Antarctica (vaak ook als Zuidpool aangeduid) is officieel slechts 200 jaar geleden ontdekt door de mens. Als laatste grote gebied ter wereld. Het is te onherbergzaam voor ons, maar een paradijs voor walvissen, pinguïns en robben. Die opvallend tolerant zijn. De rijkdom is te verklaren door de aanwezigheid van kril, kleine garnaalachtige diertjes die door bijna alles hier met liefde worden verorberd. Tegenwoordig kunnen toeristen dit ijskoude paradijs bezoeken. Een paradijs met een Nederlands tintje.

Kalle Ljung maakte deze heerlijke drone-video. Hij reisde van Ushuaia (Argentinië) naar Port Williams (Chili), via Kaap Hoorn en de Melchior-eilanden naar Antarctica. Kijk maar hoe mooi het is.

Het heeft voor veel mensen iets magisch. Een witte wereld waar het gehele jaar extremen heersen. Maar waar desondanks opvallend veel leven is te zien. Op Antarctica is de flora en fauna voor een groot deel uniek. Dit is vooral het domein van de pinguïns. Zeven soorten zijn er hier te zien. Hier kun als mens tussen miljoenen pinguïns staan. En hier kun je verdwalen tussen de ijsschotsen of in de vergezichten.

Antarctica is zo groot dat het als continent te boek staat. Een immens gebied dat (inclusief de omliggende Arctische eilanden) feitelijk bij geen enkel land hoort. Al proberen talloze landen aanspraak op delen ervan te maken. Niet voor het ijs of de natuur, maar de natuurlijke grondstoffen die er (kunnen) liggen. Zoals olie en gas.

Het landschap is ongerept en bijzonder ruig: gletsjers, bergtoppen, fjorden en ijsbergen wisselen elkaar af. Met overal kunstwerken van sneeuw en ijs met de wind als sculptuurder. Het wordt wel beschouwd als de laatste ‘echte’ wildernis van de wereld; dit omdat de hand van de mens hier nog geen grip op heeft gehad.

Meestal wordt aangenomen dat Antarctica pas 200 jaar geleden ontdekt is. Maar het is goed mogelijk dat de Nederlander Dirck Gerritsz de eerste was. Hij leefde van 1544-1608 en was een ontdekkingsreiziger. Volgens het reisverslag van de Amsterdamse koopman Jacob Lemaire staat dat kapitein Gerritsz en zijn bemanning in 1599 Antarctica hebben zien liggen. Met hun schip, het Vliegend Hert, wilden ze via de onderkant van Zuid-Amerika de weg naar Indië openen.

Maar slecht weer zorgde ervoor dat het gehavende schip vijf weken stuurloos ronddreef. De wind bracht hen steeds verder zuidwaarts. Opmerkelijk genoeg is deze claim nooit geloofwaardig gevonden. Terwijl Jacob Lemaire geen onbekende naam was: hij voer in 1616 samen met Cornelisz Schouten als eerste rond Kaap Hoorn en bewees daarmee dat Vuurland een eiland is.

Antarctica heeft altijd talloze avonturiers getrokken. Die als doel hadden het continent in kaart te brengen. Of als eerste de zuidpool te bereiken. Of het magnetisch punt te vinden.

Onder de ontdekkingsreizigers zitten talloze namen die inmiddels wereldberoemd zijn. Of waar zeeën, gebergten of andere landschapskenmerken naar vernoemd zijn.

Tegenwoordig is het tot natuurreservaat verklaarde gebied voor toeristen vanuit Zuid-Amerika en ook Oceanië steeds makkelijker bereikbaar met de boot. En, in meerdere mate, per vliegtuig. Desondanks is de Zuidpool nog een relatief exclusieve bestemming. De meeste toeristen vertoeven enkele weken op een schip en maken diverse excursies. Met een zodiac of te voet. Dit kan zowel vanuit Zuid-Amerika als vanuit Nieuw-Zeeland. Vanuit Australië zijn dagelijkse rondvluchten over Antarctica mogelijk, waarbij een Boeing 747 als excursie-vliegtuig wordt gebruikt.

Door het klimaat zijn op het Antarctisch schiereiland alleen planten te vinden; en dan ook nog zeer beperkt, slechts twee: Antarctische smele (een grassoort) en Antarctisch parelkruid. Voor de rest zijn er alleen maar mossen en korstmossen (zo’n 350 soorten) te vinden. Deze vriezen ’s winters droog om in het voorjaar weer op te leven. Wetenschappers hebben achterhaald dat sommige mossen meer dan 2.000 jaar oud zijn.

Bezienswaardigheden:

Antarctisch Schiereiland
Een van de hoogtepunten is het Antarctisch Schiereiland, een lange landtong waar het aanmerkelijk minder koud is dan op de zuidpool. In de zomer zijn sommige delen zelfs ijsvrij. Dit deel is erg bergachtig en ook populair bij onderzoekers. Wetenschappers zien dit gebergte als uitloper van de Andes in Zuid-Amerika. Aan het begin van het schiereiland ligt het Vinson-massief dat maar liefst 4.897 meter hoog is. Het is daarmee de op vijf na hoogste berg ter wereld. Op het Antarctisch Schiereiland bevinden zich grote kolonies met Adéliepinguïns, ezelspinguïns en kinbandpinguïns. Op Brown Bluff leven voornamelijk Adélie- en ezelspinguïns. Bijzonder is Port Lockroy. Dit museum en postkantoor wordt omgeven door een kolonie ezelspinguïns. De afstand van het Antarctisch Schiereiland naar Zuid-Amerika is 997 kilometer.

Campbell-eiland
Campbell-eiland is van vulkanische oorsprong en kent ook een unieke flora en fauna. Ook dit was een beruchte plek voor scheepsvaarders. Om mogelijke schipbreukelingen te helpen zette de overheid schapen en geiten uit. Maar ze stierven allemaal. De lage vegetatie bestaat uit stekelig tussockgras en talloze opvallend grote kruiden die ‘megaherbs’ worden genoemd. Het is de thuisbasis van koningspinguïns, geeloogpinguïns, macaronipinguïns, ezelspinguïns en geelkuifpinguïns. Het is ook de broedplek van diverse soorten albatrossen, mallemoks, stormvogels en aalscholvers (waaronder de Campbell-aalscholver).

Ross-eiland (Oceanië)
Toeristen komen hier voor Ross-eiland en het Ross ijsplateau. En om voetstappen op het eeuwige ijs te zetten. Meest imposant zijn de Transarctische bergen op Ross Island. Het gebergte bestaat, opvallend genoeg, ook uit een viertal vulkanen. Ook zijn hier de hutten van de beroemde ontdekkingsreizigers Robert Falcon Scott en Ernest Shackleton te zien. De beroemde Mount Erebus (3.794 m) is één van de weinige vulkanen ter wereld met een lavameer in de krater. Bizar zijn de schoorstenen van ijs, die wel tien meter hoog zijn en door gassen of stoom zijn ontstaan. Op Ross Island zijn nog drie gedoofde vulkanen. De Rosszee is de toegangsweg naar het hart van Antarctica, want de zuidelijkste ankerplaats van de wereldzee ligt op Ross Island.

Ross Dependency
Dit gebied is door Nieuw-Zeeland geclaimd en herbergt de door wetenschappers gebruikte Scott-basis. Het is mogelijk dit 3.000 kilometer ten zuiden van Nieuw-Zeeland gelegen gebied te bezoeken. Dit kan via de boot, maar gebeurt vooral via het vliegtuig.

Macquarie Island
Macquarie Island staat bekend om zijn vele pinguïnkolonies. Vier soorten komen hier voor, waaronder de bijzondere Macquariepinguïn. Maar ook de rotsspringer, koningspinguïn en ezelspinguïn. Het eiland is 34 kilometer lang en 5 km breed. Dit kleine eiland is in 1997 uitgeroepen tot Werelderfgoed door de UNESCO. Het hoort bij Tasmanië, dat op haar beurt weer bij Australië hoort. Voor dit eiland heb je een vergunning nodig, die je als toerist eenvoudig kunt aanvragen in Tasmanië en Australië. Of via hun website. De reden is om het aantal toeristen te beperken.

Auckland Eilanden
Het meest interessant van de diverse sub-Antarctische eilanden ten zuiden van Nieuw-Zeeland zijn de Auckland Eilanden. Het vroegere scheepskerkhof is nu de broedplek voor zeventien soorten albatrossen, vier soorten stormvogels en de zeldzame Auckland-taling. Hier groeien ook de zuidelijkste bossen ter wereld. Deze dwergbossen worden gevormd door de zuidelijke rata, een van de meest vreemde bomen ter wereld. De eilanden zijn allemaal beschermd.

Beste tijd:
Antarctica wordt zowel vanuit Zuid-Amerika als Oceanië bezocht. De beste (en enige) periode is het voorjaar en de zomer, dat ruwweg van november tot maart duurt. Maar dit geldt niet voor beide gebieden.

Zuid-Amerika
Voor het Zuid-Amerikaanse deel, zoals het Antarctisch schiereiland, betekent dit de periode van november tot maart, waarbij december en januari als hoogseizoen wordt beschouwd. Dan is hier zo’n 20 uur daglicht per dag te genieten. In de rest van het seizoen leven hier alleen wetenschappers.

Oceanië
Omdat dit deel geen schiereiland heeft waar de dooi sneller invalt, begint het toerisme hier pas in december op gang te komen.

Let op!
Het ecosysteem van Antarctica is erg kwetsbaar. Door het toenemende toerisme neemt ook de kans op verspreiding van bijvoorbeeld ziektes toe. En de vervuiling. Vraag daarom bij de desbetreffende reisaanbieder hoe hij of zij daarmee omgaat, zodat je bezoek een minimale impact op de omgeving en de dieren heeft.

In de zomer is het weer relatief rustig en blijft de temperatuur in de ‘toeristengebieden’ gemiddeld rond het vriespunt. Maximaal wordt het vijf graden. In de winter wordt het gemiddeld -10 tot -30°C.

Wat is er te zien?
November en begin december
– Het winterijs smelt en scheurt. Wat gigantische ijsbergen tot gevolg heeft. Het landschap is opvallend wit en schoon.
– De pinguïns en veel andere zeevogels zijn aan het paren, wat bijzondere rituelen toont.
– Op het ijs zijn veel zeehonden te zien.
– De weinige bloemen die er zijn staan in bloei, zoals bijvoorbeeld op de diverse eilanden.
– Zeeolifanten bakenen hun territorium af, vaak met veel machtsvertoon.

Half december tot eind januari
– Veel pinguïns krijgen jongen.
– De jongen van de Antarctische pelsrob zijn onder meer op South-Georgia te zien.
– Het terugtrekkende ijs zorgt voor een betere bereikbaarheid van diverse plaatsen.
– Dit zijn meestal de warmste dagen van het jaar, met overdag temperaturen boven nul.
Gerelateerde links:
Cool Antarctic Travel (en)

Februari en maart
– Beste kans om walvissen te spotten.
– Pinguïnkuikens gaan op pad.
– Ongekend veel Antarctische pelsrobben zijn er te zien, onder meer langs het Antarctisch schiereiland.
– Schepen kunnen extreem ver zuidelijk komen door het terugtrekkende ijs.

Hoe kom ik er?
Zuid-Amerika:
De meeste schepen vertrekken van Ushuaia (Argentinië) en Punta Arenas (Chili). De tocht naar Antarctica alleen al duurt ongeveer twee dagen. Ook zijn er vluchten mogelijk.

Nieuw-Zeeland:
Vluchten vanuit Christchurch.

Australië:
Vluchten vanuit Sydney.

Cruise Wereldreis