Welkom in de Sahara. Het oostelijke deel, dat verwarrend genoeg de Westelijke Woestijn wordt genoemd. Simpelweg omdat dit deel van de Sahara in het westen van Egypte ligt. En waar je dan, opvallend genoeg, een Zwarte en Witte Woestijn vindt, afhankelijk van de kleur die je ziet. Moeder Natuur heeft hier flink huisgehouden. Het resultaat is een vreemd landschap, vol bijzondere creaties. Met ook nog overblijfselen van de Oude Egyptenaren, de Romeinen en de vroeg-christelijken.

De Witte Woestijn is een van de absolute hoogtepunten van Egypte.
De Witte Woestijn is een van de absolute hoogtepunten van Egypte. Corno van den Berg

Een eindeloos decor van zand, dat is wat je voorstelt bij de Sahara. Een gebied dat alleen al in Egypte tweederde van het land omvat. Maar ook woestijnen kennen talloze varianten. Natuurlijk zie je in de Westelijke Woestijn van Egypte ook de wandelende zandduinen, die door de wind van hot naar her worden geblazen. Hier zie je ook heuvels, kristalbergen en rotsformaties waarbij je geregeld je ogen uitwrijft. Nee, het is geen zinsbegoocheling of ‘fata morgana’ zoals het vaak wordt genoemd. Dit is echt, hoe lang je ook wrijft.

De Westelijke Woestijn is dan ook veel meer dan zand. Naast de Witte en Zwarte Woestijn kun je hier nog veel meer kleuren ontdekken. Zoals geel en blauw. De reden is simpel, de grond zit vol mineralen. In deze bizarre en doodse wereld is de mens te gast. In deze eindeloze zandbak zijn her en der oases, groene postzegels dankzij het water.

Want, opvallend genoeg, er is in de woestijn geen gebrek aan water. Onder de grond zitten veel rotsen waar het (weinige) regenwater wordt opgevangen. Sommige zijn natuurlijk ontstaan, anderen zijn door de mens gemaakt. Die mensen die er nu leven zijn Bedoeïenen. Vroeger trokken ze vooral van A naar B, maar tegenwoordig wonen ze vooral in de diverse oases.

Het water stelde de Oude Egyptenaren al in staat om hier te wonen. Iets waarover nog niet al te veel bekend is. Al zijn er recentelijk al wel graven en talloze andere overblijfselen gevonden. De Vallei van de Gouden Mummies is een van de stille, maar indrukwekkende getuigen. Maar er zijn er veel meer als je gaat zoeken.

Het is even zoeken, maar restanten van de zee zijn nog te vinden in de Witte Woestijn.
Overal vind je hier fossielen uit zee. Corno van den Berg

De Westelijke Woestijn kent een bijzondere geschiedenis. Bijzonder is dat dit gebied ooit een immense binnenzee was. Op diverse plekken zijn fossielen in de bodem de harde bewijzen daarvoor. Als je goed kijkt vind je hier nog steeds allerhande schelpdieren, maar ook fossiele planten en koraal. Je staat in een voormalige zee, wat een vreemde ervaring is als je omringd wordt door zand.

In de Westelijke Woestijn heeft de tijd lang stil gestaan. Totdat de weg werd verhard. Nog steeds centreert het leven zich rond de weg. Moderne technieken zorgen ervoor dat er nu in de woestijn kan worden gebouwd, maar dit gebeurt nog maar sporadisch. Daardoor heeft dit gebied nog veel van zijn charme behouden. Een bezoek is dan ook meer een ontdekkingstocht, waar je je wel goed op moet voorbereiden.

Doen!-tips:

Ontdek de Witte Woestijn

De zon klimt over horizon in de vroege ochtend.
De zon klimt over horizon in de vroege ochtend. Corno van den Berg

De Witte Woestijn is 70 miljoen jaar oud. Hij bestaat uit een gebied van 50 kilometer. Hier staan door de wind gesculptuurde kalksteenrotsen. In alle vormen. Een deel daarvan was ooit koraal. Als pilaren staan ze in het desolate landschap. De afgelopen jaren is het uitgegroeid tot de grootste trekpleister in het gebied. Waar je uren kunt rond rijden of lopen in een bizar landschap dat regelrecht uit Hollywood lijkt te komen. De Witte Woestijn ligt op een half uur rijden van de Farafra-oase en bijna anderhalf uur rijden van de Bahariya-oase.

Ervaar kunst van steen en zand
De kunstenaar Badr is de trots van Farafra, een oase in het hart van de woestijn. Deze kunstenaar maakt allerhande kunst met lokale materialen zoals zandsteen en zand. Ook de onderwerpen zijn lokaal. Hij heeft zijn atelier in een ruim opgezet traditioneel huis, waar je heerlijk kunt rond lopen en van zijn kunst kunt genieten. En sommige (niet allemaal) kun je kopen. Met een beetje geluk is Badr zelf thuis en kan hij je vertellen over zijn inspiratiebronnen. Ook geeft hij geregeld workshops, zodat jij zijn technieken kunt leren.

Schommel door de woestijn

Het is overbekend, maar leuk. Dus per kameel de woestijn hoort er eigenlijk wel bij.
Per kameel de Witte Woestijn verkennen. Bill & Nelle

Zoals het hoort kun je hier ook per kameel het zand opzoeken. Het ‘schip van de woestijn’ kom je hier geregeld tegen en voelt zich hier als een van de weinigen thuis. In de diverse oases, met name bij hotels, kun je kameelritjes boeken. Van een uur tot meerdere dagen. Naar Siwa, maar ook door de Witte Woestijn. Wie meerdere dagen gaat mag de dieren ook voeren bijvoorbeeld. En je zult zien dat ze je heel snel herkennen. En veel socialer zijn dan vaak wordt gedacht.

Zie kristallen fonkelen
De doorgaande weg langs de belangrijkste oases heeft nog een grote bijzonderheid. De Kristalberg, of Crystal Mountain, is een heuvel waar letterlijk de kwartskristallen je tegemoet glinsteren. In allerlei kleuren, zoals wit, rood en het beroemde paars. Hier is de aardlaag vol kristallen aan de oppervlakte gekomen. Zelfs van een afstand kun je het zien. Ook is hier obsidiaan te zien, oftewel zwart glas. De kristalberg ligt tussen de Zwarte en Witte Woestijn in.

Zie water in de woestijn
Zo’n 65 kilometer ten zuidwesten van Fayoum ligt Wadi el Rayan. Dit natuurgebied bestaat uit een tweetal meren die 43 meter onder zeeniveau liggen. Het telt ook diverse kleine watervallen. Wadi el Rayan is een van de laatste leefgebieden voor de met uitsterven bedreigde duingazelle. Dit dier heeft zich goed aangepast aan de extreme omstandigheden in deze oase.

Maak kennis met de Bedoeïenen

Mannen praten bij op de stoeprand van een straat.
Mannen praten bij op de stoeprand van een straat. Corno van den Berg

Veel chauffeurs die hier met hun 4×4 jeep rondrijden stammen af van de nomaden die hier honderden jarenlang rondtrokken. Vraag ze naar hun leven en vooral hun tradities, die ze nog steeds in stand houden. Waarbij vooral familie-eer heel belangrijk is. Ze houden ook van de woestijn, die ze zolang voor zichzelf hadden. Tegenwoordig delen ze ‘hun’ leefgebied graag met toeristen. Vraag ze naar het wondermiddel tegen de dorst. Met pyriet en kwartskristallen stimuleren ze hun speeksel en lessen zo hun dorst.

Dompel jezelf onder in een heetwaterbron
Na een dag stof happen is het heerlijk in het hete (en verkwikkende) water van een heetwaterbron te stappen. Zeker ook omdat het hier ’s avonds fris kan worden. Het mineraalrijke water wordt vanuit de diepte (tot wel 600 meter) omhoog gepompt en is klaar voor gebruik. De temperaturen lopen uiteen van 35 tot zo’n 50 graden. Het biedt een welverdiende rust naar een avontuurlijk (en stoffig) dagje in de woestijn.

Zwalk door de zwarte woestijn

Vreemd genoeg zijn vooral de heuvels zwart, het omliggende landschap veel minder.
Vreemd genoeg zijn vooral de heuvels zwart, het omliggende landschap veel minder. Corno van den Berg

Het is een vreemd gezicht. Midden in de woestijn liggen ineens zwarte bergen, zandduinen met bovenop stevige rotsen. Welkom in de Zwarte Woestijn. Je kunt door de Zwarte Woestijn simpelweg wandelen, maar het beste kun je een van de bergen beklimmen en van bovenaf zien hoe al deze bergen het gebied een zwarte gloed geven. Als je goed kijkt zie je dat de gestolde lava vaak vreemde vormen heeft aangenomen. Het gebied ligt vlakbij de doorgaande weg van Bahariya naar Farafra.

Ga vogelen in de Fayoem-oase
De Fayoem (of Fayoum) ligt 100 kilometer ten zuidwesten van Caïro. Dit is de grootste oase van Egypte en ligt aan het Qaroenmeer (dat ook wel Qrun wordt genoemd). Hij is populair bij de inwoners van de hoofdstad, maar ook bij veel trekvogels die hier uitrusten van hun jaarlijkse tocht in de herfst. Denk aan honderden zwarte ooievaars, lepelaars, kraanvogels, pelikanen en talloze andere soorten. Deze plek is (op Fayoem-stad na) nog relatief rustig en groen. Een deel rond het meer is al in de oudheid gecultiveerd tot tuin. Nog steeds komt er veel fruit en groenten uit dit gebied.

Bezoek de Tempel van Amon
De tempel in de Siwa-oase ter ere van Amon (of Amun) is in 1970 ontdekt en opgegraven. Er zijn daarnaast ook graven en talloze overblijfselen van de Oude Egyptenaren gevonden. Nu nog staat een deel van de tempel overeind, onder meer ook de imposante toegangspoorten. Hij wordt trouwens ook wel Tempel van het Orakel genoemd.

Bezoek de Siwa-oase

De Tempel van Amun, oftewel de Tempel van het Orakel in de Siwa-oase.
De Tempel van Amun, oftewel de Tempel van het Orakel in de Siwa-oase. Ernie R

De oase van Siwa was al in de oudheid beroemd. Alexander de Grote raadpleegde hier veelvuldig zijn orakel, wat door geleerden werd gezien als de Egyptische god Amon. Siwa heeft ook nu nog iets magisch. Tot in de jaren tachtig was het dorp bijna totaal afgesneden van de wereld, wat nog goed te zien is in het dorpje Shali. Inmiddels is er een verharde weg vanuit Marsa Matruh aan de noordkust. De oase telt meer dan 300 zoetwaterbronnen. Deze oase ligt niet aan de ‘standaardroute’ van Cairo naar Luxor (via een lus), maar bij de grens met Libië.

Zie de Bijbelse doortocht door de Rode Zee
In de oase van Charga ligt in het noorden de vroeg-Christelijke begraafplaats El-Bagawat (of simpelweg Bagawat). Hier liggen honderden christelijke graven van tichelstenen liggen. Ze stammen uit de 4e tot en met de 6e eeuw. Sommige graven zijn rijk versierd en hebben de tand des tijds overleefd. Ook vind je hier een beroemde schildering van de Bijbelse doortocht door de Rode Zee.

Kijk de Gouden Mummies in de ogen

Een van de gevonden mummies in het museum in de Bahariya-oase. Corno van den Berg

De Oude Egyptenaren hebben ook dit gebied verkend en in hun macht gehad. Daarom zijn ook hier grafkamers gevonden met diverse tekeningen op de wanden. Weliswaar niet van farao’s, maar wel van hoge ambtenaren. Onder meer in de Vallei van de Gouden Mummies. Een deel van de meer dan honderd gevonden mummies liggen hier opgeslagen in een soort pakhuis, dat je kunt bezoeken. Let vooral op de gouden dodenmaskers die ze nog dragen. Deze hebben weinig van hun kracht verloren. Ook zijn hier enkele sarcofagen te zien waarin de mummies zijn gevonden. Pas in 1999 werd deze immense begraafplaats ontdekt, die de fraaie naam Vallei van de Gouden Mummies kreeg. Het haalde in een keer het veel gehoorde idee omver dat de Oude Egyptenaren alleen langs de Nijl hebben geleefd. De graven tonen aan dat ze ook lang in de woestijn hebben geleefd. In een klein (en onooglijk) museum in de Bahariya-oase kun je enkele van de meer dan 100 gevonden mummies zien, die allemaal met goud zijn belegd. Ook zijn hier enkele sarcofagen te vinden.

Beste tijd:
De winter is absoluut de beste tijd voor een bezoek. In november, december en januari geeft het kwik hier zo’n 30 graden aan en staat er geregeld een verkoelend windje. Wel kunnen dan af en toe zandstormen de kop op steken, wat je tot op elke huidplooi voelt. ’s Avonds kan het fris zijn, zo rond de 10 graden. Als je bijvoorbeeld kampeert, zorg dan dat je de juiste kleding hebt.

In de zomer stijgt de temperatuur geregeld tot ver boven de 40 graden. En kan het windstil zijn. Dit is zeker geen goed moment om hier te gaan wandelen of wat dan ook.

Per jeep kun je hier de woestijn in.
Per jeep kun je hier de woestijn in. Corno van den Berg

Let op!
De meeste bezoekers komen hier met een gids en een auto. Waarbij zo goed als alles al geregeld is. Wat heel handig is, waardoor je tijd genoeg hebt om vooral om je heen te kijken. Ter plekke kun je sowieso niet al te veel meer organiseren, daarnaast kost het zeeën van tijd.

Let er zelf op dat je genoeg water binnen krijgt, want je lichaam verliest hier erg veel vocht. En zorg voor zonnebrand en een hoofddeksel tegen een zonnesteek.

Corno’s reistips:

Wil jij Egypte bezoeken? Je kunt een rondreis maken of vanuit een vaste plek verschillende excursies boeken. Zie hier een aantal handige tips om je bezoek te plannen.

Woestijn