Deel

Nieuws

Jan Dirkx: Portretfotografie op reis

Door: Corno van den Berg

18 augustus 2011 - Portretfotografie is lastig. In een studio, maar zeker ook op reis. De Belg Jan Dirkx reist de wereld rond, op zoek naar beelden die een verhaal vertellen. Hier laat hij zijn mooiste beelden zien, vergezeld van commentaar.

Wie reist komt de mooiste mensen tegen. En wil graag een foto maken. Maar dit is zeker niet eenvoudig. Waarbij je niet alleen naar de persoon moet kijken, maar ook naar de omgeving, de kleuren enzovoort. Zodat een beeld sprekend wordt. Door te kijken naar andere fotografen kun je veel leren. De onderstaande foto's zijn van de Belgische fotograaf Jan Dirkx, die graag de tijd neemt voor een portret op reis, al lukt dat niet altijd. Oordeel zelf welke je het leukst vindt en je graag zou willen maken.

Ik fotografeerde deze jongen achter zijn huis aan een strand in Bahia, waar zijn moeder de was deed. De kleur van de muur sprak me meteen aan. Het kereltje had me al een tijdje met argusogen aangekeken. ,,Wat doet zo’n vreemde roodgebrande Europeaan nu in onze achtertuin´´, leek hij wel te denken. Een paar gekke bekken van mijn kant deden wonderen, hij begon zelf een kat-en-muisspelletje te spelen, eerst wegvluchten, dan weer trots omdat hij op de foto mocht.

Een zonovergoten kerkhof in Poconé, Mato Grosso in Brazilië. Het was Allerzielen. Je merkt meteen dat fotograferen niet gesmaakt wordt wanneer mensen aan een graf staan te bidden. Deze man was helemaal in het wit gekleed, en ik mocht hem aan de uitgang, voor een witte muur, portretteren. Vooral het koordje onder zijn hoed getuigt van een snelle 'opmaak'.

In fotografie heb ik wat met 'simularities': Overeenkomsten. Ik probeerde dit meisje op een markt in Benin te fotograferen, ze bleef verstard staan. Maar plots loopt er rechts een jongen in beeld, die verschrikt probeert de foto te ontwijken. En daar wordt de blik van hem, én die van de bange kip, interessant. Dezelfde expressie, waardoor zo'n beeld aan kracht wint. Merkwaardig: foto geschoten op dia, die bijzonder zwaar aangetast raakte door een aftandse bagagescanner.

Een doodgewoon beeld kan in andere windstreken bijzonder boeiend worden. Ik maakte eerst een 'praatje' met de dame met het gele rokje, en vroeg daarna of ik ze allemaal mocht fotograferen. Leuk dat elk zijn eigen houding aanneemt, zeer natuurlijk.

(links) Haar kleinzoon kwam uitleggen dat ze heel weinig geld hadden, en ik gaf hem wat muntjes. De vrouw kwam uit haar deur gelopen om me te bedanken. Meteen viel me de kleurencombinatie op: alles was blauw. De deur, haar kleed. Ze was arm, maar erg fier. Mooie vrouw, vind ik. Ook een perfect voorbeeld dat aantoont dat een geportreteerde mens niet steeds in de zon moet staan.
(rechts )Iedereen lachte met deze oude man. Bleek dat hij al dagen tandpijn had. En in zijn dorp was er niet meteen hulp te vinden. Hij jammerde in het Arabisch, maar toch slaagde ik er in om hem even tot rust te brengen.

Toegegeven, als je hier in Europa de straat op trekt met een camera, en je fotografeert de eerste 10 mensen die je tegenkomt, heb je nooit het resultaat als wanneer je dat bijvoorbeeld in Cabo Verde doet. Dit was zo’n instant portretje, eenvoudig en spontaan.

Ik had dorst na een lange rit door Minas Gerais, een gebied met nogal wat koloniaal erfgoed in Brazilië. Deze man had een minuscuul winkeltje, waar ik een flesje water kon kopen. De dop was los, dus waarschijnlijk vulde hij lege flesjes gewoon met leidingwater. De Chaplin decoratie aan de muur was wat irreëel, en de man keek even sloom als Charlie.

Deze voodoopriester opende zijn tempeltje voor mij. De fetisj was samengesteld uit onduidelijke materialen, maar de pin op het hoofd sprak boekdelen. Bij offers werden kippen of eenden doorboord, en het bloed stroomde over het beeld. De stank van de dood was niet te harden, zeker omdat dit tempeltje met zinken dak onder zo’n 48° C stond te puffen. En daar ging die man op zijn dooie gemakje eventjes bij zitten…

Een terrasje aan een huis in Santamaria op het eiland Sal. En plots duikt deze jongen op, met een truitje daar perfect in het plaatje past. Toeval, soms is er voor een foto wat geluk nodig.

Nog zo’n voorbeeld van 'simularities'. Alsof er een styliste aan te pas kwam. Deze schilder had zich gekleed in een perfecte harmonie met de muur. Of omgekeerd. De kleuren die herhaald worden maken het beeld.

Afrikaanse kinderen zitten soms erg onder het stof, maar wanneer ze naar school gaan zijn ze piekfijn in orde. Ook dit meisje. Ik zag haar voor een verroeste container staan, en greep mijn kans. De kleuren pasten perfect bij elkaar.

Ik was er al een paar keer voorbij gewandeld, en vond de kleur weer prachtig. Bonte geveltjes of deuren zijn één ding, maar de mensen kunnen er soms nog een extra aan toevoegen. Zoals deze twee keuvelende dametjes.

In het fantastische hotel Dar Bibine (Djerba) werkt Nabila als kamermeisje. Ik hoorde haar levensverhaal en moest even slikken, haar man overleefde een zelfmoordpoging, maar haar zoontje kwam om. Nu moet ze heel hard werken om te overleven met haar gezinnetje. Ondanks al die triestheid straalt ze ook kracht en vreugde uit. Ik heb dit proberen te vatten in dit portret.

Dit is veel te ver om een écht portret te zijn. Dit is een Berbermeisje in Djerba. Ik vond haar kledij en hoed heel leuk, maar ze mocht niet gefotografeerd worden. In kleine dorpen mág je gewoon geen vrouwen fotograferen. Een vrouw die op een foto staat kan zelfs verstoten worden, ze zou zelfs nooit een man kunnen vinden. Maar ik heb even met haar gepraat, en haar overtuigd om een beeld te maken waarin ze bijna onherkenbaar is. Het is geen indringend portret geworden maar ik ben apetrots dat ik dit kon realiseren. Misschien wel mijn moeilijkste portret ooit.