Waarom moet ik hier heen?

Bonaire is zon, zee en strand. Maar dit eiland in de Cariben is zoveel meer. Het biedt één van de beste duikplekken, maar ook een ongekend droog nationaal park. En een opvallend rijk verleden.

Bonaire is een heerlijke strandbestemming, met lekker weer, warm water en een fraai landschap. Het eiland kent een ruig verleden. Met indianen vanuit Venezuela, mensonterende slavernij en zoutwinning. Overal is het verleden nog te zien. Dit is een eiland waar natuurbescherming al decennialang een prominente plek heeft gekregen. Onder meer ook om broedende zeeschildpadden te redden. Een reis naar Bonaire is een ontdekkingsreis.

Bonaire is 40 km lang en 5 tot 12 km breed. Het eiland is van oorsprong vulkanisch. En werd zo’n 100 miljoen jaar geleden omhoog gedrukt. In het noordwesten zijn zoutpannen te zien. Gedurende de eeuwen, met name tijdens de diverse IJstijden is de zeespiegel vaak gestegen en gedaald. Het water verdroogde, waardoor het zout achter bleef.

Tegenwoordig behoort Bonaire tot de Nederlandse Antillen. Het eiland heeft bij de vakantiegangers een geheel eigen status. En wordt zelfs gezien als een van de mooiste eilanden in de Cariben. Het is een ideaal vakantie-eiland voor zon- en natuurliefhebbers. Waar de natuur zich goed heeft ontwikkeld.

De beroemde rode flamingo´s van Bonaire.
De beroemde rode flamingo´s van Bonaire. Corno van den Berg

Op het land leven 282 soorten vogels, het meeste van alle Nederlandse Antillen en ook Aruba en Curaçao. Met enkele bijzondere soorten, zoals de vele flamingo’s. Al komen steeds meer toeristen met name om een kijkje onder water te nemen.

Door de droogte op het eiland, stroomt er opvallend weinig water van het land de zee in. En vervuilt dus de zee niet met zand of afval. Hierdoor is het zicht onder water bijna altijd erg goed. En kun je de rijkdom onder water goed zien. De onderwaterwereld van Bonaire telt meer dan 80 soorten harde en zachte koralen.

Beste video Bonaire

Bezienswaardigheden Bonaire:

Kralendijk

Kralendijk is de grootste plaats van Bonaire, al is het eigenlijk niet meer dan een dorp. De naam is afgeleid van het voor het strand liggende koraalrif. De naam wordt sinds circa 1840 gebruikt, al noemt de lokale bevolking de stad nog steeds ‘playa’, wat strand betekent. De oudste nederzetting op Bonaire is overigens niet Kralendijk, maar het kleinere, noordelijker gelegen plaatsje Rincon. Kralendijk is een goed vertrekpunt om het eiland te verkennen.

Rincon

Een lokale snackbar in Rincon.
Een lokale snackbar in Rincon.Tom van Hoorn

Rincon is het oudste plaatsje op Bonaire. Het dorp is volgens historische boeken in de 16e eeuw gesticht door de Spanjaarden. In deze tijd waren er veel piraten actief in dit deel van de wereld, waardoor ze een beschutte plek zochten op het eiland. Het rustige Rincon ligt in een vallei tussen de heuvels aan de noordzijde van het eiland. En is dus niet zichtbaar vanaf zee. De naam Rincon betekent ‘hoek’, al is de reden daarvan niet helemaal duidelijk.

Fort Oranje

Fort Oranje is een klein fort in het centrum van Kralendijk. De eerste verdedigingswerken werden al in 1639 gebouwd in opdracht van de West-Indische Compagnie. Het had onder meer vier Engelse kanonnen. De huidige overblijfselen stammen uit 1816, nadat de Nederlanders het eiland hadden veroverd op de Engelsen. Het was toen vooral de residentie van de gouverneur, al heeft het ooit ook dienst gedaan als gevangenis. In 1932 werd de stenen toren aan het fort toegevoegd. Deze verving het verweerde houten exemplaar. Tegenwoordig worden in Fort Oranje historische voorwerpen uit het verleden van Bonaire tentoongesteld.

Washington Slagbaai Nationaal Park

Een strandje bij het Washington Slagbaai Nationaal Park.
Een strandje bij het Washington Slagbaai Nationaal Park. Dan Hershman

Washington Slagbaai Nationaal Park is relatief onbekend bij veel bezoekers. Het werd al in 1969 ingesteld om het droge rotslandschap van Bonaire te beschermen. Het is het leefgebied van diverse dieren zoals de groene leguaan, maar ook van bijvoorbeeld een zeldzame vogel, de lora. Dit is een ondersoort van de geelschouderamazone, en komt alleen op Bonaire voor.

Pekelmeer

Het Pekelmeer is wereldberoemd. Om verschillende redenen. Allereerst is het water hoer rozerood van kleur De opvallend kleine slavenhuizen rond het zoutmeer vormen nog steeds het tastbare bewijs van het Nederlands slavenverleden op dit eiland. En zijn een soort blijvende herinnering van de donkerste bladzijde uit het Nederlands verleden. Ze zijn nog op twee plekken te zien. Daarnaast is het Pekelmeer tevens de grootste thuisbasis voor de vele rode flamingo’s op het eiland. Bonaire herbergt een van de grootste broedkolonies ter wereld.

Lac Bay

Lac Bay wordt beschouwd als één van de mooiste plekjes van Bonaire. Het is een goede plek om te windsurfen, maar het omliggende mangrovebos zijn een favoriete plaats voor veel dieren om hun jongen te krijgen. Waaronder diverse soorten roggen, kreeften en het zeldzame Caribisch zeepaardje. Ook komen rode flamingo’s zich hier voeden met minuscule diertjes.

Goto-meer

Het Goto-meer met op de achtergrond het hoogste punt van Bonaire.
Het Goto-meer met op de achtergrond het hoogste punt van Bonaire.Chicago.Jack

Het Goto-meer ligt tegen het Washington Slagbaai Nationaal Park aan. Bijzonder is dat het Goto-meer is ontstaan door overmatige koraalvorming. Hierdoor ontstond een natuurlijke dam die het meer van de zee afsloot. Doordat het meer erg ondiep is kun je hier het gehele jaar door veel rode flamingo’s zien. Deze vogels zoeken in het water naar voedsel.

Rooi Lamoenchi Natuurreservaat

Het relatief onbekende Rooi Lamoenchi stamt nog uit het plantageverleden van Bonaire. Deze oude plantage werd gebruikt voor de verbouw van aloë vera. Waarbij diverse soorten planten werden gebruikt. Tegenwoordig staan de restanten van de oude slavenmuur nog overeind, net als het plantagegebouw. Verder zijn er ook antieke gereedschappen, meubels, andere familiebezittingen en de overblijfselen van een handgemaakte dam uit 1908 te vinden. Het particuliere natuurreservaat ligt ten oosten van Kralendijk.

Klein Bonaire

De ruimte van Klein Bonaire.
De ruimte van Klein Bonaire.Danny Groenewegen

Klein Bonaire is een onbewoond eiland voor de kust van Bonaire. In 1999 werd het onderdeel van het Bonaire Marine Park en werd verzekerd dat het nooit bebouwd zou worden. Talloze hotelketens hadden al plannen klaar liggen om hier luxueuze lodges neer te zetten. De mangroven rond het eland zijn een belangrijke kraamkamer voor vissen en schelpdieren. Het is eenvoudig te bereiken vanuit Kralendijk.

Landhuis Karpata

Het Landhuis Karpata is tegenwoordig een ecologisch centrum, maar was ooit een plantage waar diverse producten werden verbouwd. Zoals aloë vera, houtskool en verfhout. Daarnaast werden geiten voor hun huiden en vlees gehouden. De oorspronkelijke naam was Plantage Borneo, maar dit werd later omgedoopt naar Karpata. Dit is een plant die nog op Bonaire voorkomt; het is de bron van het laxeermiddel wonderolie. In 1980 werden grote delen van dit handelscentrum met fondsen uit Nederland gerestaureerd. Het ligt aan de kustweg van Kralendijk in noordelijke richting, vlakbij het Goto-meer.

Duiken en snorkelen in het Bonaire Marine Park

De kustlijn van Bonaire en het naastgelegen Klein Bonaire wordt omringd door levende koraalriffen. Het bijzondere is dat je zo het water in kunt lopen tot het koraal. Bonaire heeft volgens kenners de meeste eersteklas duikplekken zo dicht bij de kust ter wereld.

Uit recente studies blijkt dat Bonaire minimaal 355 soorten vis telt. Hierdoor heeft het eiland de grootste soortenrijkdom van het gehele Caribisch Gebied. En de vissen (en zeeschildpadden) zijn hier, door de lange bescherming, gewend aan kijkers in kleurrijk badgoed die vreemde brillen dragen.

Lettervijlvissen zijn net even anders van vorm. En behoren tot de grote groep vissen die je op Bonaire toevallig kunt tegen komen.
Een lettervijlvis bij Bonaire. Emily

Het Bonaire Marine Park omsluit bijna heel Bonaire. Het natuurbeleid in Bonaire is een voorbeeld voor veel andere gebieden. De Amerikaanse duikpionier Don Stewart opent hier al in 1962 een duikschool. Wereldwijd staat hij bekend als de grote beschermer van de onderwaterwereld. Hij krijgt hulp van Carel Steensma; de directeur Zuidelijk Amerika bij de KLM.

Steensma komt hier geregeld om te duiken en ziet de noodzaak om het te beschermen in. Samen ontwikkelen ze plannen om het Bonaire Marine Park in te stellen. Wat in 1979 ook daadwerkelijk gebeurt. Hiermee wordt bijna het hele kustgebied beschermd. Met strenge regels. Zo wordt het harpoenvissen verboden, net als het afbreken van koraal. Al snel maakt het eiland naam als duik- en snorkelbestemming.

Zeeschildpadden

Een van de belangrijkste dieren in het water zijn de zeeschildpadden. Naast de bescherming van bijvoorbeeld stranden voor hun nesten wordt er tegenwoordig veel onderzoek naar het trekkersgedrag gedaan. Waaronder ook door de Sea Turtle Conservation Bonaire. Alleen op het eiland Klein Bonaire leggen twee soorten zeeschildpadden eieren, maar niet in grote nummers. Inmiddels zijn ook op Bonaire diverse afgelegen stranden weer in ere hersteld en wordt gehoopt dat de schildpadden deze ook gaan gebruiken voor het leggen van eieren. De riffen rond zowel Bonaire als Klein Bonaire zijn een belangrijke plek voor voedsel voor deze dieren.

Een karetschildpad zwemt voorbij aan een duiker bij Bonaire.
Een karetschildpad zwemt voorbij aan een duiker bij Bonaire.Andy Pixel

Koraalverbleking

Bonaire heeft de twijfelachtige eer het gebied te zijn waar voor het eerst ‘coral bleaching’ werd geconstateerd. Dat was in de periode van juni 1979 tot februari 1980. Deze ontdekking werd aan de noordoost zijde van het eiland gedaan, langs de kust op een diepte tussen 10 en 40 meter. Toen wetenschappers verder op de wereld gingen kijken werd dit desastreuze proces ook bijvoorbeeld op het Great Barrier Reef gezien.

Mede daarom krijgt het koraal de laatste decennia extra aandacht. Vooral na het warmer worden van het water, wat het bleken van koraal tot gevolg kan hebben. Waardoor het koraal massaal afsterft. Veel wetenschappers proberen de precieze relatie tussen klimaatverandering en het afsterven van het koraal te achter halen. En met oplossingen te komen.

Corno’s reistips:

Bonaire leent zich uitstekend voor een heerlijke zonvakantie. Buiten het heerlijk kunnen snorkelen en duiken, is het ook leuk om het eiland te ontdekken. Je kunt Bonaire ook goed combineren met één van de andere Caribische eilanden of een ander land in Midden of Zuid-Amerika. Of per cruise aan doen.

Tips voor Bonaire:

Vier carnaval op Bonaire

Het kleurrijke carnaval op Rincon, Bonaire.
Het kleurrijke carnaval op Rincon, Bonaire. Tom van Hoorn

Het carnaval op Bonaire is één groot feest. In tegenstelling tot in Nederland is het een feest van ‘slechts’ een dag, maar dan gaat het wel los. Inclusief een heuse optocht, veel live-muziek en drank. De lokale bewoners kleden zich erg kleurrijk, je kijkt je ogen uit. Het is een feest waar je als toerist zo aan kunt sluiten en mee kunt doen.De drukste plek is logischerwijs Kralendijk, al staat ook Rincon bekend als gezellige feestplek. Wie dit spektakel in februari mee wil maken moet wel vroeg zijn vliegticket en hotel boeken, want het loopt in deze week erg snel vol.

Verken de grotten

Bonaire telt diverse grotten, die bijna allemaal kunnen worden verkend. Neem je snorkel of duikbril mee en stap het water in. Je hebt kans een vis of een garnaal tegen te komen, die zich helemaal hebben aangepast aan de donkere omstandigheden. Neem wel goede schoenen mee, aangezien de rotsen scherp kunnen zijn.

Zoek de lora en flamingo

Een tweetal rode flamingo's op Bonaire.
Een tweetal rode flamingo’s op Bonaire. Bill Crouse

De flamingo’s zijn waarschijnlijk de meest beroemde inwoners van Bonaire. Je kunt ze hier op twee (en met geluk op meerdere) plekken tegen komen. Beroemd is Pekelmeer in het zuiden van het eiland waar je ze redelijk dichtbij kunt benaderen. En waar de vogels ook broeden. Ze zoeken vaak voedsel in het Goto-meer, maar hier zijn ze vaak op een grotere afstand te zien. De lora is moeilijker te vinden, daarvoor heb je een goede gids nodig. Je trekt Washington Slagbaai NP in om te zoeken naar het vogelleven, tevens krijg je nog veel meer fauna en flora te zien. En te horen, zodat je snapt wat je ziet.

Duik naar de beruchte Hilma Hooker

Duikers verkennen het scheepswrak Hilma Hooker.
Duikers verkennen het scheepswrak Hilma Hooker.Emily

De Hilma Hooker is een schip met een verleden. In 1951 werd ze gebouwd op een Nederlandse scheepswerf, haar naam was toen MS Midsland. Van alles werd veroverd en volgens geruchten zelfs wapens en mensen. In 1984 kreeg het schip bij Bonaire problemen met de stuurinrichting. Al snel bleek ze 11.000 kilo marihuana in haar kiel te hebben. Op verzoek van de lokaal beroemde Captain Don werd het schip boven een koraalrif afgezonken. Tegenwoordig is het één favoriete duikplek, waar je talloze koralen en vissen kunt zien die inmiddels leven op en in het schip.

Rij en zwem met je paard

Het is een bijzondere ervaring: je rijdt met je paard de branding in. Net zover dat het dier kan staan en lekker door het water banjert. En met de warme temperaturen is het een lekkere afkoeling voor beiden na een tocht over land. Let op de reactie van het paard, dat zichtbaar geniet.

Beklim de top van Bonaire

De Brandaris in het Washington Slagbaai National Park is de hoogste berg op Bonaire. Ook al is het slechts 241 meter, het uitzicht geeft een goed beeld van het Caribische eiland. En bij heel mooi weer kun je zelfs de ‘Christoffelberg’ op Curaçao zien. En mogelijk zelfs de bergen van Venezuela.

Zie rotstekeningen van de indianen

Op Bonaire zijn diverse rotstekeningen van de oorspronkelijke bewoners te vinden.
Rotstekeningen op Bonaire. AvanBregt

De Caquetío-indianen hebben bewijzen van hun aanwezigheid achter gelaten. In ondiepe grotten hebben ze ongeveer 500 jaar geleden hun tekeningen aan de rotsen toevertrouwd. Wetenschappers denken dat de tekeningen gemaakt zijn vanuit een religieuze gedachte. Probeer de schildpadden en de slang te vinden die hier getekend zijn. De grotten met tekeningen liggen op diverse plaatsen als Spelonk, Onima, Ceru Pungi en Ceru Crita-Cabai. Die van Boca Onima aan de oostkust van Bonaire zijn het best toegankelijk.

Zie het leven vanuit een kajak

Pedellen in een kajak kan hier op diverse plaatsen. Wie de belangrijke functie van mangroven wil ervaren kan in Lac Bay of Klein Bonaire rond peddelen. En zien waarom het de ‘kraamkamer’ wordt genoemd. Dit kan met of zonder een gids. Het is ook mogelijk langs de westkust te varen en het landschap vanaf zee te zien. Je kunt de koraalriffen volgen en zien hoe ze om de kust liggen gedrapeerd. En onder je kleurt het van de vissen. De meeste hotels bieden kajaktours aan, vraag er naar. De beste tijd om te gaan is in de vroege ochtend, dan kun je ook nog veel vogels tegen komen.

Mountainbike over het dorre land

Het ruige woestijnachtige landschap van Bonaire bij zonsondergang.
Het ruige woestijnachtige landschap van Bonaire bij zonsondergang. Corno van den Berg

Het stof moet je vooral achterlaten en zeker niet ophappen. Mountainbiking in bijvoorbeeld Washington Slagbaai NP is een echte ervaring door de vele cactussen, het dorre landschap en de ruige rotsen die eindigen in de zee. Ideaal voor wie wat energie over heeft, of voor wie zijn eigen plan wil trekken. Je kunt ook met een gids op stap, zodat je niet voorbij trapt aan de mooiste plekjes.

Surf op de beroemde wateren van Bonaire

Jibe City is een relatief nieuwe plek om te surfen op Bonaire, waar je alle kneepjes kunt leren. Lac Bay is al langere tijd beroemd bij windsurfers. De condities van deze inham bij Bonaire zijn ideaal om de wind te vangen. Je kunt hier kennis maken met de sport, maar ook zelf met je plank al vroeg in de ochtend het water op. En kijk goed om je heen, want de mangroven, het heldere water en de rest van het uitzicht vergeet je niet snel. Volgens veel windsurfers is het zelfs één van de mooiste plekken ter wereld.

Zie de zon opkomen op Sorobon

Sorobon is beroemd bij windsurfers en strandliefhebbers. Het witte zand, de passaatwind en het uitzicht zorgen voor een rustige sfeer. Het meest bijzonder is de zonsopkomst. Wees er vroeg bij en neem wat ontbijt mee, ga zitten op het zand en wacht. Na de zonsopkomst kan je hier overigens ook goed snorkelen. En bijvoorbeeld de vele vissen voeren met een sneetje overgebleven brood. Of klim op een surfplank.

Bezoek een oude aloë veraplantage

Het Rooi Lamoenchi Natuurreservaat biedt een kijkje in het plantageverleden van Bonaire. Deze oude plantage werd gebruikt voor de verbouw van aloë vera. Onder meer de diverse planten die werden gebruikt zijn hier te zien, als ook de teeltmethodes. Ook zijn de restanten van de oude slavenmuur te zien en het plantagegebouw. Verder zijn er ook antieke gereedschappen, meubels, andere familiebezittingen en de overblijfselen van een handgemaakte dam uit 1908 te vinden. En dat allemaal in het ruige landschap van Bonaire, net ten oosten van Kralendijk. Bezoek kan alleen op afspraak, dus neem vooraf contact op.

Zoek de unieke dieren van Bonaire

Een groene leguaan aan de kust van Bonaire.
Een groene leguaan aan de kust van Bonaire. Emily

De groene leguaan is bij geboorte felgroen, maar wordt naarmate het dier ouder wordt fletser van kleur. Het dier wordt hier nog geregeld gezien, maar hun aantallen lopen terug. Onder meer ook omdat het dier op veel Caribische eilanden wordt gegeten. Je kunt dit dier overal tegen komen, maar de beste mopgelijkheid heb je in Washington Slagbaai NP.

De Bonaire anole is een bijzondere hagedis, aangezien hij alleen hier voorkomt. Het dier is niet makkelijk te herkennen aangezien hij dezelfde kleuren als de bruine takken van struiken heeft. Dit dier is meestal vroeg in de ochtend en in de namiddag actief en wordt geregeld in Washington Slagbaai NP gezien. Al moet je er wel even naar zoeken.

De blausana is een opvallend groen tot blauwgroen gekleurde hagedis. Naarmate ze ouder worden verandert de blauwe kleur van het mannetje in turqouise. Dan hebben ze ook veel lichte stippen op hun lichaam. Op Bonaire kun je ze overal tegen komen.

Een blausana in Washington Slagbaai NP.
Een blausana in Washington Slagbaai NP. Galfred

Geschiedenis van Bonaire

Bonaire heeft niet alleen een ruig landschap, maar ook een ruig verleden. Wetenschappers hebben kunnen achterhalen dat de eerste bewoners vanaf Venezuela het eiland bereikten. Rotstekeningen in de buurt van het dorp Onima tonen aan dat de Caquetío-indianen (ook wel bekend als Arawak-indianen) hier rond het jaar 1000 zijn gearriveerd. Waarschijnlijk zetten de Spanjaarden Alonso de Ojeda en Amerigo Vespucci in 1499 als eerste Europeanen hier voet aan wal.

De Spanjaarden zoeken naar goud, maar vinden niets. Door de droogte is ook de landbouw onmogelijk. De Spanjaarden noemen Aruba, Bonaire en Curaçao ‘Islas Inútiles’ oftewel ‘nutteloze eilanden’. Veeteelt is een laatste redmiddel, de huidige ezels en geiten zijn dan ook nazaten van de hier uitgezette dieren. De indianen worden afgevoerd naar Hispaniola om als slaven op de plantages te werken.

Bonaire wordt een vrijbuiterseiland, een veilige plek voor ontsnapte slaven en veroordeelden. Die zich met name in Rincon vestigen. Het blijft lang stil, totdat Nederland in 1633 het eiland op Spanje verovert. Wouter van Twiller, gouverneur van de nieuwe Nederlanden laat slaven uit Suriname over komen om onder meer zout te winnen in de meertjes op Bonaire.

De beroemde slavenhuisjes van Bonaire zijn een blijvende herinnering aan het donkere verleden.
De beroemde slavenhuisjes op Bonaire. Corno van den Berg

De slavenhutjes bij de zoutpannen zijn nu nog stille getuigen. In 1863 wordt de slavernij afgeschaft. Tot twee keer toe verovert Groot- Brittannië het eiland. Ook al worden de eilanden in 1816 definitief aan Nederland toegewezen, het is reden voor Nederland om Fort Oranje in Kralendijk te bouwen.

Beste tijd:

Twee Caribische pijlinktvissen in het water rond Bonaire.
Twee Caribische pijlinktvissen in het water rond Bonaire. Dan Hershman

De helderheid van het water is hier het gehele jaar goed. De reden hiervoor is simpel, als een regenbui het eiland bereikt wordt het direct naar zee geloodst, dus zonder vervuiling door bijvoorbeeld zand of stenen.

Wie de voortplanting van het koraal wil zien, moet in september of oktober gaan. Het hangt af van de volle maan, dus check vooraf wat de beste week is om te gaan. Hou wel rekening met een grotere drukte aan toeristen.

Wat watertemperatuur betreft is januari tot oktober de beste tijd. Daarna kunnen orkanen voor problemen zorgen, zowel op land als voor duikers.