In de Atacama zijn plekken waar het nooit regent. Op sommige plekken komt zelfs geen leven voor. Een gebied waar je liever niet bent. Maar deze woestijn in het noorden van Chili is uniek.

De Atacama lijkt een gebied waar je liever niet bent. Maar deze woestijn in het noorden van Chili is uniek. Hier zijn plekken waar het nooit regent; op sommige plekken komt zelfs geen leven voor. Waarmee het onaardse landschap uniek is. Met wereldvreemde geogliefen, dit zijn immense vormen die door mensen in het landschap zijn gemaakt. In het decor van de Andes, met vulkanen, sneeuw en de hoogste geiser ter wereld.

Warmwatergeisers

De Atacama-woestijn is niet alleen maar bloedheet en kurkdroog. Sterker nog, hier is een bijzondere contradictie te zien. Dit is weliswaar de droogste plek op aarde, maar het heeft wel diverse geisers die warm water spuiten. Deze warmwatergeisers liggen op een hoogte van ruim 4.000 meter, waarmee het de hoogste ter wereld zijn.

Verder is de Atacama extreem droog. Gemiddeld valt hier tussen 0,1 en 0,2 mm regen per jaar. Officiële metingen wijzen uit dat er in deze woestijn op sommige plekken in 400 jaar geen regen is gevallen. Geen druppel. En dat terwijl de Atacama vlakbij de Stille Oceaan ligt.

Landschap zoals op Mars
In de Atacama-woestijn zijn plekken te vinden waar geen leven is vastgesteld. Geen bacteriën, niks. Het is daarmee de enige plek ter wereld. Zelfs de noord- en zuidpool hebben meer leven.

Volgens wetenschappers komt het landschap van de Atacama erg overeen met dat van Mars. Dit is 970 kilometer niets anders dan zand, rotsen en uitgedoofde vulkanen. Waar de wind eeuwenlang op brute wijze het landschap heeft gemodelleerd.

Mede daarom werd dit de plek waar de NASA de robotten van de diverse Marslanders testte voordat ze ruimte ingingen. En worden er vaak science fiction films opgenomen. Wie hier rond loopt begrijpt waarom.

Wetenschappers zijn ervan overtuigd dat smeltwater uit de omliggende bergen via de breuklijnen de aarde indringt. En daar komt het in contact met heet lava. ‘s Nachts kan het hier af koelen tot min 15°C. De algemene gedachte is dat de opkomende zon de aarde opwarmt, waardoor de warmwaterbronnen beginnen te borrelen. Zo ontstaat er een zeer grote druk die het kokende water tot 20 m hoog kan doen opspuiten. Totdat de druk te beperkt is om nog te spuiten, waarna het proces de volgende dag weer opnieuw begint.

Dit gebied is ongeveer 15 miljoen jaar geleden ontstaan door vulkanische activiteiten. Rondom de Atacama werd de bodem door immense onderaardse krachten omhoog gestuwd. De Andes is het meest bekend. Deze bergketen houdt alle wolken tegen die vanuit het oosten komen, terwijl de bergen aan de kust alle wolken, inclusief stormen, vanuit westelijke richting blokkeren.

De bodem in Atacama is bedekt met nitraten, een vorm van zout dat bestaat uit stikstof en zuurstof. Het heeft hier immense meren gevormd, wat bijvoorbeeld dieren als flamingo’s aantrekt. Deze plek bevat de meeste nitraathoeveelheden ter wereld. Deze werden tot 1940 massaal geoogst voor het gebruik in bijvoorbeeld explosieven. De enige overblijfselen vormen zo’n 170 mijnstadjes die her en der liggen, maar inmiddels totaal verlaten zijn.

De herkomst van al dat zout was lang onduidelijk. Recent onderzoek heeft uitgewezen dat de nitraten letterlijk uit de lucht komen vallen. Ze zijn het resultaat van fotochemische reacties hoog in de atmosfeer, waar de luchtvochtigheid in het geval van Atacama extreem laag is. De stikstof uit de nitraten verbindt zich op grote hoogte met andere stoffen. Bij dit proces ontstaan vaste deeltjes die te zwaar zijn om te blijven zweven.

Berekeningen geven aan dat de huidige hoeveelheid zout gevormd moet zijn in een periode van 200.000 tot 2.000.000 jaar. Daarvoor moeten de omstandigheden al die tijd gelijk zijn gebleven. En dat betekent dus dat de Atacama al die tijd kurkdroog moet zijn geweest. Dit heeft overigens ook voordelen… Hier zijn bijvoorbeeld geen vliegen of muggen. Simpelweg omdat ze niets te eten hebben.

Het mag duidelijk zijn dat in dit extreem droge gebied weinig planten kunnen leven. Alleen cactussen weten zich in sommige delen te redden. Waaronder statige kandelaarcactussen en de fiere Atacama-cactus (die bijna vier meter hoog kan worden). Andere soorten hebben nog geen Nederlandse naam.

Beste tijd:
Het weer hier is het gehele jaar door stabiel. Dit gebied kent geen regenseizoen, waardoor je altijd op goed weer kunt rekenen. Van februari tot en met mei staan de meeste woestijnbloemen in bloei, al zijn het er niet veel. Het stadje San Pedro de Atacama is de beste plek om je reis te beginnen.

Geisers Vulkanen Woestijn