Waarom moet ik dit zien?

De jaarlijkse bronst van de edelherten is een grootste natuurspektakel in Nederland. Het is vooral bekend van de Veluwe, maar ook goed te zien in de Oostvaardersplassen.

Edelherten lijken het gehele jaar rustige dieren. Totdat in de herfst (half september/begin oktober) de bronst uitbreekt. De mannetjes verlaten hun roedel en trekken er alleen op uit.

De dan solitair (alleen) levende herten gaan op zoek naar vrouwtjes. Daarbij proberen ze concurrenten te imponeren met een soort gebrul: het burlen.

Twee mannetjesherten aan het vechten.
Twee mannetjesherten aan het vechten. Zweer de Bruin

Ze doen dit zodra ze een andere mannetje zien. Het is een simpel gegeven. Hoe groter de harem die een hert weet te verwerven, hoe mee nageslacht hij het jaar erop krijgt.

Het burlen is vaak goed hoorbaar vanaf de diverse wegen en wandelpaden. Al kun je ook met een gids op stap. Dan kom je dan dichter bij de dieren en ben je verder weg van de andere mensen.

Op de achtergrond zie je vaak de vrouwtjes afwachten wat er gaat gebeuren. Soms gaan de mannetjes vechten en hoor je de geweien hard tegen elkaar komen.

Twee hindes zijn aan het vechten, dat 'lepelen' wordt genoemd.
Twee hindes zijn aan het vechten, dat ‘lepelen’ wordt genoemd. Zweer de Bruin

De dieren leven in roedels van enkelen tot wel twintig dieren. Meestal zijn dit groepen van vrouwtjes en groepen van mannetjes. De mannetjes zoeken dan de vrouwtjes op, waardoor geregeld gevechten uit breken. De sterkste dieren claimen een zo groot mogelijke roedel, waarmee ze paren.

Een roedel edelherten bij zonsondergang.
Een roedel edelherten bij zonsondergang. Ernst Vikne

Veluwe:
Al jaren is de wildobservatieplaats Wildbaanweg in Nationaal Park de Hoge Veluwe één van de beste plekken om het burlen te zien. Hier worden de dieren gevoerd met appels, waardoor ze zich makkelijker laten zien. In Nationaal Park Veluwezoom is de beroemde Elsberg een van de beste plekken. Zeker als je foto’s wilt maken van de omgeving en de dieren. Ook bij (het minder drukke) uitkijkpunt Herikshuizen kun je succesvol zijn.

Oostvaardersplassen:
De Oostvaardersplassen zijn veel minder goed bereikbaar. De Praamweg bij Lelystad (bij de vogelkijkhutten Grote en Kleine Praambult) staan bekend als goede plekken om de edelherten te zien. Ook kun je goed wandelen naar de Driehoek, dit open wilgenbos is bereikbaar vanaf de parkeerplaats bij informatiecentrum ‘de Oostvaarder’, aan de Kitsweg 1 in Lelystad.

Let op:
Steeds meer mensen willen dit natuurspektakel meemaken. Wat kan beteken dat de de wegen waarlangs de herten te zien zijn overvol zijn. En ook de zogeheten ‘burltochten’ zijn érg populair. Als je mee wilt moet je op tijd reserveren.

Beste tijd:
De beste tijd om dit te beleven is in de vroege ochtend of in de namiddag. Meestal is het in de ochtend iets rustiger met mensen en heb je kans om de adem tijdens het burlen te zien in de vroege ochtendkou.

Meer informatie:
www.hogeveluwe.nl/bronstexcursie
www.staatsbosbeheer.nl/bronst

Edelherten