Wie de Borobudur bezoekt, moet ook Prambanan bezoeken. Twee tempels met veel overeenkomsten. Zowel wat de bouw als de opgraving betreft. Ze zijn ongeveer in dezelfde tijd gebouwd en zijn beiden plotseling verlaten, mogelijk door een vulkaanuitbarsting.

Prambanan bestaat uit maar liefst 224 tempels, klein en groot. Die getrapt in elkaar over lopen. Het complex telt drie hoofdtempels. De grootste is 47 meter hoog en gewijd aan de god Shiva. De noordelijke tempel is gewijd aan de god Vishnu, de zuidelijke aan de god Brahma. Tegenover deze drie hoofdtempels liggen drie kleinere tempels.

Prambanan
Een schaapherder bij Prambanan. Corno van den Berg

Rond het centrale plein zijn de ruïnes te zien van meer dan 200 kleine tempels. Slechts enkelen zijn gerestaureerd. De Prambanan-reliëfs zijn wereldberoemd. In deze Boom des Levens zijn talloze dieren als herten, rammen, pauwen en apen te zien. Iets verderop is het Ramayana-epos te zien. Een verhaal over Sita, de vrouw van Rama die wordt ontvoerd. Hanuman, heer van de apen, bevrijdt haar met behulp van zijn apenleger.

De historie van Prambanan komt redelijk overeen met die van Borobudur. Ook al worden deze tempels pas in 1893 opgegraven. Bij het graven wordt het plateau van het middencomplex zichtbaar.

De reconstructie begint snel, in 1918 worden de eerste restauraties uitgevoerd. Maar deze verloopt verre van soepel. De reden is simpel. Archeologen kunnen de originele stenen lang niet altijd terug vinden, velen zijn ontvreemd of hergebruikt in wegen of huizen. Het duurt tot 1953 voordat de renovatie van het belangrijkste gebouw pas is afgerond. Er zijn nu nog tal van fundamenten te zien waarvan geleerden geen idee hebben hoe het er ooit moet hebben uit gezien.

Door de aardbeving in 2006 zijn de Prambanan-tempels vrij ernstig beschadigd geraakt. Daardoor is een deel afgesloten voor het publiek. Archeologen zijn druk bezig de gebouwen weer terug in de oude staat te brengen. Onder andere met foto’s van voor de aardbeving. Ondertussen proberen ze de fragiele onderdelen ook te verstevigen.

Prambanan beeld
Een van de beelden bij Prambanan. Corno van den Berg

Tot slot zoeken archeologen, maar ook geologen naar een oplossing om de monumenten (waaronder ook de veel stevigere Borobudur) te beschermen tegen deze vormen van natuurgeweld. Al jaren vrezen ze een vernietigende uitbarsting van één van de vier vulkanen. Wat wel eens het einde van beide tempelcomplexen zou kunnen betekenen.

Doen!-tips:

  • Dans de Ramayana bij volle maan
    Rond de Prambanan-tempels wordt bij elke volle maan een speciale dans opgevoerd. Dit liefdesverhaal wordt hier al sinds mensenheugenis nagespeeld. Het verhaal over de ontvoerde Sita komt van de reliëfs die zijn gevonden op de tempel. Deze dans kent geen gesproken woord, maar wel veel beweging met weelderige kostuums. Met name bij volle maan is het bijzonder. Op andere dagen geven goed geplaatste lampen dit bijzondere decor ook rustiek licht. De show wordt alleen in het droge seizoen bij de hoofdtempel vertoond, in het natte seizoen wordt hij binnen in een hal in Yogyakarta opgevoerd. Je kunt er ook bij dineren.
  • Zie de restauratie van Prambanan
    Meestal zijn bij de tempels van Prambanan wel restauratiewerkzaamheden bezig. Zo kun je zien hoe dit soort megaprojecten steentje voor steentje weer in oude glorie opleven. Het is een bijzonder kijkje in de keuken, zeker als je de archeologen wat vragen stelt over hun werk. Zij kijken zowel met een wetenschappelijk als godsdienstig oog naar de stenen, wat soms ook voor hen lastig is.
  • Hindoeïsme Tempel