Corno van den Berg©2020

Het onbekende oosten van Polen

Lees verder

Corno van den Berg

Over de auteur

Wat weet je van het oosten van Polen? Het is zomaar een vraag. Ik twijfel, want ik weet niet al te veel. ,,Mooi, dan wordt het tijd dat je daar eens heen gaat,” hoor ik. Ik ga even Googlen. En voor ik het weet ben ik onderweg.

De Lubelskie Regio is de op twee na grootste regio van Polen. Hij ligt in het oosten van het land. Hier komen Poolse, Russische, katholieke, orthodoxe en joodse invloeden in één smeltkroes samen. Met veel natuur.

Reis naar het pittoreske Lublin en ontdek de rijke omgeving. Met onder meer vreemde kloven en de stad Zamosc, die op de lijst van Werelderfgoed van UNESCO staat.

Meer info: www.polen.travel


Op ontdekkingstocht in Polen


De taxi pikt me op de luchthaven op. En stopt midden in de stad. Ik stap uit, alsof ik in een nieuwe wereld ben beland. Ik vind dit een van de heerlijkste momenten van een reis. Alsof je op je verjaardag je ogen moet dicht doen voor je je cadeautje krijgt. Ik kijk om me heen. Dit is Lublin, een stad in het oosten van Polen. Waar ik niets van weet. Of althans weinig. Heerlijk.

Door Corno van den Berg

Ik breng de koffer naar de kamer. Het is tijd om even op te frissen en dan zelf op pad te gaan. Ik pak mijn camera en ga lekker dwalen door de straten. Ik voel meteen de charme van de kleine, maar vooral kleurrijke stad. Ik neem een koffie op een terras. Mensen kijken is altijd leuk. Verrasmomentjes op reis. Ik hou er van.


Het heerlijke Lublin

Ik ben een planner, maar nu even niet. Je kunt je tegenwoordig goed inlezen online. Van alles is wel eens Wikipedia pagina met diepgravende informatie. Maar het is droge informatie, gortdroog. Terwijl juist de verhalen de sfeer bepalen vind ik.

Dan neem ik liever een plaatselijke gids. En ik zag op het internet dat een Nederlander gratis rondleidingen aanbiedt. Gratis? Hoe dan? Daar wil ik meer van weten. Martin Dalebout is getrouwd met een Poolse vrouw. Hij besloot hier te gaan wonen nadat hij hier een keer was geweest. Martin is dol op legendes en verhalen met spoken. Die hij in geuren en kleuren oplepelt. Met veel anekdotes uit de middeleeuwen.

Het Stadhuis in Lublin.
Het Stadhuis in Lublin. Corno van den Berg

,,Zie je dit straatje?” Lublin zit vol met steegjes en huizen met veel ornamenten. Dus ik ben niet zo snel onder de indruk. ,,Hier kun je soms het gejammer van de beul horen. Hij is op zoek naar zijn Inez, de vrouw van zijn dromen.” Zijn liefde werd niet beantwoord waarop hij haar eigenhandig vermoorde. Hij had gelijk spijt als alle haren op zijn kop. Nu zwerft hij door de straat, soms alleen, maar gelukkig vaak samen – arm in arm – met haar. Het is een van de vele verhalen die hij oplepelt.

Hij neemt me mee naar een lunch in een traditionele Poolse bar. Twee oudere vrouwen bestellen aan de balie, waar ze hun eten aanwijzen. Ze eten een rode bietensoep en voeren een gesprek met veel handgebaren. Naast soep is het hoofdmenu veel vlees. Dit wordt aangevuld met aardappelen en groenten of salade. Precies zoals ik ben opgevoed. Alles is vers en door de vrouw achter de bar zelf gemaakt.


  

Kompot kost 40 cent. Al weet ik niet wat kompot is. ,,Het is een eigengemaakt drankje met vers fruit. De smaak verschilt per dag.’’ Hij proeft. ,,Vandaag is het rabarber.” Dit is Bar Promyk, ik was er zo aan voorbij gelopen. Als je de deur opent voelt het alsof je dertig jaar geleden terug in de tijd gaat. En het is erg goedkoop. Voor 3 euro heb je een zeer smakelijke maaltijd.

Het Centre for the Meeting of Cultures in de stad is imposant, modern en ietwat pompeus. Ineens zie ik Marcin Sudziński. Zijn staartje doet iets creatiefs vermoeden, net als zijn overall. Het klopt, al is het wel heel anders dan ik dacht. Hij is bijenhouder; midden in de stad. Hij neemt me mee naar de diverse bijenkasten op het dak van het gebouw. Marcin praat vol overgave over zijn vak.

Ik krijg een imkerkap om me te beschermen. Hij maakt eerst rook met wat papier en hout om de bijen rustig te houden. Waarna hij in de bijenkast kijkt. Marcin laat onder meer de honingraat zien, de jonge dieren en de koningin. Hij vertelt hoe de bijen de hele stad door vliegen op zoek naar stuifmeel. Waarna ze weer terug komen naar zijn bijenkasten. Hij geeft me een pot honing. ,,Deze is heerlijk, geloof me,” zo overtuigd is hij van de kwaliteit van zijn bijen.

Ook naar Lublin?
Gids Martin:
Meer info over gids Martin op Martins City Tours.
Overnachten:
Ik sliep in het vijf sterren Hotel Alter, midden in de stad.
Restaurants:
Dit zijn twee restaurants die ik aan kan bevelen: Legendy Miasta en het Mandragora restaurant.
Meer informatie:
Op de website van Lublin.

Imker Marcin Sudziński in de stad Lublin.
Imker Marcin Sudziński in de stad Lublin. Corno van den Berg

Weer terug in de Oude Stad passeer ik het imposante oude stadhuis in Lublin. Maar ik kom voor iets anders. Een smal onopvallend paadje leidt naar beneden, onder het marktplein. Ik sta in een kelder, een oude wijnkelder. Maar ik zie ongekende kunst. Eeuwenoude kunst. ,,Dit is een poëziealbum in een kelder, een oude wijnkelder zelfs.” Huh, bestaat zoiets?

Aan het woord is Łukasz Konopa en zijn vrouw Urszula praat er vol overgave over. Hij heeft jarenlang onderzoek gedaan en erover gepubliceerd. Hij krijgt inmiddels aandacht vanuit de gehele wereld. Als ik naar de schilderingen kijk begrijp ik het langzaam. Een edelman heeft in de Middeleeuwen heeft diverse tekeningen uit de Renaissance op de muur laten schilderen. Met uitdrukkingen in het Latijn en in het Duits.

Tekeningen in de Kelder onder de Fortuna in Lublin.
De tekeningen in de Kelder onder de Fortuna in Lublin. Corno van den Berg

Wie het heeft geschilderd is onbekend. Hoe oud de fresco’s op de muren zijn is niet bekend. Maar het kan maar zo uit de 16e eeuw zijn. Dat ze bijzonder zijn is zeker. Deze oude wijnkelder wordt de Fortuna-kelder genoemd. Deze kunstkelder is omhuld met raadsels. Martin kijkt me aan. ,,Zo bijzonder is Lublin.”

We gaan wat drinken in de Perła brouwerij. Deze brouwerij is gebouwd in een oud klooster. Al is de bar hypermodern. Ik bestel de proeverij met meerdere biertjes. Martin blijft info geven over de stad. Hij heeft het over ‘we’ als hij over de geschiedenis van Lublin praat. Ik begrijp hem wel. Sterker nog, ik begrijp hem steeds meer.

Majdanek rondleiding
Majdanek rondleidingCorno van den Berg

Op internet zag ik een plek die ik absoluut wil bezoeken: Majdanek. Met de trolleybus rij ik door de stad. Binnen 15 minuten sta ik bij de ingang. Dit voormalige concentratiekamp in Lublin was ook een Duits vernietigingskamp in de Tweede Wereldoorlog. De gaskamers staan er nog, in een van de barakken liggen duizenden schoenen van vermoorde Joden.

Het Monument in Majdanek met as van de doden.
Het Monument in Majdanek met as van de doden. Corno van den Berg

Het is confronterend. Met name het monument met daarin een berg as van duizenden mensen is om stil van te worden. Woorden kunnen het niet beschrijven merk ik. Indrukwekkend, ongelofelijk en vooral onbegrijpelijk. Veel verder kom ik niet.

>> Lees mijn tips voor Lublin


Kloven van Kazimierz Dolny

Foto’s van kloven met wit zand waar bomen met enorme worstels proberen te overleven. Google kan een goede tipgever zijn. Dat wil ik zien. Dus trek ik de wandelschoenen aan en reis ik naar Kazimierz Dolny. Dit stadje ten westen van Lublin is populair bij de Polen zelf. Als ik aankom begrijp ik waarom. Maar ik wil fietsen en wandelen.

Loss grond, wat is dat nou weer? Het blijkt een bodemsoort te zijn. Dat anders is dan zand. Dit zijn hele heuvels met steile kloven waar je doorheen kunt fietsen en wandelen. Ze zijn uniek in Europa en heerlijk om te ontdekken. Ik fiets het stadje uit en zie al snel dat de bodem wit is.

De kloven van Kazimierz Dolny.
De kloven van Kazimierz Dolny.Corno van den Berg

Al is het soms wat zwaar in het mulle zand. Terwijl sommige heuvels wel wat steil zijn. Ja, het is mooi, maar op de fiets wel een echte uitdaging. Al geniet ik met volle teugen, want dit is heerlijk sporten. Maar gelukkig kan ik ook diverse plekken te voet ontdekken. Zoals de mooiste, met de heerlijke naam Wąwóz Korzeniowy Dół. Dat ga ik niet uitspreken. Ik loop er wel door heen.

De bomen proberen hier te overleven. Hun wortelstelsel is immens; het is hun manier om letterlijk overeind te blijven. Het levert een sprookjesachtig landschap op. Waar ik kan wandelen en fotograferen, want dat is wel een must hier.

Ook naar de Kloven van Kazimierz Dolny?

Meer informatie:
Op de website van Kloven van Kazimierz Dolny.

De houten molen Mięćmierz bij Kazimierz Dolny.
De houten molen Mięćmierz bij Kazimierz Dolny. Corno van den Berg

Iets verderop komen we bij de houten molen Wiatrak. Iets verderop is een uitkijkpunt. Ik kijk uit over de Wisła rivier. En zie waar ik allemaal nog heen ga. Zo sta ik even later aan de rivieroever. De houten bootjes van de vissers maken een perfecte foto. Zoals zoveel hier.

>> Lees mijn tips voor de wonderlijke kloven van Kazimierz Dolny


Het unieke Zamość

Een van de steden in de buurt van Lublin is Zamość. Het is Werelderfgoed van UNESCO door zijn unieke geschiedenis. In de 16e eeuw is deze complete stad gebouwd door een rijke edelman: Jan Zamoyski. Hij wilde de ideale renaissancestad maken. Iets wat nu nog goed te zien is. Sterker nog, het lijkt wel een Disney-dorp.

Ik loop door deze stad en ben al snel verwonderd. Meestal ontwikkelen steden zich door de eeuwen heen, maar hier dus niet. Dit is allemaal bedacht, maar dan wel vier eeuwen geleden. Toen de stad werd opgetrokken in 1580 werden alle gebouwen eerst verplicht uit hout opgetrokken. Na twee jaren van testen werd de stad dan opnieuw gebouwd; maar dan in steen. Het stadsplein meet precies 100 bij 100 meter. Waar het imposante stadhuis opvalt.

Zamość
Het stadsplein van Zamość. Corno van den Berg

De wegen zijn kaarsrecht en komen uit op het grote plein. Ook alle huizenblokken zijn bedacht, net als de gebedshuizen, de verdedigingslinie, de kerken en veel meer. Wonderlijk. En alles is nog in opvallend goede staat. Met name huizen hebben veel kleur en zijn rijk gedecoreerd.

Het begint te regenen. Ik loop door de speciaal gebouwde galerijen. Hierdoor kan je door de stad lopen als het regent. Slim bedacht. Zo ontdek ik diverse winkeltjes. Maar ook enkele hofjes. Zo’n galerij is erg handig. Hier is over nagedacht, dat is duidelijk. Ik ga even zitten om deze stad in me op te laten nemen.

Ook naar Zamość?

Meer informatie:
Op de website van Zamość.

>> Lees mijn tips voor de stad Zamość


De natuur in

Wat me opvalt is dat de omgeving altijd ruimtelijk is. Met opvallend veel groen. Die wil ik eens verkennen, maar dan per kajak. Ik sta voor de Wieprz-rivier, maar heb niet al te lang om te mijmeren. Ik krijg een reddingsvest en peddels in mijn handen gestopt. Daarna volgt de kajak. Het is duidelijk; ik moet het water op.

Kanoën op de Wieprz rivier.
Kanoën op de Wieprz rivier. Corno van den Berg

Drie eenden komen me begroeten. Ze zijn duidelijk niet onder de indruk van mijn kajakkunsten. De rivier slingert door het landschap en ik dus ook. Het is soms wat ondiep, dus moet ook opletten. Net als een plotseling opduikende brug die opvallend laag is. Wat lastig is met mijn lijf. Gelukkig zijn er aan het einde twee barretjes aan het water. Ik leg de kajak op het zand. Een drankje heb ik wel verdiend.

De soeslik; een heerlijke naam voor een dier. Dat alleen in Oost-Europa en Azië leeft. Hij wordt ook wel de Europese grondeekhoorn genoemd. Ik loop met een gids over een grasvlakte. Iets verderop zitten twee vrouwen bij een hol te wachten. Ja, dit dier is schuw merk ik al snel.

Ik pak de verrekijker en zoek het grasveld af. Plotseling die ik een kop opduiken. Het guitige dier kijkt me aan, draait zijn hoofd en gaat verder met eten. Als ik een foto wil maken laat hij zich niet meer zien. Jammer, maar helaas.

Konikpaarden in Polen.
Konikpaarden in Polen. Corno van den Berg

Wel lukt het om wilde konikpaarden van dichtbij te zien in het Roztocze National Park. Ik ken ze vooral uit de diverse natuurgebieden in ons eigen land. Maar dit is veel gaver.

Ik sluit de dag af met een wijnproeverij. De zon gaat onder, terwijl ik een glas in mijn hand krijg. En wat stukken lokale kaas. Wat heb je nog meer nodig. Wijnboer Wojciech Popko lacht.

Zonsondergang wijngaard in Polen.
Zonsondergang in de wijngaard in Lipowiec. Corno van den Berg

Ik krijg ook een glas Solaris, dit is een zeer populaire wijn in Polen met de feestdagen. De zon zakt verder achter de wijnranken. Het is een perfecte afsluiting van deze dag.


Zamoyski Museum in Kozłówka

Al in Zamość kwam ik in aanraking met de familie Zamoyski. De familie bezat in hun hoogtijdagen een gebied zo groot als het huidige België. In het gebied rondom Lublin zie ik talloze herinneringen aan dit verleden. Zoals een kapel in een vijver, maar ook hun jachtdomeinen dat tegenwoordig een nationaal park is.

Het Zamoyski Museum in Kozłówka.
Het Zamoyski Museum in Kozłówka.Corno van den Berg

Ook had de familie diverse extravagante paleizen. Een daarvan is tegenwoordig het Zamoyski Museum in Kozłówka. Als ik door de vele zalen loop verbaas ik me over de exorbitante rijkdom. Opvallend veel kunst staat hier te blinken, uit alle uithoeken van de wereld. Waaronder ook een servies van Delfts Blauw.

Rondleiding in het Zamoyski Museum in Kozłówka.
Rondleiding in het Zamoyski Museum in Kozłówka.Corno van den Berg

Tijdens de rondleiding hoor ik alles over de familie en hoe dit deel van Polen ooit tot de rijkste van heel Europa behoorde. Maar het meest bijzonder zijn de standbeelden die weggestopt zijn achter de barakken. Ik zie een beeld van Lenin en andere communistische leiders. Tijden veranderen, dat is zeker. Ook hier.


Foto-Album van mijn reis in Oost-Polen: