Anti-Stroperij: Op stap met het WNF in Nepal

Een unieke kans. Als reisjournalist mag ik zien hoe natuurbescherming werkt. Ik ga op stap met het leger van Nepal, zie eco-drones en ontmoet een veroordeelde stroper. Hier woedt een ‘oorlog’. Een intrigerend kijkje achter de schermen.


Corno van den Berg

Corno van den Berg

Een unieke kans. Als reisjournalist mag ik zien hoe natuurbescherming werkt. Ik ga op stap met het leger van Nepal, zie eco-drones en ontmoet een veroordeelde stroper. Hier woedt een ‘oorlog’. Een intrigerend kijkje achter de schermen.

Zo werkt Anti-stroperij

Hoe werkt anti-stroperij? En wat doet het Wereld Natuur Fonds? Als toerist zie je niet hoe hard er achter de schermen wordt gewerkt om unieke dieren als tijger en neushoorn te beschermen. Waarbij in Nepal de hulp van lokale bevolking wordt gevraagd.

Ook ging ik tijdens deze reis de Himalaya in voor een meerdaagse trekking en bezocht ik enkele wonderlijke festivals als het Holi-festival en het beroemde Maha Shivaratri. Meer dan intrigerend ....

Actief helpen aan natuurbescherming

Als natuurliefhebber wil ik het liefst natuurbescherming in werking zien. In een ‘hotspot; zoals Nepal. Waarbij je als toerist kunt helpen. Meer dan ik dacht. Met wat geluk loop je ook nog neushoorns, olifanten en tijgers tegen het lijf.

Ik word midden in de nacht wakker en weet even niet waar ik ben. Er is geluid; geschuifel, gegraas en gegroempf... Gegroempf ja, iets anders kan ik er niet van maken. Ik zie door mijn raam een Indische neushoorn staan. Op een meter of drie. In het schaarse maanlicht zie ik pas goed hoe groot het dier is. Ineens ben ik klaarwakker.

De kolos hoort me. Zijn zicht is beperkt, maar ik zie de grote oren op zijn kop mijn richting op gaan. Het dier is niet onder de indruk. Hij gaat op zijn gemak door met grazen. Wonderlijk, de gehele dag ben ik op safari geweest om juist dit dier gezien. Ik zag van alles, maar geen neushoorn. Dus komt deze gigant maar naar mij toe. Ik moet glimlachen.

Een neushoornmoeder met jong. (Foto: M. Bos)

Een euforisch gevoel; als toerist word je hier erg gelukkig van. De lokale bevolking maakt deze ‘close encounters’ ook mee. Ze zijn daar minder blij mee. Neushoorns en olifanten vernielen geregeld complete landbouwvelden. Roofdieren als tijgers en luipaarden pakken soms vee van de boeren. Die toch al niet te veel hebben.

Ik hoor alles aan in een klein dorpje in het uiterste zuidwesten van Nepal. In de onbekende Khata Corridor, een uitgestrekt gebied tussen Bardia Nationaal Park en het Katarniaghat Wildlife Sanctuary in India. Waar mens en dier samen moeten leven. Ik slaap in een homestay, oftewel slapen bij de lokale bevolking.

nepal-katha-corridor-school
Een schooltje in een dorp in het uiterste westen van Nepal.
(Foto: Corno van den Berg)

Wil jij ook op safari naar Nepal?

1. Ontdek het rijke dierenleven op een privé natuurreis. Zoek de tijger, neushoorn, olifant, luipaard en de andere 176 zoogdieren die hier voorkomen.
2. Ga op trekking in Pokhara met uitzicht op het Annapurnagebergte en volg Prins Charles ver weg van de toeristische paden.
3. Verken de Koningsvallei van Kathmandu.
4. Ontmoet natuurbeschermers en slaap in een homestay in Bardia bij de lokale bevolking. De reis: 15 dagen, privéreis, sept. t/m dec. en febr. t/m april, € 3695,- per persoon. Meer info: Nepal: Koninklijke Natuur & Wildlife.

Vorige week liep er nog een olifant het dorp in, het dier werd verjaagd met kabaal en vuur. Het zijn ontmoetingen die wij in Nederland niet meer kunnen voorstellen. Met een treurige reden: We hebben geen wilde dieren meer… Hier is een verandering zichtbaar. De dieren worden niet meer afgeschoten, al gebeurt vergiftigen soms nog wel.

Wandelen in tijgergebied. ,,Geen probleem,” stamel ik opvallend snel.

Het Wereld Natuur Fonds helpt hier al jaren met kennis en geld. Ze hebben onder meer dit homestay-project gefinancierd. Bij 22 gezinnen kun je overnachten, inclusief eten. Maar er is hier geen water. Geen elektriciteit. Geen douche, maar wel vriendelijke mensen met intrigerende verhalen.

Ook voor Nepalezen is het bijzonder: Al ruim 25.000 hebben hier een nacht doorgebracht. Maar met de buitenlandse toeristen loopt het nog niet echt storm; de afgelopen vier jaar hebben slechts 400 hier geslapen.

Er zijn meer initiatieven waarbij je als toerist kunt helpen. Denk aan de overnachtingen tijdens je safari; lodges die zijn aangesloten bij TOFTigers (Touroperators for Tigers). Deze organisatie zet zich in voor een meer verantwoorde en duurzame benadering van het toerisme.

Zo slaap ik onder meer in Karnali Lodge in Bardia NP; in Chitwan vind je de Tharu Lodge. Een deel van je bestede geld wordt gebruikt om de tijger en andere diersoorten te beschermen. Waarbij veel wordt samengewerkt met de lokale bevolking.

bardia-wandelsafari-nepal

De lodges organiseren een ochtend- en middagsafari; met de jeep, op een olifant maar ook te voet. Gids Sitaram van Karnali Lodge kijkt naar mijn schoenen en vraagt of ik het durf.

Wandelen in tijgergebied. ,,Geen probleem,” stamel ik opvallend snel. Al staat Bardia en omgeving niet bekend om zijn tijgers. Maar deze dieren leven hier wel degelijk. Ik mag er nog even over nadenken; we gaan eerst in een jeep op pad.

Sitaram zoekt naar een teken van leven. al snel spot ik soorten als axishert, sambarhert, barasinghahert, gewone hoelman (een apensoort), resusaap, moeraskrokodil, gaviaal (krokodilachtige) en wild zwijn.

Oh en tientallen pauwen zoals we die in ons stadspark in Utrecht ook hebben. Een groepje kleurrijke neushoornvogels vliegt over. Ja, dit is wel een echte safari.

Hulp van Nederlanders

Een groepje Nederlanders willen helpen in Bardia. Hoogleraren biologie Herbert Prins en Jacques van Alphen willen onder meer een beheersplan maken voor de omliggende gebieden van het nationale park. Mensen wonen vaker steeds vaker in zogeheten bufferzones, ook wel groene gordels genoemd. Inmiddels zijn diverse onderzoekprogramma’s gestart, voor (Nederlandse) studenten.
Info: Himalayantigers.org

Vooraf heb ik online uitgezocht hoe dieren als tijgers, neushoorns en olifanten er voor staan in Nepal. In Chitwan NP leven zo’n 120 wilde tijgers, in Bardia NP zo’n 50. In heel Nepal zijn er recent nog een kleine 200 geteld. Let wel: Ze worden zelden gezien. Wel heb je kans om één van de 534 Indische neushoorns in Nepal te zien. Deze kom je, met name in Chitwan, wel veel tegen.

Langs de oevers stappen we uit de jeep. Sitaram is op zijn hoede. In de verte zijn bewegende struiken hoorbaar. ,,Als er een neushoorn op ons af komt … niet rennen. Verstop je achter een boom. Of liever: klim in die boom.” Ik kijk snel om me heen, die zijn er genoeg. Dit is wel spannend merk ik aan mezelf.

Later ontmoet ik Bhadai Tharu, die in bijna heel Azië bekend staat als de 'Tiger Man'. Hij overleefde een tijgeraanval, maar verloor wel een oog toen het dier uithaalde naar zijn hoofd. In plaats van woede, reageert hij met respect. ,,De tijger kon er niets aan doen,” zegt hij opmerkelijk genoeg vanachter zijn zonnebril.

,,Dit is zijn leefgebied, dat moeten we goed beseffen. Het zou zonde zijn als deze unieke dieren uitsterven.” Zodra hij hoort van een nieuw conflict met wilde dieren, reist hij naar het dorp om zijn verhaal te doen. Een betere ambassadeur kun je je niet voorstellen. Want als hij al respect voor deze dieren heeft, wie ben ik dan om hieraan te twijfelen? Ik ben wel blij dat ik hem na mijn wandelsafari heb ontmoet en niet ervoor.

dorpje-vrouw-nepal

Een vrouw doet de was in een beekje.

bardia-nationaal-park-hoelman

Een langoer in een boom.

axis-hert-nepal

Een axishert in de regen van Bardia NP.

bardia-nationaal-park-boom

Een boom in bloei....

anti-stroperij-nepal

Een dorpje met wachttorens aan de rand van Bardia NP.

jongetjes-nepal

Een groepje jongens in een Tharu-dorp bij Chitwan.

mooiste-nationaal-park-nepal

Het onbekende Bardia Nationaal Park in Nepal.

pauw-nepal-safari

Een pauw in Chitwan Nationaal Park.

dorpje-nepal

Een sfeerbeeld van een dorpje in de Khata Corridor.

wandelen-nepal-vrouw-kinderen

Een sfeerbeeld in een dorp.

dieren-nepal

Een gekko in een huis.

nepal-bezienswaardigheden-bardia

De ossenkar wordt nog veelvuldig gebruikt in Nepal.

bardia-nationaal-park-nepal

Bardia Nationaal Park in Nepal.

nepal-apen-safari

Hoelmans in Chitwan Nationaal Park.

nepal-gaviaal-krokodil

Een unieke krokodilachtige: de gaviaal.

nepal-katha-corridor

Ochtendlicht in een dorpje bij Bardia Nationaal Park.

apen-vlooien-nepal

Resusapen aan het vlooien.

nepal-kinderen-school

Kinderen op een schoolplein.

nepal-houthakkers-nationaal-park

Twee houthakkers verwijderen dood hout in de Khata Corridor.

De keiharde wereld van Anti-Stroperij

Hoe worden dieren als tijger en neushoorn beschermd? Het nietige Nepal loopt hierin voorop. In het Himalayastaatje worden de modernste technologieën ingezet tegen stropers. En de harde hand van het leger. Ik krijg een uniek kijkje in de keuken.

nepal-anti-stroperij-wapens

Uit een metalen kist komt een verweerd tijgervel tevoorschijn. De sleutel van deze kamer lag in een stoffig doosje in een andere afgesloten kamer. En nee, niemand lijkt precies te weten wat er in het kamertje allemaal ligt.

Ik kijk naar het resultaat van anti-stroperij in Nepal. Waarbij zelfs het leger wordt ingezet. Massaal. Welkom in Chitwan Nationaal Park in Nepal.

Her en der liggen ouderwetse pistolen; half verroest. Maar ook moderne geweren glimmen me tegemoet. En er liggen klemmen, snaren en andere attributen om grote dieren te vangen.

Die vervolgens door verhongering dood gaan. Het is een heuse gruwelkamer. Confronterend, realistisch, rauw.

Ik ontmoet Kamal Jung Kunwar, hij heeft een unieke functie. In de wereld zelfs. Kamal is hoofdparkwachter van Chitwan, maar ook de baas over de honderden gelegerde militairen die het park bewaken. ,,Als we iemand oppakken, zoals stropers, illegale vissers en houthakkers zetten we die maximaal 24 dagen vast." Hij wijst op de cel achter zijn werkkamer.

Een man komt tevoorschijn, om zijn polsen zitten handboeien. Het is een tot 15 jaar veroordeelde stroper die speciaal voor mij uit zijn cel is gehaald. Achter hem staat een militair met geladen wapen. De man heeft de afgelopen jaren 20 neushoorns gestroopt en vijf dieren verwond. Als de man even glimlacht wordt hij direct terecht gewezen. Stroperij is in Nepal een serieuze zaak. Bloedserieus.

De 31-jarige man is net opgepakt. Dit gebeurde door tips van de lokale bevolking, die actief wordt betrokken bij de bescherming. Nepal ligt op de doorvoerroute van India naar Tibet en de rest van China. Dus niet alleen stropers uit het park houden, maar ook de handel in dieren vanuit omliggende landen te stoppen.

chief-warden-chtiwan
De 'chief warden' van Chitwan Nationaal Park aan het werk. (Foto: Corno van den Berg)

Ook helpen de natuur te beschermen?

1. All for Nature Travel biedt de mooiste wildlife reizen met uniek inzicht in natuurbescherming en een bijdrage aan natuurbehoud.
2. Reis alleen of in een kleine selecte groep en sta oog in oog met charismatische wilde dieren.
3. 30% van de brutomarge die All for Nature realiseert wordt terug geïnvesteerd in natuurbehoud.
4. Meer dan 30 duurzame bestemmingen en bijzondere dieren over de hele wereld.
Wil je op reis naar Nepal? Check dan deze 15-daagse privé natuurreis: Nepal: Koninklijke Natuur & Wildlife.

Luitenant-kolonel Sanjaya Deuja staat zelfverzekerd bij een bord. De baas van het leger in deze regio is hard en rechtlijnig: ,,Wij hebben in Nepal zero poaching. In 2002 werden 17 neushoorns gedood in een jaar. Van de 504 in totaal in Chitwan. In 2013 en 2014 is er geen neushoorn, olifant of tijger gestroopt in heel Nepal.” In Azië denken veel mensen dat de hoorn geneeskrachtige werking heeft. Wat bizar is, want het is hetzelfde materiaal als menselijke nagels.

Zonder aarzelen, maar met gevaar voor eigen leven. Het is een oorlog...

Het statement roept veel vragen op. Zeker omdat in 2014 alleen al in Zuid-Afrika 1215 neushoorns werden gedood om hun hoorns. In Afrika is een ongekende slachting bezig. Waarom dan hier niet? ,,Er zijn meerdere redenen. De hoorn is anders. In Afrika wegen ze zo'n vijf tot zes kilo; die van een Indische neushoorn 800 gram. Per kilo levert een hoorn ongeveer 22.000 dollar op. En het leger hier is anders dan in Afrika. Iets beter georganiseerd denk ik.” Deuja is resoluut. En bevlogen.

Sinds 1975 is het leger in Nepal betrokken bij het opsporen van stropers. Door de nabijgelegen grens met India was het leger al aanwezig, maar nu voeren ze ook taken uit om gericht stropers te pakken. Er zijn nog grotere plannen. Deuja: ,,Er komt een heuse Conservation School voor militairen. Zodat ze niet alleen leren hoe je stropers pakt, maar ook hoe je natuurbescherming in bredere zin doet.” Bijzonder...

nepal-chitwan-anti-stroperij
Het leger geeft met GPS de afgelegde route aan. (Foto: Corno van den Berg)

Maar liefst 1.400 mensen werken in Chitwan aan natuurbescherming, zo'n 1.100 zijn van het leger. De belangrijkste rol van het leger is het beschermen van dieren, niet zozeer het land. De militairen voeren hun taak met militaire precisie uit. Deuja wil zijn vijand leren kennen. Alsof ze een strategisch plan neerleggen om hun vijand; de stropers, aan te pakken. Hij is getraind om mensen te redden, maar doet het nu voor dieren .... Zonder aarzelen, maar met gevaar voor eigen leven. Het is een oorlog...

Een hondenpatrouille van het leger. De honden ruiken bijvoorbeeld ivoor of tijgervellen. (Foto: Corno van den Berg)

Eco-Drones

    De modernste technologie wordt in Chitwan NP ingezet. Ik mocht zien hoe het leger hun nieuwste aanwinst inzet: eco-drones. Dit zijn kleine ombemande vliegtuigjes met een hd-camera. Ze patrouilleren langs de rivieroevers, die op sommige delen als grens van het park fungeren. De high-tech snufjes zijn gekocht met geld van het WNF.

Alles van een tijger is veel geld waard. ,,De huid is al 10.000 dollar waard. Botten worden voor tijgerwijn gebruik, enz. In totaal is één dier zo’n 40.000 dollar waard. Ongekende bedragen. Een stroper krijgt zo'n 500 dollar, de winst zit bij de handelaren. Naast wetgeving en vooral uitvoering daarvan is ook educatie nodig.

Nepal is klein in vergelijking met bijvoorbeeld buurlanden als India en China. ,,De Chinese tradities waarbij tijgerbotten worden gebruikt sterft langzaam uit. Veel jongeren nemen die tradities niet over. Maar het nieuwe gevaar komt van de nieuwe middenklasse in Azië, die het in drankjes doen in het uitgaansleven. Bijvoorbeeld in Vietnam is dat nu hip, gewoon om te laten zien dat je geld helpt.”

In Kaziranga Nationaal Park in India leven de meeste neushoorns van Azië. Hier gebeurt stroperij nog wel. Deze week nog hoor ik. Deuja reist binnenkort af naar het park, om zijn visie uit te leggen. Er lijkt dus in dit deel van Azië een toekomst voor mens en dier. Al duiken er altijd nieuwe problemen op. Zoals een mogelijke snelweg en spoorlijn dwars door Chitwan Nationaal Park. Al zal het niet zo'n vaart lopen denkt hij.

Confronterend: Op stap met het leger. (Foto: Corno van den Berg)

Ik kijk uit over de rivier en de achterliggende jungle van Nepal. Gedachten schieten door mijn hoofd. Elke keer dat ik op reis ben leer ik veel. Over culturen, gewoontes en meer. Maar ik hoor ook vaak over talloze problemen. Voor zowel mens en dier. Een week lang heb ik ervaren hoe stroperij en vooral anti-stroperij er uit ziet. Het is bijzonder om nu eens echt diepgang te zien.

stroper-nepal

De 31-jarige stroper die is veroordeeld tot 15 jaar cel.

nepal-anti-stroperij-tijger

Ineens komt een verweerd tijgervel tevoorschijn.

nepal-eco-drones

De nieuwe eco-drones van het Nepalese leger.

chitwan-anti-stroperij-patrouille-leger

Het leger op patrouille in Chitwan Nationaal Park.

man-mensen-thuis

Een man vlecht een mand in een dorpje in Nepal.

nepal-zero-poaching

Luitenant-kolonel Sanjaya Deuja bij het Zero Poaching bord in Chitwan NP.

nepal-leger-anti-stroperij

Het leger op patrouille.

nepal-stroperij-nationaal-park

De lokale bevolking mag op bepaalde momenten gras halen uit Chitwan NP.

nepal-neushoorn-modder

Eén van de dieren waar het om draait: de Indische neushoorn.

school-nepal

Educatie op lokale scholen is essentieel voor de toekomst.