Waarom moet ik hier heen?

Bali kennen we als tropisch eiland: zon, zee en strand. Een eiland met een lekker klimaat, een rijke Balinese cultuur met festivals, tempels, tradities en heerlijk eten. Bali is een ideale reisbestemming op zich of als tussenstop voor een rondreis door Indonesië.

Ondanks het toerisme kun je op Bali nog verlaten stranden tegen komen.
Ondanks het toerisme kun je op Bali nog verlaten stranden tegen komen. Corno van den Berg

Bali is een overbekend eiland dat veel zonaanbidders aantrekt. In dit deel van Indonesië is nog het echte Indonesië te vinden, de bevolking heeft hun rijke cultuur behouden. Maar Bali heeft meer. Het eiland kent diverse ruige delen, waar de meeste zonaanbidders niet komen. Zoals het ruige westen, met veel beschermde koraalriffen en regenwoud. En het wilde noordoosten waar vulkanen hoog boven het landschap uit steken.

Zon, zee, strand. Dat is Bali. De langgerekte stranden hebben meestal opvallend geel zand, maar sommige (in het oosten) hebben zwart lavazand. Het eiland is dan ook populair bij mensen die graag in de zon liggen. Maar ook bij duikers. En bij surfers. Het zegt veel over dit kleine eiland in de gordel van Smaragd, zoals dit deel vaak wordt genoemd.

Het eiland Bali spreekt tot de verbeelding. Zeker na het zien van deze video, waar Devin Supertramp op pad gaat zonder elektrische hulpmiddelen. Dus zonder wifi, de hulp van online reviews en dergelijke. Maar met behulp van de lokale bevolking. Op ontdekkingstocht op Bali. En dat is mooi, kijk maar:

Beste video Bali

Iedereen kent Bali, maar weinigen weten veel andere eilanden op te noemen van de in totaal 17.508 eilanden die Indonesië telt. Bali vertegenwoordigt vaak het beeld van een exotisch paradijs. Waar iedereen iets van zijn gading vindt. Hier kom je vanzelf het ultieme vakantiegevoel tegen.

Pura Tanah Lot ligt in zee.
Pura Tanah Lot ligt in zee. Corno van den Berg

Overal op het eiland kom je de link met de goden tegen. Bali kent veel Hindoetempels. Deze zijn niet bijzonder groot en imposant, maar sommigen zijn zeer de moeite waard door hun bijzondere ligging. Ze liggen bijvoorbeeld midden in het regenwoud, of staan op een steile rots aan de kust of in een meer.

Het eiland ligt tussen Java en Lombok, maar Bali is een wereld op zich. Door de ligging heeft het eiland zijn eigen klimaat. Het kan op de omliggende eilanden regenen, maar op Bali is het dan vaak droog. Maar het klimaat zorgt ook in de zee voor een wereld van leven.

Die nog wel redelijk intact is. De koraalriffen voor de kust vormen een thuis voor meer dan 1.000 soorten vis, 260 soorten koraal en 70 soorten sponzen. De verscheidenheid is zo groot doordat deze eilanden op de grens van het tropische koraalrif liggen, maar ook veel dieren huisvesten uit de koelere zeeën uit het zuiden.

Ongeveer 75% van de inwoners van Bali zijn Hindoes, 10% is moslim, de rest is christen of niet gelovig. Voor de Balinezen zijn de bergen al eeuwenlang de bron van het leven. Hier leven immers de goden en die bepalen wat er gebeurt. Een vulkaanuitbarsting is een teken van boosheid, maar zorgt ook voor vruchtbare grond. Terwijl de rivieren het kostbare water uit de bergen brengen. Veel wilde dieren kom je er niet tegen, op apen en vooral veel vogels na.

Rafting door het hart van Bali.
Rafting door het hart van Bali. Toby Oxborrow

Bezienswaardigheden:

De attracties op Bali zijn heel divers. Denk aan talloze tempels zoals de Pura Luhur Uluwatu, Pura Tanah Lot en Pura Ulun Danu Bratan, veelal op bijzondere plaatsen. Maar ook kunstenaarsdorpjes zoals Ubud, watervallen als de Gitgit-waterval en unieke koffieplantages.

Pura Pasar Agung
Voor de Pura Pasar Agung geldt dat de ligging bijzonder is. Deze tempel ligt bij de Gunung Agung, de hoogste berg van Bali. Het uitzicht over de berg, maar eigenlijk heel Oost-Bali, is indrukwekkend. De tempel werd in 1963 verwoest door de vulkaan, maar de tempel werd eind jaren negentig opnieuw opgebouwd. In het heilige deel bevindt zich een driedelig lotusheiligdom. De tempel ligt bij Selat en Sebudi tussen immense lavavelden.

Gitgit-waterval

De Gitgit-waterval ligt in het regenwoud. Corno van den Berg

De Gitgit is de hoogste waterval van Bali. Hij stroomt het hele jaar, maar met name in het regenseizoen is hij indrukwekkend. Al is hij niet extreem hoog, het water stort zich slechts zo’n 35 meter naar beneden. Maar wel in een decor van groen regenwoud. De Gitgit ligt in het noorden van Bali, op zo’n 10 kilometer van Singaraja.

Lovina Beach
Lovina Beach is wereldberoemd als een goede plek om dolfijnen in het wild te zien. De dieren komen hier bijna elke dag in het warme ondiepe water om te spelen. Tegenwoordig is het dolfijnen kijken ‘big business’, waardoor veel charme verloren is gegaan. Overigens worden bij Turtle Island, ten zuiden van Sanur, ook dolfijnentochten aangeboden. Ook hier laten de zoogdieren zich geregeld zien, met dezelfde drukte tot gevolg.

Kuta

De golven van Kuta zijn populair bij beginnende surfers. Corno van den Berg

Dit overbekende toeristenoord was vroeger een leprakolonie en slaveneiland. Ook hier speelden westerlingen een belangrijke rol. Eerst was het de Deense ondernemer Mads Lange die al in de 19e eeuw een handelscentrum opende. In 1937 bouwde het Amerikaanse echtpaar Robert en Louise Koke hier het eerste bungalowhotel. Tegenwoordig is Kuta een van de beste plekken om surfen te leren, de golven zijn ideaal om de slag te pakken te krijgen. Terwijl de brede stranden het middelpunt vormen voor veel souvenirwinkels, restaurants en ‘losmen’ (pensions) en dure lodges. Ook zijn hier talloze winkels van dure merken als Bulgari en Dolce & Gabbana.

Yeh Pulu
De rotstekeningen van Yeh Pulu zijn uniek in hun soort. De naam Yeh Pulu staat voor de Watertempel van de Rijstpot, wat achter in een klein tempeltje te zien is. Daar sijpelt bronwater uit een rijstpot. De tekeningen gaan over het dagelijkse leven, te zien zijn onder meer de jacht op een wild zwijn, een vrouw in haar huis en een paar mannen te paard. Ook zijn er diverse afbeeldingen van dieren te zien. Wetenschappers hebben nog niet achterhaald wat de functie is van de basreliëfs, zoals ze officieel worden genoemd. Volgens de meeste geleerden stammen ze uit de 14e eeuw, maar geheel zeker is het niet. Ze liggen bij Bedulu, dat ten zuidoosten van Ubud ligt. De afbeeldingen liggen op een kilometer afstand van Goa Gadja, vraag ter plekke naar de locatie.

Sanur

Toeristen (en een lokale hond) genieten van de zonsondergang bij Sanur. Corno van den Berg

Na Kuta is Sanur de grootste toeristenhotspot van Bali. Ook hier vestigden zich eerst westerse kunstenaars die zich lieten inspireren door de stranden, de mensen en het klimaat. Ook ziet Sanur er tegenwoordig totaal anders uit. Nog steeds kun je hier goed dineren aan het strand, wat lang niet overal op Bali kan. Maar ook hier zie je talloze souvenirwinkels, hotels en restaurants, maar ook talloze houtbewerkers die bijvoorbeeld hardhoutenkasten op maat maken. Of maskers en beelden uit Oost-Timor verkopen. Sanur ligt in het zuidoosten van Bali.

Monkey Forests

In de Monkey Forests komen de apen vaak op je af. Corno van den Berg

Bali telt diverse ‘monkey forests’, oftewel bossen waar apen leven. Zoals het Sacred Monkey Forest van Padangtegal (bij Ubud), het Alas Kedaton Monkey Forest (bij Tabanan) en het Sangeh Monkey Forest (bij Sangeh). Java-apen, oftewel makaken. Bij de meeste ‘apenbossen’ leven tevens In bijvoorbeeld Pura Alas Kedaton leven tevens honderden vleerhonden in de bomen. Let op, de apen zijn redelijk brutaal en gaan soms niet aan de kant. En klimmen soms op je.
Meer informatie: www.monkeyforestubud.com/

Doen!-tips:

Door de diversiteit kun je op het eiland talloze excursies maken. Hieronder een aantal tips wat je op Bali kunt beleven.

Zie de Barongdans

Een vrouw toont een Barongmasker. Corno van den Berg

De kleurrijke Balinese maskers kom je zelfs in winkels in Nederland tegen. Ze zijn afkomstig van de Barongdans, die jaarlijks tijdens een tempelfeest wordt opgevoerd. Speciaal voor de toeristen wordt deze show (in aangepaste vorm) dagelijks opgevoerd. De maskers en pakken zijn zeer imposant. Het geheel wordt ondersteund met talloze instrumenten. Al is de show voor ons niet altijd even duidelijk, de kostuums maken heel veel goed. Bij mooi weer wordt de show buiten opgevoerd, bij regen binnen. Vraag naar de tijden als jij er bent.

Overwin die metershoge golven op Dreamland

Surfers zoeken bij Dreamland in het zuiden van Bali de rust op. Corno van den Berg

Dit was het voormalige privéterrein van president Soeharto. Maar voor zijn immense landgoed ligt het idyllische Dreamland, een van de beste plekken om te surfen op Bali. Jammer genoeg staan er tegenwoordig hotels om heen en een golfterrein. Maar het decor met enkele van Bali’s meest ruige rotspartijen blijft imposant. Je kunt surfles krijgen in bijvoorbeeld Kuta, zodat je overeind blijft in deze heftige golven. Andere beroemde stranden aan de noordwestkust zijn: Uluwatu, Suluban, Padang Padang, Impossibles, Bingin en Balangan. Vraag ter plekke naar de omstandigheden. Het ligt tussen Kuta en Uluwatu.

Zet een schildpadje uit

Bij ReefSeen in Pemuteran worden eieren van zeeschildpadden uitgebroed. Corno van den Berg

Het is een unieke kans om een goede daad te doen. Voor een paar euro kun je op Bali een jong schildpadje uitzetten in zee. Bij Reef Seen in het noorden bij Permuteran worden eieren van zeeschildpadden uitgebroeid. En als toerist mag je, als het tij en de omstandigheden goed zijn, in de ochtend een schildpadje los laten in de zee. Zodat hij geen last heeft van hongerige honden of roofvogels, maar mogelijk een lange toekomst tegemoet zwemt.

Vraag vooraf (bijvoorbeeld via e-mail) wanneer je het beste langs kunt komen om dit te doen, aangezien het met de maanstand en het getij te maken heeft. Natuurlijk kun je ook het project zelf bezoeken als je in de buurt bent. En zo alles leren over de vijf soorten zeeschildpadden die hier rond zwemmen. Dit zijn: Onechte karetschildpad, karetschildpad, soepschildpad, lederschildpad en warana.
Meer informatie: www.reefseenbali.com

Leer hoe het koraal groeit
Het klinkt bijna buitenaards. Bij Pemuteran in het noordoosten van Bali wordt geprobeerd koraal met zwakstroom te laten groeien. Hier zijn ook diverse kunstmatige riffen aangelegd, waarop de minuscule diertjes zich kunnen ontwikkelen. Het Pemuteran Artificial Reef Project ligt recht tegenover Taman Sari Cottages. De eerste resultaten zijn veelbelovend. Het koraal groeit gestaag en trekt talloze vissoorten aan. Wat je zelf kunt zien. En je kunt hier veel leren over het koraal en haar bewoners.
Meer informatie: www.biorockbali.webs.com

Raft door het hart van Bali
Het is niet bij iedereen bekend, maar het binnenland van Bali biedt goede wildwatermogelijkheden. Zo kun je raften op rivieren met namen als Ayung, Telaga Waja en Unda. Dit is Class II en III, wat gemiddeld is, maar niet buitengewoon uitdagend. Je peddelt je een weg door het groene hart van Bali, dwars door het regenwoud en metershoge kloven. Als je er tijd voor hebt om te kijken … Vanuit de meeste hotels (maar ook in Sanur, Kuta en Ubud) kun je eenvoudig in contact komen met de touroperators. Je kunt een halve dag gaan, maar ook een complete dag. Check vooraf wel de kwaliteit van de excursieaanbieder, er zijn behoorlijke verschillen in kwaliteit van de spullen. Waarbij goedkoop veelal duurkoop is.

Voel het vuur in Kecak
Kecak is de beroemde vuurdans. Deze dans is in de jaren dertig van de vorige eeuw ontstaan in het dorpje Bona, dat ten zuiden van Ubud ligt. Het is een afgeleide dans van oudere dansen en verhaalt over bekende Hindoelegendes. Mannen bewegen in cirkels gelijkvormig met elkaar, waardoor een geheel ontstaat. Er is geen muziek bij, maar wel veel gezang. Ook komt er vuur bij aan te pas, waarmee allerlei kunsten worden uitgehaald. In het midden van de groep dansers is meestal een gekostumeerde danser te zien. De ritmes zijn opzwepend en de passie straalt van de ontblote bovenlichamen. Kecak-dansen worden op verschillende plekken in Bali opgevoerd, zoals Uluwatu en bij Ubud. Meestal worden de shows bij het vallen van de avond of net er na opgevoerd. Vraag er naar.

Proef Babi Guling

Een bord Babi Guling met een biertje. Corno van den Berg

Wie naar Bali gaat, moet eigenlijk Babi Guling, oftewel geroosterd speenvarken aan het spit, proberen. Dit is het bekendste gerecht van het eiland. Het dier wordt gevuld met een bonte mix aan kruiden en specerijen, terwijl de huid wordt ingesmeerd met koenjitsap. Daarna wordt het varken boven een houtvuur geroosterd. Als je dit bestelt krijg je gestoomde rijst met jonge broodvruchten, mals vlees, stukjes knapperige huid en een stukje bloedworst. Daarbij krijg je ‘lawar’, een mengsel van bloed, gehakt varkensvlees en groenten en kruiden. Eet het geheel met je (rechter)hand en oordeel zelf.

Tuur over de mooiste rijstvelden

De nooit verdwijnende rijstvelden van Bali. Corno van den Berg

Wie van Antosari naar Pupuan rijdt (via Belimbing en Sanda) kijkt uit over de mooiste rijstvelden van Bali. Hier zie je hoe ingenieus de Balinezen de structuur van het landschap gebruiken voor het telen van rijst. Let vooral op het water dat van het een veldje naar het andere stroomt. Als je een gids bij je hebt leer je alles over de diverse soorten rijst, het geregeld verpoten en nog veel meer. Een goed moment om te gaan is in de vroege ochtend of in de namiddag. Het is dan niet zo warm en het zonlicht is minder fel.

Doe een rondje Bali

Ook langs de kust vind je vissers. Corno van den Berg

Veel Nederlanders boeken een vlucht en een hotel in een pakketreis. Waardoor je moeilijk het hele eiland kunt bereizen. Bali is redelijk groot en biedt veel mogelijkheden om hotel naar hotel te hoppen. Je kunt bijvoorbeeld een vlucht en hotel voor de eerste dagen regelen. Daarna kun je je eenvoudig door een auto met chauffeur bij een volgend hotel af laten zetten en dit na een paar dagen herhalen. Om zo uiteindelijk een rondje Bali te doen. Ideaal voor wie veel wil zien.

Zoek de Balinese spreeuw
In het ruige westen van Bali ligt het West Bali National Park. Dit is het laatste leefgebied van de Balinese spreeuw, een opvallend witte vogel die alleen op dit eiland voor komt. De dieren zijn zo goed als uitgestorven, voornamelijk omdat het een geliefde kooivogel is. De laatste tientallen dieren leven in het park, maar de kans dat je ze krijgt te zien is klein. Maar het park laat wel goed zien hoe heel Bali er zo’n 200 jaar geleden uit moet hebben gezien. Toen er ook nog tijgers rond liepen.

Maak de ‘stil zijn’ dag mee
Het is een bijzonder fenomeen op Bali. Dat toeristen zowel aangenaam als onaangenaam verrast. Ergens in maart of april wordt Nyepi (dat ‘stil zijn’ betekent) gevierd, de dag dat heel Bali stil en donker is. Hiervoor wordt de Sakakalender gehanteerd. Het is dan oudjaar, waarbij talloze dieren worden geofferd aan de goden. Bij zonsondergang wordt zoveel mogelijk geluid gemaakt (onder meer met instrumenten en vuurwerk) om de geesten te verjagen. Waarna alle lichten uitblijven, om de geesten het idee te geven dat het eiland verlaten is. En dus mag je ook de straat niet op. Er zijn bijvoorbeeld ook geen vluchten van en naar Bali. De dag van de stilte duurt 24 uur. Een bijzondere gebeurtenis.

Beste tijd:

Bali kent ruwweg twee seizoenen, een natte en een droge.

  • Natte seizoen: Het natte seizoen duurt van december tot en met april. Maar dit betekent niet dat het hier dan de gehele dag regent. Af en toe kan er een bui vallen, zeker in december en januari. Vaak is het dan wel vaak bewolkt, terwijl het erg broeierig kan zijn. Wel zijn er dan minder toeristen en is het eiland extreem groen en kleurrijk door de vele bloemen. Aan de andere kant zorgen de regenbuien ervoor dat veel afval in zee stroomt. En zo het strand en het koraalrif bevuilt. De temperatuur varieert tussen de 25 en 30 graden, maar 35 kan ook af en toe voorkomen.
  • Droge seizoen: Dit is het hoogseizoen van Bali. De hotels en resorts zitten vol, de zon schijnt en de stranden zijn goudgeel (of lavazwart) van kleur. De temperatuur kan hier oplopen tot 35 graden, soms zelfs 40 graden. Waardoor het niet altijd meevalt iets te onder nemen. Of het moet natuurlijk een van de vele wateractiviteiten zijn. De luchtvochtigheid is wel veel minder dan in het natte seizoen.

Let op!

Bali kent luxueuze resorts, kleinschalige hotelletjes en privéhuizen die te huur zijn. Allen zijn vanuit Nederland eenvoudig te boeken. Wie graag de lokale sfeer wil proeven kan beter een klein hotel nemen. Wie van alle luxe wil worden voorzien, juist voor een resort. Mixen kan natuurlijk ook, zeker als je rondreist.

Bij alle tempels moeten je benen bedekt zijn. Als je in een korte broek een tempel wilt bezoeken is dat geen probleem, bij de ingang kun je (meestal gratis of tegen een donatie) sarongs krijgen om je benen te bedekken.

De onderwaterwereld van Bali.
De onderwaterwereld van Bali. Doug Anderson

In het vulkaangebied hanteert de lokale bevolking hoge prijzen voor bijvoorbeeld gidsen die je de vulkaan mee op nemen. Maar er zijn ook toegangsprijzen voor auto’s en elke passagier. Terwijl bij de Pura Besakih talloze verkopers je continu lastig vallen. Daarnaast moet je keer op keer extra betalen om weer een deel van de tempel te zien. Laat je goed informeren, zodat je weet wat je kunt verwachten.

Corno’s reistips:

Als je op vakantie wilt naar Bali, kun je dit zelf organiseren of een complete (rond)reis boeken. Hieronder mijn tips om je reis te regelen.

Cultuur Duiken Eilanden Eilandhoppen Snorkelen Strand Traditie