Corno van den Berg©2017

Tsjechië; Op zoek naar UNESCO-Werelderfgoed

Een reis langs UNESCO-werelderfgoed. In Tsjechië, in het zuidelijke deel; Moravië. Oh en een tocht langs bier, wijngaarden (waar de druivenoogst in volle gang is) en ruige natuur.

Lees verder

Corno van den Berg

Over de auteur

Ik maak een reis langs UNESCO-werelderfgoed. In Tsjechië, in het zuidelijke deel; Moravië. Oh en een tocht langs bier, kleine wijngaarden (waar de druivenoogst in volle gang is) en ruige natuur. Te voet, op de fiets en meer...

corno-van-den-berg

Tsjechië; Land vol verhalen

czech-republic-land-of-stories

In het hart van Europa ligt de Tsjechische Republiek. Bekend vanwege de hoofdstad Praag, maar ook een land met afwisselende landschappen, pittoreske stadjes, prachtige burchten en kastelen, ongerepte natuur en een legendarische keuken.

Tsjechië heeft een overvloedige rijkdom aan natuurlijke en culturele schatten binnen handbereik!

Meer informatie: czechtourism.com


Een reis door het rijke verleden

Moravië, het klinkt als uit een sprookjesboek. Het is een regio in het zuiden van Tsjechië, die al eeuwen bekend is vanwege haar rijkdom.

Brno in Tsjechië.

Brno in Tsjechië. Corno van den Berg
Moravië, je hoort er zelden wat over. Dit deel van Tsjechië was ooit een belangrijk onderdeel van het Habsburger-rijk, waar koningen en koninginnen leefden. In ongekende luxe. Iets wat tegenwoordig bijna niet meer is voor te stellen. Ik wil graag weten wat er nog van over is.

Ik start mijn huurauto en zet de GPS aan…

De start is in Brno, de tweede stad van het land. Een stad waar ik weinig over weet. Het blijkt een zusterstad te zijn van Utrecht, waar ik woon. Met opvallend veel gelijkenissen.

Brno is net als Utrecht tegenwoordig ook een levendige studentenstad, maar staat in de schaduw van de wereldberoemde hoofdstad Praag. Net zoals ‘mijn stadje’ dat heeft met Amsterdam.

Althans zo is het vaak in de ogen van veel toeristen. Maar wie iets verder kijkt ontdekt de stad en de rijke regio al snel zelf. Op deze reis ben ik die toerist.

Lekker zelf op ontdekking. En ik gebruik daarnaast veel tips van lezers die via Facebook en mijn website hebben gereageerd.

Vier echte UNESCO-juwelen

De historische stadscentra van Tsjechië zijn zeer de moeite waard. Denk aan:

  • Praag: Met de Praagse Burcht met de Sint-Vituskathedraal, de Oude Stad en de voormalige joodse wijk en zijn synagogen.
  • Český Krumlov: De kromme steegjes, romantische hoekjes en het kasteel met een uniek baroktheater.
  • Kutná Hora: Met de gotische Sint-Barbarakerk en de Onze Lieve Vrouwkathedraal in stadsdeel Sedlec.
  • Telč: Geheel bewaarde middeleeuwse stad met watervesting, kasteel en huizen met gevels in renaissance- en barokstijl.

Meer informatie: czechtourism.com

Stadscentrum Brno.

Stadscentrum Brno. Corno van den Berg

Maar ik ga ook dwalen; ik geniet er van. Langs stadspleinen, kerken, musea en marktjes. Niet verdwalen, maar gewoon dwalen. En ik verbaas me over de fraaie architectuur, hoe vriendelijk de bewoners zijn en hoe levendig het is.

Maar ook over het knekelhuis onder een kerk. Waar met botten van duizenden voormalige inwoners muren zijn gemaakt. Eng, maar ook mooi. Althans, dat vind ik. Anderen krijgen al rillingen bij de gedachten.

Een toilet tijdens de druivenoogst.

Een toilet tijdens de druivenoogst. Corno van den Berg

Brno is het perfecte begin van mijn rondreis in de herfst. Ik ga druiven plukken, het karstgebergte in, veel gerechten proberen en ongekend aantal UNESCO-werelderfgoederen af. Ik start mijn huurauto en zet de GPS aan…


Het karakteristieke Karstgebergte

Het Karstgebergte in Tsjechië. Ik heb er al veel over gehoord. Nu sta ik er middenin. Loofbossen die gedrapeerd liggen tussen witte rotsen van kalksteen. Met hier en daar een gapend gat.

De schoonheid van Punkva Cave.

De schoonheid van Punkva Cave.Corno van den Berg
Er zijn in dit deel van Tsjechië maar liefst meer dan 1.000 grotten. Een klein deel ervan is open voor het publiek. Dat wil ik zien. Ik ga te voet en met een boot.

Dit zijn de Punkva-grotten. Ooit ontstaan doordat het plafond instortte en water er duizenden jaren kon huishouden. ,,Dit gebeurde vaak door een grote overstroming,” zegt mijn gids. Het is altijd leuk om zoiets te horen als je ergens in een nauwe gang staat, schiet door mijn hoofd. ,,De andere manier is erosie door regenwater dat door de rotsen heen druipt.”

Een ondergrondse rivier; kan het spannender?

Stalactieten en stalagmieten groeien hier naar elkaar toe. Toch wonderbaarlijk dat zoveel schoonheid aan het oog wordt onttrokken. Sterker nog, het gebeurt in volledige duisternis. De slim geplaatste lampen gaan dan ook direct weer uit als ik voorbij ben. Elke verandering in het grottenmilieu hier heeft gevolgen. Goh, ik stond toch al ademloos te kijken. Zou dat schelen?

UNESCO op het platteland

Wie een voorliefde heeft voor boerderijen moet beslist Holašovice bezoeken; een traditioneel dorp met enkele tientallen huizen uit de 18de en 19de eeuw in de originele stijl van Zuid-Boheems boerenbarok.

Karakteristiek zijn de versierde gevels van de boerderijen met beelden of schilderijen van beschermheiligen. De boerenhuizen rondom het dorpsplein dragen elk de naam van de oorspronkelijke eigenaar.

Meer informatie: czechtourism.com

Doorkijk bij Punkva.

Doorkijk bij Punkva. Corno van den Berg

In een van de grotten worden geregeld concerten gegeven. Ja, dat klinkt wel onaards mooi denk ik zo. Ik probeer zelf even wat noten te raken, maar dat is geen succes. En dat ligt heus niet aan de akoestiek. Mijn gids kijkt me lachend aan. Of lacht hij me uit? Oké, ik hou al op.

De Machocha-kloof is het grootste ‘sinkhole’ van Europa. Het is maar liefst 138,7 meter diep. De wand is bedekt met varens, water drupt op mijn hoofd. Ik voel me nietig. Het pad houdt plotseling op; we gaan verder per boot.

Een bos in Moravië

Een bos in Moravië Corno van den Berg

Een ondergrondse rivier; kan het spannender? De kapitein vaart, of eigenlijk manoeuvreert, tussen de erg smalle grot door. Het is een wonderlijke tocht in het opvallend heldere water. De bodem is zichtbaar, ik zoek naar vissen. Maar of die hier kunnen overleven?

Ho, ik moet opletten. Voor de kapitein, maar ook voor mezelf. Geregeld moet ik bukken om Moeder Natuur niet letterlijk voor het hoofd te stoten. Oh nee, om mijn eigen hoofd niet te stoten. Iets zegt mij dat ik dit sowieso ga verliezen.

Herfst in Sloup.

Herfst in Sloup. Corno van den Berg

Eenmaal weer in de buitenlucht volg ik de Punkva-rivier. Tussen dode boomstammen, langs rotsen en weelderig groen. Klimmen, klauteren en meer. Een waterspreeuw vliegt weg, het beste teken dat dit gebied nog erg puur is. Ik zie tientallen forellen zwemmen. En ja, die lust ik wel. Eentje dan, de rest laat ik met rust.

Ook bij het dorpje Sloup duik ik talloze grotten in. Met opnieuw stalactieten en ondergrondse rivieren, maar ook een met duizenden vleermuizen. Ik ben dol op die verborgen werelden. Zeker als ze erg dicht bij ‘onze’ bewoonde wereld zijn zoals hier.


Wijn, bier en eten

In Tsjechië lijkt het alsof er continu een strijd is tussen bier en wijn. De Romeinen brachten de wijn hier al zo’n 2.000 jaar geleden, maar in Tsjechië is ook het bier ‘geperfectioneerd’.

Wijnvelden tot in het dorp Vrbice.

Wijnvelden tot in het dorp Vrbice. Corno van den Berg
Twee vrouwen plukken de glimmende blauwe druiven met de hand. Ze gaan in een mand, terwijl ze aan een stuk door kletsen. Tot aan de horizon zie ik wijnstruiken. Overal hangen volle trossen; te wachten om geplukt te worden. Het is zomaar een sfeerbeeld dat ik tegen kom in Moravië.

De druivenoogst is in volle gang. Overal is het een drukte van belang. Ik maak wat foto’s, de vrouwen stoppen met hun werk. Of ik de druiven wil proeven? Jazeker. Ze zijn heerlijk zoet, het is bijna zonde om er wijn van te maken. Bijna.

Het blijkt dat bier bijna net zo oud is als wijn.

Het hoogseizoen is voorbij; de zomer maakt langzaam plaats voor de herfst. Maar rond de druivenoogst is het anders. Ik wandel door het dorpje Vrbice. Hier zijn in de heuvel in het hart van het dorp wijnkelders in de grond gemaakt. Ik zie ook een van de meest pittoreske toiletten die ik ooit heb gezien. Middenin een wijngaard.

Joods verleden in Třebíč

Třebíč is anders. Ontdek de romaansgotische Sint-Procopiusbasiliek en de joodse wijk Zámostí; naast Jeruzalem het enige joodse monument op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.

In de joodse wijk wemelt het van de kromme steegjes, gewelfde doorgangen en meer dan honderd sfeervolle huizen, inclusief twee synagogen en het toenmalige raadhuis.

Meer informatie: czechtourism.com

Wijnkelders in het centrum van Vrbice.

Wijnkelders in het centrum van Vrbice. Corno van den Berg

Op een markt zie ik een bordje met Burcak; een specialiteit uit Moravië. Het blijkt troebele halfgegiste wijn te zijn, die wordt geschonken uit het vat. Nagisting gebeurt in de maag… Het proces wordt angstvallig geheim gehouden. Burcak drinkt lekker weg als druivensap, maar stijgt sneller naar je hoofd dan je zou denken.

Ik ging eigenlijk wijnproeven, wat hier op talloze plaatsen kan. Bijvoorbeeld in het Nationaal Wijncentrum in Valtice, maar ook bij talloze boeren thuis. ,,Je groeit in Tsjechië op met bier. En we hebben echt goed bier, in talloze soorten. Als je ouder wordt en je leven zich ontwikkelt, evolueert ook je smaak. En zie je dat veel mensen hier overgaan op wijn. Die ook van een goede kwaliteit is.”

Burcak wordt langs de weg aangeboden.

Burcak wordt langs de weg aangeboden. Corno van den Berg

Aan het woord is wijnkenner Petr Očenášek. Ik ontmoet hem in de wijngrot van wijnmaker Michal Solařík in Mikulov. Beiden volgen de ontwikkeling van Tsjechische wijn op de voet. ,,Door het communisme dertig jaar geleden was de wijn nauwelijks wijn te noemen, maar de laatste decennia wordt de kwaliteit steeds beter. En dat proef je.”

Mijn kennis wordt getest. Hoe lang bestaat bier al? Ik heb geen idee. Het blijkt dat bier bijna net zo oud is als wijn. Al was het niet vergelijkbaar met ons biertje, maar al in 3900 voor Chr. werd er al in Irak een soort bier gemaakt. De Tsjechen zijn van mening dat zij het in de Middeleeuwen hebben geperfectioneerd, door het juiste gebruik van hop.

Wijn proeven met Petr Očenášek en wijnmaker Michal Solařík.

Wijn proeven met Petr Očenášek en wijnmaker Michal Solařík. Corno van den Berg

In Tsjechië komen meer en meer microbrouwerijen. Ik bezoek onder meer Pegas in Brno; de eerste kleine brouwerij in Moravië. Als de ober ziet dat ik niet kiezen uit de diverse soorten bier, stelt hij voor dat ik van alles mag proeven. Van licht bitter, een ‘weizen’, een zoet biertje en een stevig bokbier.

In de avond zoek ik Stredoveka Krcma, beroemd vanwege het bier met honinglikeur. Zoet en sterk; zo’n acht procent. Volgens de serveerster is het zoals de ridders het hier ooit dronken. Ik open een kleine deur in het centrum van de stad. Je moet het kennen, al blijkt dat voor de lokale bevolking geen probleem te zijn.

De beroemde Pegas brouwerij. Corno van den Berg

Een van de wonderlijke gerechten in Tsjechië.

Een van de wonderlijke gerechten in Tsjechië. Corno van den Berg

In de kelder lijkt het alsof je een filmset van de Drie Musketiers inwandelt. In de ronde nissen liggen schapenvachten om op te zitten. Overal is spaarzaam kaarslicht.

En huh, dat verwacht je niet; bonkende rockmuziek op de achtergrond. Althans ik hoor er weinig van, overal wordt gezelligheid gepraat. En gerookt; hier kan het nog in restaurants.

De serveerster in middeleeuwse rok geeft me het menu. Met opvallend veel lokaal vlees. Dat ‘veel’ slaat ook op de hoeveelheid. ,,We hebben hier weinig vis, wel rund, varken en eend. Dit is Moravië.” De sfeer, het eten; ik begrijp al snel waarom dit verreweg de populairste restaurantketen in Tsjechië is.

Ik kies de ‘Cihla templarskych rytiri’; oftewel de Steen van de Tempeliers. Hmm, gelukkig krijg ik er een scherp mes bij. Het blijkt boterzachte steak te zijn met rode kool, aardappeltjes en vers gebakken dumplings van brood.

In Olomouc eten ze graag kaas met bier. Niet met wijn zoals op veel plekken, maar met bier. En dan geen gewone kaas, maar stinkkaas die alleen hier wordt gemaakt.

Ik kies voor ‘Olomoucké tvarůžky’; waarbij de kaas wordt gebakken in bier met bacon en salami op een broodje met een verse knoflooksaus. Om het af te maken zit er bovenop een pittig chilipepertje.

Al met al een explosie aan smaken die door je mond gieren. Het wordt geserveerd met een biertje. Niet in een soort wijnglas, maar gewoon in een pul van een halve liter. Het is ideaal blusmateriaal, ook al is het niet echt nodig.


Kastelen, chateaus en de mooiste tuinen

Werelderfgoed. Sinds de UNESCO een lijst is gaan samenstellen voor ‘unieke, bijzondere plekken’ op aarde, volgen reizigers hun voetsporen. Ik doe het ook in Tsjechië, waarbij ik op talloze verrassingen stuit.

Kasteel Valtice.

Kasteel Valtice. Corno van den Berg
Lijstjesjagers. Ik kom ze geregeld tegen. Mensen die de wereld over reizen om zoveel mogelijk landen af te vinken. Of de laatste trend; UNESCO-werelderfgoed bezoeken. Was vroeger de Lonely Planet leidend, de Werelderfgoedlijst wordt steeds belangrijker. Gelukkig is de UNESCO wel een organisatie die zorg draagt voor de bescherming van het erfgoed.

Ik ben geen architectuurkenner. Maar hier geniet ik wel van.

Het is een stempel van ‘bijzonderheid’ voor monumenten, nationale parken, tempels, stadskernen of wat dan ook. En ja, het is meestal meer dan de moeite waard. Dus ga ik nu ook op Werelderfgoed-reis. Langs eeuwenoude kastelen, vooruitstrevende villa’s, authentieke stadskernen en wonderlijke kerken. En alles met een geschiedenis waar je u tegen zegt.

Ik stap op de fiets en maak een rondje Lednice-Valtice-Mikulov. Langs meren, weilanden en de voormalige muur op de grens met Oostenrijk. Met stops bij de diverse luxueuze chateaus en kastelen die hier het landschap sieren.

Om het kasteel in Lednice, een eerbetoon aan de hoogromantiek, kun je niet heen. Dus ik ook niet. Dit was ooit het thuis van de vorsten van Liechtenstein. Wat een weelde. En weelderigheid.

Bijzondere bouwwerken

Nog geen 100 km ten zuidoosten van Kutná Hora ligt Žďár nad Sázavou, op de Zelená hora (Groene Berg). Boven de stad staat de Bedevaartskerk van Sint Johannes van Nepomuk.

Dit bouwwerk van architect Johann Santini Aichel barst van de symboliek. Het heeft de vorm van een pentagram, vijf uitgangen en ook vijf sterren en vijf engelen op het hoofdaltaar.

Meer informatie: czechtourism.com

De beroemde houten trap van Chateau Lednice.

De beroemde houten trap van Chateau Lednice. Corno van den Berg

Opzichter Ivana Holásková showt me vol trots de vele kamers en zalen. Waaronder de grootste zaal; hier werd de beroemde balscene uit de film Amadeus opgenomen. Wat opvalt is het vele hout overal, met als absoluut pronkstuk de wenteltrap in een van de kamers.

Dit kasteel is via een kaarsrechte weg verbonden met het Chateau Valtice, dat midden in het gelijknamige dorp ligt. Ook dit overduidelijke barokke paleis was de residentie van de Liechtenstein-familie. Over de familie ga ik thuis eens wat meer informatie opzoeken. Die moeten een bijzonder leven hebben gehad. Ja, ik zou hier wel kunnen wonen. Met gemak zelfs.

Olomouc.

Olomouc. Corno van den Berg

De kastelen en chateaus in deze regio pronken op de prestigieuze Werelderfgoedlijst. Ook in het centrum van Mikulov zie je de rijkdom uit de Middeleeuwen nog. Net als in Olomouc. De stad heeft net als Praag een soort astronomisch uurwerk, maar dit is het enige communistische uurwerk ter wereld. Ik kijk over het plein.

Componist Mozart leefde hier, net als zijn collega Gustav Mahler. Oh, een Sigmund Freud kwam hier geregeld een kop koffie drinken. Om zijn gedachten te ordenen. Nu ben ik er. Eens kijken wat ik hier kan doen.

,,Het plein is tegenwoordig de maag van de stad,” lacht gids Štefan Blaho. ,,Waar vroeger componisten als Mozart en Mahler over het plein tuurden en hun composities bedachten, zitten nu allemaal restaurants.” Een gids met een vleug ironie, ik hou er wel van.

 

 

Eerlijk is eerlijk, het is wel een heerlijke plek om wat te drinken en te eten. Ik zou best weleens een paar honderd jaar terug in de tijd willen reizen om te zien hoe het leven toen was.

Als de avond valt laat de maan zich zien. Maar hij wordt overschaduwd door de lichtshow op het oude huis van Mahler. Zijn bombastische klanken denderen over het plein. Op het huis zijn talloze fraaie composities te zien. Modern ontmoet klassiek, ik vind het briljant.

Heerlijke straatkunst in Olomouc.

Heerlijke straatkunst in Olomouc. Corno van den Berg

Ook bij een muurschildering ergens in de stad moet ik glimlachen. Het laat een edelman zien die een selfie met een telefoon maakt. Het is vergelijkbaar met wat zij destijds vol trots lieten doen. Al was het toen een schilder die hen vastlegde voor het nageslacht. Zoals zelfs Rembrandt en Van Gogh deden om aan geld te komen.

Het is dan ook grappig om veel van deze schilderijen in de diverse kastelen te zien hangen. Vol trots kijken de rijke mannen en vrouwen de kamer in. Wat dat betreft zijn selfies nu niet eens zo bijzonder, bedenk ik me ineens.

In kasteel Kromĕříž aan de Morava-rivier hangen tientallen schilderijen die het leven van destijds weergeven. De barokke architectuur van het paleis en de Franse tuinen zijn indrukwekkend. Een tuinman is bezig de buxushaag bij te knippen. Het lijkt me een dagtaak, maar wel een hele mooie. In het zonnetje, de geur van bloemen om je heen en zien hoe er iets moois ontstaat.

Strakke architectuur in Villa Tugendhat.

Strakke architectuur in Villa Tugendhat. Corno van den Berg

Maar ook modernistische gebouwen staan op de lijst. Zoals Villa Tugendhat in Brno. Dit meesterwerk werd ontworpen door de Duitse architect Ludwig Mies van der Rohe voor het vermogende echtpaar Tugendhat. De villa is vooral functioneel opgezet.

Dit was het eerste huis in Tsjechië met een vernuftig aircosysteem; koeling werd gedaan met water en lucht. De immense ramen in de woonkamer kunnen naar beneden voor frisse lucht en het leefgedeelte heeft geen steunmuren, maar ijzeren palen.

Dit moet een immense uitdaging in 1930 zijn geweest om het te ontwerpen, alsook om het te bouwen. Ik ben dol op minimalistische bouw, althans zo noem ik het. Ik ben geen architectuurkenner. Maar hier geniet ik wel van. Gebeurt me wel vaker in Tsjechië…


Foto-Album

Tijdens mijn rondreis door Tsjechië heb ik talloze foto’s gemaakt. Hierbij een selectie:















0

Je hebt op dit moment 0 items op je Bucket List.

Bekijk mijn Bucket List en sla op