum (KHM) in Wenen. Czernin eiste kort na de oorlog tevergeefs het schilderij op. Gedwongen verkoop werd destijds in twijfel getrokken. De graaf had immers 1,6 miljoen rijksmark ontvangen.

Maar de erfgenamen van Czernin denken dat het geld een afkoopsom was. Bij de opening van een expositie over het werk van Vermeer gisteren ontstond er opnieuw een discussie. De erfgenamen hebben inmiddels een expert in de arm genomen om de zaak te onderzoeken. Op basis van zijn bevindingen eisen ze het schilderij terug, aldus een advocaat van de familie.

Volgens de raadsman stond Czernin destijds onder zware druk om het schilderij te verkopen. Zo zou zijn vrouw gevaar hebben gelopen wegens de anti-joodse rassenwetten van de nazi's.

Kenners beschouwen 'De schilderkunst' als het mooiste werk van Vermeer. De afmetingen van het doek, 118,4 bij 99,5 centimeter, zijn ongewoon groot voor Vermeer. Kunstgeleerden nemen aan dat de schilder zichzelf afbeeldde, terwijl hij aan het werk was. Van Vermeer zijn verder geen zelfportretten bekend, terwijl zijn oeuvre uit slechts 26 werken bestaat, die door de internationale kunstwereld zijn erkend. In 2005 was het beroemde schilderij van Vermeer enkele maanden in het Mauritshuis in Den Haag te bewonderen.

Meer info: Kunst Historisches Museum

• Bron: Bloomberg / Corno van den Berg
• Datum: 27 januari 2010