Farne-eilanden

De Farne-eilanden in Engeland zijn een van de beste plekken in Europa om papegaaiduikers te zien. In het voorjaar en de zomer komen tienduizenden van deze kleurrijke vogels naar de kleine eilanden voor de kust van Noord-Engeland. Maar als natuurliefhebber is er veel meer te beleven. Op de rotsen zitten zeekoeten en alken, sterns vliegen rakelings over je hoofd en rond de eilanden leven honderden grijze zeehonden. Ik liep hier letterlijk midden tussen de vogels. Voor mij is dat wat de Farne Islands zo bijzonder maakt.

Waar liggen de Farne-eilanden?

De eilanden liggen voor de kust van Northumberland, in het uiterste noordoosten van Engeland. Ook liggen de eilanden niet ver van de Schotse grens. Vanuit het kustplaatsje Seahouses vaar je er in korte tijd naartoe. Het is een uniek gebied. In het broedseizoen komen rond de 200.000 zeevogels naar de Farne Islands, waaronder zo’n 40.000 broedparen papegaaiduikers.

“Als je van natuur houdt moet je deze eilanden eigenlijk bezoeken. Je kunt zelden zo dichtbij een papegaaiduiker komen, zonder ze te verstoren. Maar het is vooral het enorme aantal vogels dat opvalt.”

---

Corno van den Berg

Voor mij waren de papegaaiduikers dé reden om te gaan. Ik had ze al vaker gezien, maar meestal vanaf grotere afstand. Hier sta je er midden tussenin. Papegaaiduikers schieten laag over het water, landen vlak naast het pad en verdwijnen in hun holen. Ondertussen zitten de rotsen vol andere zeevogels en zie je vanaf de boot regelmatig grijze zeehonden.

Papegaaiduikers op de Farne-eilanden

De papegaaiduiker is de grote ster van de Farne Islands, en van dichtbij zijn ze nog mooier dan op foto’s. De felgekleurde snavel steekt af tegen het zwart-witte verenkleed en rond de ogen zitten opvallende gekleurde accenten. Op het water zijn het behendige zeevogels, maar op het land krijgen ze door hun manier van lopen iets komisch.

Tijdens het broedseizoen maken ze hun nest in holen in de grond. Daar leggen ze hun ei, en het jong, een zogenoemde puffling, blijft grotendeels onder de grond verborgen.

De ouders vliegen ondertussen voortdurend naar zee om vis te vangen. Met een beetje geluk zie je een papegaaiduiker terugkomen met zijn snavel vol zandspieringen. Op Inner Farne kan zo’n vogel op een paar meter van je landen.

Een van de beste plekken in Europa voor papegaaiduikers

Papegaaiduikers leven op meer plekken in Europa. IJsland is beroemd om zijn kolonies en ook in Schotland, Noorwegen en Ierland kun je ze zien. Toch horen de Farne Islands voor mij bij de beste plekken.

Dat komt niet alleen door de aantallen, maar vooral doordat je op Inner Farne midden tussen de vogels loopt. Ze vliegen over je heen, zitten naast het wandelpad en duiken vlak voor je voeten hun hol in. Fotografeer je graag, dan is het hier helemaal genieten. Je hebt geen enorme telelens nodig om een papegaaiduiker goed in beeld te krijgen.

Mijn tip: blijf af en toe een tijdje op dezelfde plek staan. Hoe langer je kijkt, hoe meer je ziet. Ik zag vogels landen, uit hun holen tevoorschijn komen en met visjes terugkeren van zee, allemaal binnen een paar minuten.

Wil je papegaaiduikers ook op andere plekken zien? Bekijk dan mijn tips voor Látrabjarg in IJsland. Ook het Noorse vogeleiland Runde is beroemd om zijn papegaaiduikers en heb ik bezocht. Het ligt op de route van mijn rondreis langs de Noorse fjorden.

Eenvoudig vanuit Nederland te bezoeken

Voor Nederlanders zijn de Farne-eilanden bovendien makkelijk bereikbaar. Het is de dichtstbijzijnde plek waar je echt tussen de papegaaiduikers loopt. Neem ’s avonds de nachtboot van DFDS vanuit IJmuiden, en de volgende ochtend kom je aan in Newcastle. Vanaf daar rijd je in zo’n anderhalf uur naar Seahouses. Je hoeft dus niet eens te vliegen: papegaaiduikers kijken kan gewoon met je eigen auto, als korte reis van een paar dagen.
Boek hier je veerboot IJmuiden-Newcastle

Hoe kom je op de Farne-eilanden?

Je bereikt de Farne Islands alleen per boot vanuit de haven van Seahouses. Kies een tocht met landing op Inner Farne, dan ben je ongeveer een uur op het eiland. Landingen zijn mogelijk van april tot en met september.

Inner Farne bezoeken

De Farne Islands bestaan uit een groep kleine rotseilanden die bij hoog- en laagwater steeds van aanzien veranderen. Ze worden verdeeld in de Inner Farnes en Outer Farnes. Voor reizigers is Inner Farne het belangrijkste eiland, want hier kun je tijdens een bootexcursie aan land.

Er loopt een korte route over vlonders en paden. Het is geen lange wandeling, maar reken erop dat je er veel langer over doet dan je denkt. Ik bleef om de paar meter staan omdat er weer iets nieuws te zien was.

En het zijn zeker niet alleen papegaaiduikers. In het broedseizoen zit het eiland vol met zeekoeten, alken, drieteenmeeuwen, kuifaalscholvers, eidereenden en sterns. Dat verraste me het meest: al vanaf de steiger loop je midden in een enorme vogelkolonie.

Zeekoeten en alken

Op de steile rotswanden maken vooral de enorme aantallen zeekoeten indruk. Ze staan soms bijna schouder aan schouder op smalle richels boven zee, en het geluid van al die vogels samen hoor je al voordat je aanmeert.

Daartussen kun je alken ontdekken. Door hun zwart-witte verenkleed lijken ze op het eerste gezicht een beetje op papegaaiduikers, maar hun snavel is zwart met een dunne witte streep. Vanaf de boot zie je beide soorten ook op het water. Pas als je dichter bij de rotsen komt, merk je hoeveel vogels hier werkelijk broeden.

De sterns vallen je aan

Een van mijn leukste herinneringen gaat gek genoeg niet over de papegaaiduikers, maar over de noordse sterns. Ze broeden op Inner Farne vlak naast de paden en vinden het helemaal niet leuk dat jij daar loopt.

Kom je in de buurt van een nest, dan vliegen ze krijsend op je af. Ze scheren rakelings over je hoofd en sommige proberen je zelfs met hun snavel te raken. Neem dus een pet of hoed mee, wat ook handig is want je kunt ook wel vogelpoep verwachten. Het klinkt onaangenaam, maar ik vond het geweldig. Het maakt duidelijk dat je hier te gast bent en dat de vogels de regels bepalen.

Eidereenden

Een andere vogel die je op de Farne Islands veel ziet, is de eidereend. Vooral het mannetje valt op, met zijn zwart-witte verenkleed en de zachtgroene kleur in de nek. Sommige vrouwtjes broeden pal naast het pad, zo goed gecamoufleerd dat je ze bijna over het hoofd ziet.

De eidereend heeft ook een bijzondere band met de geschiedenis van de eilanden. Lokaal heet hij Cuddy’s duck, naar St Cuthbert, die in de zevende eeuw op Inner Farne leefde.

Kuifaalscholvers en drieteenmeeuwen

Kijk ook goed naar de rotswanden. Hier broeden kuifaalscholvers, donkere zeevogels die je regelmatig laag over het water ziet vliegen.

Ook de drieteenmeeuw is volop aanwezig. Ze bouwen hun nesten op kleine richels tegen de steile rotsen. Vanaf de boot zie je goed hoe op sommige rotswanden echt ieder plekje bezet is.

Grijze zeehonden rond de Farne Islands

Rond de Farne Islands leeft ook een van de grootste kolonies grijze zeehonden aan de oostkust van Engeland. Tijdens de boottocht zie je regelmatig een kop boven het water uitsteken, en op de rotsen liggen groepen zeehonden te rusten. De schipper weet meestal precies waar je de grootste kans hebt.

De zeehonden zijn het hele jaar aanwezig, maar in het najaar worden de jongen geboren, elk jaar rond de 3.000. De eerste pups verschijnen al in september, de piek ligt eind oktober, en ook in november zie je nog veel jongen met hun witte vacht.

Daardoor heeft de Farne Islands eigenlijk twee natuurseizoenen: in het voorjaar en de vroege zomer kom je voor de zeevogels en papegaaiduikers, in het najaar voor de jonge grijze zeehonden.

Overnachten bij de Farne Islands

Boottocht naar de Farne Islands vanuit Seahouses

De boten naar de Farne Islands vertrekken uit de haven van Seahouses. Er zijn verschillende excursies. Sommige boten varen alleen rond de eilanden, bij andere tochten ga je ook op Inner Farne aan land.

Kom je voor de papegaaiduikers en andere zeevogels, kies dan een tocht met landing op Inner Farne.

Vanaf het water zie je al veel: papegaaiduikers op zee, rotsen vol vogels en grijze zeehonden. Maar de echte ervaring begint voor mij zodra je van de boot stapt.

Duur en kosten

• Een tocht met landing duurt ongeveer 2,5 tot 3 uur, waarvan je zo’n uur op Inner Farne bent.
• Reken op ongeveer £30 tot £50 per persoon voor de boot en de entree samen. Leden van de National Trust betalen geen entree.
• Kinderen betalen ongeveer de helft.
• Landingen op Inner Farne zijn mogelijk van april tot en met september.
• Boek in het broedseizoen vooraf, want de populaire tochten kunnen vol raken.
• Houd ook rekening met het weer. De Noordzee kan onstuimig zijn, en bij harde wind of hoge golven kunnen boottochten of landingen worden geannuleerd.

Staple Island

Staple Island is ook een belangrijk broedeiland voor onder meer papegaaiduikers, zeekoeten en alken. Vroeger konden bezoekers hier aan land. Momenteel is Staple Island niet opengesteld voor bezoekerslandingen. Tijdens diverse boottochten zie je het eiland wel vanaf het water. Wil je echt tussen de vogels lopen, boek dan een tocht waarbij je op Inner Farne aan land gaat.

Vuurtoren van Longstone en Grace Darling

Op de buitenste rotsen van de Farne Islands staat de rood-wit gestreepte Longstone Lighthouse. De vuurtoren werd in 1826 gebouwd en is vanaf de boot al van ver te zien.

Longstone is vooral bekend door Grace Darling, de dochter van vuurtorenwachter William Darling. In de stormnacht van 7 september 1838 liep het stoomschip Forfarshire op de rotsen van Big Harcar. Grace zag vanuit de vuurtoren overlevenden op de rots zitten en roeide samen met haar vader in een kleine roeiboot door de zware zee. Ze redden negen mensen. Grace Darling werd daarmee in heel Groot-Brittannië een heldin.

Bij de meeste boottochten vaar je langs de vuurtoren. Er zijn ook speciale tochten vanuit Seahouses waarbij je ongeveer een half uur op Longstone aan land gaat, onder meer bij Golden Gate Farne Islands Boat Trips. Voor een kleine bijdrage, contant te betalen, kun je dan ook de vuurtoren in. Houd er rekening mee dat dit een aparte tocht is: een landing op Inner Farne en op Longstone combineer je meestal niet in één excursie.

Meer over Grace Darling lees je in het Grace Darling Museum in Bamburgh, vlak bij het kasteel. Op het kerkhof van St Aidan’s Church, tegenover het museum, ligt ze begraven.

Wanneer zijn er papegaaiduikers op de Farne Islands?

Papegaaiduikers zijn van april tot eind juli op de Farne Islands, met de meeste activiteit in mei, juni en begin juli.

De rest van het jaar leven ze op open zee. In juni en begin juli vliegen de ouders voortdurend af en aan om hun jongen te voeren. Vanaf eind juli vertrekken steeds meer vogels weer naar zee.

Beste reistijd voor de Farne Islands

Welke periode het beste is, hangt af van wat je wilt zien.

Mei

Het broedseizoen is volop bezig. Papegaaiduikers, zeekoeten, alken en andere zeevogels zijn massaal aanwezig. Ook de noordse sterns keren terug.

Juni

Voor mij is juni een van de beste maanden. De kolonies zijn extreem actief, papegaaiduikers vliegen voortdurend tussen zee en hun nest en de rotswanden zitten vol broedende vogels.

Juli

Ook uitstekend, vooral de eerste helft. Dit is een goede periode om papegaaiduikers met visjes in hun snavel te fotograferen. Tegen het einde van de maand neemt het spektakel langzaam af.

Augustus

De meeste papegaaiduikers zijn dan vertrokken. Je kunt nog vogels op zee zien, maar niet meer de aantallen van juni en begin juli.

Oktober en november

Geen tijd voor papegaaiduikers, wel voor de grijze zeehonden. Eind oktober worden de meeste pups geboren.

Voor papegaaiduikers en de grote zeevogelkolonies kies je dus mei, juni of de eerste helft van juli.

St Cuthbert

De Farne Islands hebben ook een lange geschiedenis. In de zevende eeuw trok de monnik St Cuthbert zich als kluizenaar terug op Inner Farne. Volgens de overlevering had hij opvallend veel oog voor de natuur en de vogels om hem heen. Daarom wordt hij soms een van de vroegste natuurbeschermers van Groot-Brittannië genoemd.

Op Inner Farne staan de kleine St Cuthbert’s Chapel en een vuurtoren. Leuk om even te bekijken, al werd mijn aandacht door de duizenden vogels steeds weer naar buiten getrokken.

Seahouses en de omgeving

Seahouses is de uitvalsbasis voor een bezoek aan de Farne Islands. Het is een levendig kustplaatsje met pubs, restaurants, winkels, hotels en B&B’s. Rond de haven zitten de aanbieders van de boottochten.

Vanaf Newcastle rijd je in ongeveer anderhalf uur naar Seahouses. Vanaf Edinburgh is het ongeveer twee uur rijden.

Ik zou minstens één nacht in Seahouses of omgeving blijven. Dan hoef je op de ochtend van je boottocht niet ver te rijden, en heb je wat ruimte als een tocht vanwege het weer niet doorgaat.

Bamburgh Castle

Vlak bij Seahouses ligt Bamburgh Castle, een van de mooist gelegen kastelen van Engeland. Het staat op een rots direct boven een breed zandstrand, en bij helder weer zie je het zelfs vanaf de Farne Islands liggen.

Een ideale combinatie: ’s ochtends tussen de papegaaiduikers en ’s middags over het strand naar het kasteel wandelen en het bezoeken.

Holy Island

Iets verder naar het noorden ligt Holy Island, ook wel Lindisfarne. Het eiland is via een weg met het vasteland verbonden, maar alleen bij laagwater. Bij vloed verdwijnt de weg onder de Noordzee. Controleer daarom altijd vooraf de getijdentijden en steek nooit nog snel over als de veilige periode voorbij is.

Op Holy Island vind je onder meer Lindisfarne Castle en de ruïnes van Lindisfarne Priory. Met de Farne Islands, Bamburgh Castle en Holy Island heb je genoeg reden om een paar dagen voor deze kust uit te trekken.

Liggen de Farne Islands in Engeland of Schotland?

De Farne Islands liggen in Engeland, in het graafschap Northumberland. Toch kun je ze heel goed meenemen tijdens een reis door Schotland, want de grens ligt niet ver weg en vanuit Edinburgh rijd je in ongeveer twee uur naar Seahouses.

Veel reizigers rijden zo snel mogelijk door naar Edinburgh en de Schotse Hooglanden, maar juist de kust van Northumberland is de moeite waard. Rijd bijvoorbeeld via Bamburgh, Seahouses en Holy Island naar de Schotse grens, of plak de Farne Islands aan het begin of einde van je reis.

Dit unieke natuurgebied ligt op de route naar Schotland merkte ik op mijn reizen. Bekijk ook mijn rondreis door Schotland in 20 dagen en mijn rondreis Schotland en Skye in 10 dagen.

Farne Islands in het kort

Mijn tips voor de Farne Islands

• Ga in mei, juni of de eerste helft van juli als je de zeevogelkolonies op hun drukst wilt zien.
• Boek een boottocht waarbij je echt op Inner Farne aan land gaat.
• Kijk niet alleen naar de papegaaiduikers. Ook de zeekoeten, alken, sterns, eidereenden en grijze zeehonden maken de eilanden bijzonder.
• Neem ook bij zon warme en waterdichte kleding mee. Op de Noordzee is het fris en het weer kan snel omslaan.
• Een camera en verrekijker zijn handig, maar vergeet vooral je pet niet vanwege de sterns.
• Loop niet zo snel mogelijk over Inner Farne. Blijf ergens een tijdje staan en kijk om je heen.

Mijn laatste beeld van Inner Farne: een papegaaiduiker die met zijn snavel vol zandspieringen vlak naast het pad landde, terwijl een stern boven mijn pet bleef hangen. Op zee lagen ondertussen de grijze zeehonden tussen de rotsen.

Veelgestelde vragen over de Farne Islands

Wat is vanuit Nederland de dichtstbijzijnde plek om papegaaiduikers te zien?

Wil je echt tussen de papegaaiduikers lopen, dan zijn de Farne Islands de dichtstbijzijnde plek. Met de nachtboot van IJmuiden naar Newcastle en daarna anderhalf uur rijden ben je er. Een kleinere kolonie zie je vanaf de kliffen van Bempton Cliffs in Yorkshire, maar daar kun je de dieren niet van dichtbij bekijken.

Kun je op de Farne Islands aan land?

Ja, van april tot en met september kun je met een landingstocht vanuit Seahouses ongeveer een uur op Inner Farne rondlopen.

Wanneer zie je papegaaiduikers op de Farne Islands?

Van april tot eind juli, met de meeste activiteit in mei, juni en begin juli.

Wat kost een boottocht naar de Farne Islands?

Reken op ongeveer £30 tot £50 per persoon voor een tocht met landing op Inner Farne, inclusief entree. Kinderen betalen ongeveer de helft. Leden van de National Trust betalen geen entree.

Wanneer zie je zeehondenpups op de Farne Islands?

De eerste pups worden in september geboren, de piek ligt eind oktober. Ook in november zie je nog veel jongen.