Atacama Woestijn

De Atacama-woestijn in Chili is een van de meest onherbergzame en mysterieuze plekken op aarde. Hier valt op sommige plekken nooit regen, en in bepaalde gebieden is er zelfs geen enkel leven. Toch trekt deze woestijn jaarlijks talloze avonturiers, natuurliefhebbers en wetenschappers aan. Ik was er een week en keek mijn ogen uit. Je vindt hier de hoogste geisers ter wereld, maar ook indrukwekkende zoutvlaktes en oude geogliefen. Dit zijn de beste tips waarom je de Atacama-woestijn moet bezoeken.

Waar ligt de Atacama-woestijn?

De Atacama-woestijn strekt zich uit over het noorden van Chili, langs de westelijke rand van Zuid-Amerika. Het beslaat een gebied van ongeveer 105.000 vierkante kilometer en grenst in het oosten aan de Andes en in het westen aan de Stille Oceaan. Door de unieke geografische ligging wordt het gebied volledig afgeschermd van regen, wat resulteert in een extreem droog klimaat. Dit zijn de leukste attracties van de Atacama Woestijn.

“Ik keek hier letterlijk mijn ogen uit. Het landschap is zo gaaf, ik had meerdere keren het idee om op de maan te lopen. Daarnaast kun je hier heerlijke tours maken en zelfs zwemmen in heet water.”

---

Corno van den Berg

Bezienswaardigheden en hoogtepunten in de Atacama-woestijn

Als je deze bijzondere plek bezoekt, moet je dit wel goed voorbereiden. De afstanden zijn vaak fors als je alle attracties wilt zien merkte ik. Daarnaast zijn sommige excursies erg gaaf en moet je er echt de tijd voor nemen. ik reed met een huurauto door de Atacama woestijn en had daarvoor veel vrijheid. Dit zijn de locaties die je zeker moet aan doen vind ik.

San Pedro de Atacama: uitvalsbasis voor je avontuur

De beste plek om te verblijven is San Pedro de Atacama. Je vindt in dit stadje eenvoudige tot super de luxe accommodaties. Dit is ook de plek waar je alle excursies kunt boeken. Bijvoorbeeld naar El Tatio, of om diverse wandeltochten te maken, maar je kunt ook kiezen voor meerdaagse trekkings. Hier vind je ook supermarkten, bars en restaurants. Ondanks dat hier veel toeristen zijn is het wel een gezellig stadje.

Het ligt gunstig voor allerlei excursies, zoals El Tatio, Valle de la Luna en Pukará de Quitor. De stad biedt door zijn kleine karakter ook een gezellige sfeer. San Pedro, zoals het vaak in de volksmond wordt genoemd, is bereikbaar via de verharde weg vanuit het grotere Calama, dat ook een vliegveld heeft.

El Tatio-geisers: natuurgeweld op grote hoogte

Op een hoogte van ruim 4.200 meter ligt El Tatio, dit is een van de hoogste geiservelden ter wereld. De Atacama-woestijn is niet alleen maar bloedheet en kurkdroog. Sterker nog, hier is een bijzondere contradictie te zien. Dit is weliswaar de droogste plek op aarde, maar het heeft wel diverse geisers die warm water spuiten. Geyser del Tatio, zoals deze warmwatergeisers officieel heten, liggen op een hoogte van ruim 4.200 meter. Het zijn de hoogste geisers ter wereld.

Op een relatief kleine vlakte zijn meer dan 40 thermale bronnen te vinden. En fumarolen, dit zijn openingen in de bodem van waaruit gassen of stoom ontsnapt. Het is het levende bewijs van vulkanische activiteit. Maar waarom de geisers alleen van zeven tot tien uur ’s ochtends werken is wetenschappers niet geheel duidelijk. El Tatio ligt op zo’n 89 kilometer van San Pedro de Atacama en is via een zandweg te bereiken. Als je een excursie boekt, begint deze in de nacht. De reden is simpel: je arriveert bij zonsopgang. De gids, of jij, kan een vers ei koken in het hete water voor je ontbijt.

Valle de la Luna: een buitenaards landschap

De Maanvallei, of Valle de la Luna, is een van de meest iconische plekken in de Atacama-woestijn. Dit surrealistische landschap is gevormd door erosie en lijkt op het oppervlak van de maan. Bij zonsondergang kleuren de rotsformaties rood en oranje, wat voor een spectaculair uitzicht zorgt.

Los Flamencos National Reserve: paradijs voor vogelspotters

Het natuurreservaat Los Flamencos herbergt drie soorten flamingo’s die in de ondiepe zoutlagunes naar voedsel zoeken. De Laguna Chaxa is een van de beste plekken om deze elegante vogels te bewonderen. Naast flamingo’s leven hier ook andere bijzondere diersoorten, zoals de Andesvos en vicuña’s. Het natuurreservaat ligt 33 kilometer ten zuiden van San Pedro de Atacama.

Pukará de Quitor: uniek fort van de Atacameños

Net buiten San Pedro de Atacama ligt Pukara de Quitor. Dit fort werd in de twaalfde eeuw gebouwd door de Atacameños. De resten liggen op een heuvel op zo’n 3.000 meter hoogte. In 1981 werd een deel van het fort gerestaureerd, maar het merendeel is een ruïne. Als je met een gids gaat krijg je veel informatie over de onbekende Atacameños.

Cordillera de la Sal

Een van de immense zoutvlaktes die je simpel kunt bezoeken is Cordillera de la Sal. Miljoenen jaren geleden was het Zoutgebergte een groot meer, dat inmiddels totaal is verdroogd. Het zout is achtergebleven, net als veel door erosie aangevreten rotsen. Wat het decor bijna onaards maakt. Deze vlakte ligt op zo’n 70 kilometer van Calama, vlak voor San Pedro. Op beide plekken is veel informatie te verkrijgen over excursies en dergelijke naar de Cordillera de la Sal.

Ojos del Salado: Hoogste actieve vulkaan ter wereld

Met een hoogte van 6.893 meter is Ojos del Salado de hoogste actieve vulkaan ter wereld. De vulkaan ligt op de grens tussen Chili en Argentinië. De vulkaan is vanuit het stadje Copiapo te bereiken, dat 400 kilometer zuidelijker dan Calama ligt in het uiterste zuiden van de Atacama. Toeristen komen vooral naar de ruige omgeving kijken, maar bergbeklimmers proberen geregeld hun geluk op de Ojos del Salado.

Puritama Hotsprings: Zwemmen in de Atacama-woestijn

Ja, ondanks het extreme klimaat kun je op verschillende plekken in de Atacama-woestijn zwemmen. De Puritama Hot Springs, gelegen in een kloof in de woestijn, bieden warme thermale baden waar je heerlijk kunt ontspannen. Daarnaast kun je drijven in de Cejar-lagune, een zoutmeer dat vergelijkbaar is met de Dode Zee. Ik vond het heerlijk om na een lange dag wandelen het stof van me af te spoelen.

Iquique

De stad Iquique ligt zo’n 389 kilometer van San Pedro de Atacama. Iquique is een oude stad en is de ideale uitvalsbasis voor een speurtocht naar de beroemde geogliefen. Dit zijn tekeningen in het zand, midden in de woestijn. De stad ligt aan de Grote Oceaan, met in de rug de Atacama. Iquique is ook per vliegtuig te bereiken, onder meer vanuit Santiago.

Geogliefen in de Atacama: Mysterie van de Atacama-reus

In het noorden van de Atacama-woestijn bevinden zich meer dan 5.000 geogliefen, eeuwenoude tekeningen die in de woestijnbodem zijn uitgehouwen, gevormd door gerangschikte rotsen of beschilderd op de ondergrond. Hoewel ze minder bekend zijn dan de Nazca-lijnen in buurland Peru, vertonen ze opvallende overeenkomsten. Net als in Peru zijn deze mysterieuze afbeeldingen op verschillende manieren gecreëerd, zoals door de bovenste laag van de harde grond weg te schrapen. Verspreid over een gebied van maar liefst 150.000 km², vormen ze een van de grootste en meest intrigerende archeologische vondsten van Zuid-Amerika.

De bekendste hiervan is de Atacama-reus, een figuur van maar liefst 119 meter hoog die vermoedelijk meer dan 1.000 jaar geleden werd gecreëerd door precolumbiaanse volkeren. Wetenschappers speculeren dat deze geogliefen mogelijk dienden als astronomische kalenders of spirituele symbolen.

Typisch maanlandschap

Volgens wetenschappers komt het landschap van de Atacama erg overeen met dat van Mars. Dit is 970 kilometer niets anders dan zand, rotsen en uitgedoofde vulkanen. Waar de wind eeuwenlang op brute wijze het landschap heeft gemodelleerd.

Mede daarom werd dit de plek waar de NASA de robotten van de diverse Marslanders testte voordat ze ruimte ingingen. En worden er vaak science fiction films opgenomen. Wie hier rond loopt begrijpt waarom.

Wetenschappers zijn ervan overtuigd dat smeltwater uit de omliggende bergen via de breuklijnen de aarde indringt. En daar komt het in contact met heet lava. ‘s Nachts kan het hier af koelen tot min 15°C. De algemene gedachte is dat de opkomende zon de aarde opwarmt, waardoor de warmwaterbronnen beginnen te borrelen. Zo ontstaat er een zeer grote druk die het kokende water tot 20 m hoog kan doen opspuiten. Totdat de druk te beperkt is om nog te spuiten, waarna het proces de volgende dag weer opnieuw begint.

Hoe is de Atacama-woestijn ontstaan?

De Atacama-woestijn is ongeveer 15 miljoen jaar geleden gevormd door vulkanische activiteit en tektonische bewegingen. De omliggende Andes- en kustgebergten blokkeren de regenval, waardoor er een extreem droog klimaat heerst. Onder de bodem bevinden zich hoge concentraties nitraten en andere mineralen, die door de eeuwen heen geologische en ecologische bijzonderheden hebben gevormd.

Droogste plek op aarde

De Atacama-woestijn is een van de droogste plekken op aarde. Gemiddeld valt hier slechts 0,1 tot 0,2 mm regen per jaar. Op sommige locaties heeft het volgens officiële metingen in 400 jaar geen druppel geregend, ondanks de nabijheid van de Stille Oceaan.

Wetenschappers schatten dat de enorme zoutafzettingen in de regio zich over een periode van 200.000 tot 2 miljoen jaar hebben gevormd. Dit suggereert dat de extreme droogte hier al die tijd vrijwel onveranderd is gebleven. Een onverwacht voordeel van deze barre omstandigheden is het ontbreken van insecten zoals muggen en vliegen, simpelweg omdat er geen voedselbronnen voor hen zijn.

Door het gebrek aan water is plantengroei schaars. Toch weten enkele cactussen zich staande te houden, zoals de kandelaarcactus en de Atacama-cactus, die tot wel vier meter hoog kan worden. Veel andere woestijnplanten in dit gebied zijn nog nauwelijks bestudeerd en hebben zelfs geen Nederlandse naam.

Atacama Woestijn in bloei: Zeldzaam natuurfenomeen

Ondanks de extreme droogte kan de Atacama-woestijn in uitzonderlijke omstandigheden tot bloei komen. Dit fenomeen, bekend als “Desierto Florido”, vindt plaats wanneer er door El Niño ongewoon veel regen valt. Honderden bloemen, waaronder paarse en gele bloesems, bedekken dan tijdelijk de normaal dorre vlakten. Het lastige is dat je dit niet kunt plannen. Dus moet je geluk hebben om dit natuurfenomeen mee te maken.

Waar ligt de Atacama-woestijn?

De Atacama-woestijn strekt zich uit over het noorden van Chili en grenst aan Peru, Bolivia en Argentinië. De belangrijkste toegangspoort is de stad San Pedro de Atacama, die als uitvalsbasis dient voor avonturiers die de regio willen verkennen.

Beste tijd om de Atacama te bezoeken

Het weer hier is het gehele jaar door stabiel. Dit gebied kent geen regenseizoen, waardoor je altijd op goed weer kunt rekenen. Van februari tot en met mei staan de meeste woestijnbloemen in bloei, al zijn het er niet veel. Het stadje San Pedro de Atacama is de beste plek om je reis te beginnen.