Piramiden van Gizeh

Het is een wonderlijk gezicht. Deze wereldberoemde piramiden en natuurlijk de wereldberoemde Sfinx stonden eeuwenlang desolaat in de woestijn. Maar de stad Caïro rukt op, tot op enkele tientallen meters van de monumenten. Het is synoniem voor de zoektocht van de mens naar de raadselen rondom de Egyptische beschaving. En het toont hoe de moderne wereld de oude wereld inhaalt.

Wat ook opvalt, is dat het gebied veel groter is dan veel mensen denken. Je ziet hier niet alleen de drie piramiden, maar ook tempels, grafvelden, kleinere piramiden en resten van oude nederzettingen. Neem dus de tijd voor je bezoek. Dit zijn de belangrijkste bezienswaardigheden bij de piramiden van Gizeh en tips voor je bezoek.

De piramide van Khufu, ook bekend als de piramide van Cheops, is de grootste van de drie. Hij werd gebouwd rond 2560 voor Christus en was oorspronkelijk ongeveer 146 meter hoog. Tegenwoordig is dat ongeveer 138 meter, omdat de buitenlaag verdwenen is. De piramide bestaat uit naar schatting ongeveer 2,3 miljoen steenblokken en bleef meer dan drieduizend jaar het hoogste bouwwerk ter wereld.

Dit is de enige piramide waar je binnenin zowel naar boven als beneden kunt lopen. Het aantal bezoekers in de piramide wordt overigens streng gereguleerd. De tempel die hoorde bij de piramide ligt volgens geleerden onder de huidige huizen die er voor staan.

De gangen zijn nauw, muf en warm. En alle schatten zijn allang weggehaald. Toch is een bezoek aan het binnenste van een piramide een must. En je krijgt nog meer respect voor de bouwers. Het toont hun verregaande kennis van de bouwkunst aan. Let op: je mag er officieel geen foto’s maken en het kan druk zijn.

Als je de Piramide van Khufu wilt bezoeken moet je vroeg bij de ingang staan voor een van de weinige kaartjes. Wees voorbereid op een stevige klim in enge ruimtes. De piramide van Chefren kun je de gehele dag bezoeken en is veel makkelijker te doen. Verwacht overigens geen schatten of rotstekeningen binnenin.

De piramide van Khafre lijkt hoger dan die van Khufu, maar dat komt doordat hij op een hoger deel van het plateau staat. Bovenin zie je nog een stuk van de oorspronkelijke gladde bekleding. Ooit waren alle piramiden volledig glad en wit.

Bij deze piramide hoort ook het tempelcomplex en de beroemde Sfinx. De piramide van Khafre kun je soms bezoeken, maar er is minder te zien dan in de Grote Piramide.

De piramide van Menkaure is duidelijk kleiner dan de andere twee. De basis is ongeveer een derde van die van Khufu. Rond deze piramide staan kleinere piramiden die waarschijnlijk voor koninginnen zijn gebouwd. Mykerinos is een relatief onbekende farao. Waarom zijn piramide kleiner is wordt door wetenschappers verschillend uitgelegd. Sommigen beweren dat er simpelweg geen plek meer was op het onderliggende rotsplateau, terwijl anderen denken dat destijds de kracht van de farao’s tanende was, zodat er niet genoeg manschappen voorhanden waren om een grotere te bouwen.

De piramide van Mycerinus wordt geflankeerd door drie kleine piramiden voor koninginnen. Twee ervan zijn nooit afgemaakt, de reden daarvan is onduidelijk. Ook is het opvallend dat ze trappen hebben, net zoals de oudere piramiden in het nabijgelegen Sakkara. Het gebied rond Menkaure is vaak rustiger. Daardoor kun je hier beter rondlopen en foto’s maken zonder grote groepen toeristen.

De Sfinx van Gizeh ligt bij het complex van Khafre en is een van de bekendste beelden ter wereld. Het beeld is ongeveer 60 meter lang en heeft het lichaam van een leeuw en het hoofd van een farao.

Lang geleden lag de Sfinx bijna helemaal onder het zand. Pas in de vorige eeuw werd hij volledig uitgegraven. Over wie het beeld precies voorstelt, zijn wetenschappers het nog steeds niet helemaal eens, maar meestal wordt aangenomen dat het Khafre is.

Naast de piramide van Khufu (Cheops) werd in 1954 een bijzondere vondst gedaan. Archeologen ontdekten een grote houten boot die in een afgesloten kuil naast de piramide lag. Deze zogenoemde zonneboot van Khufu is ruim 43 meter lang en werd waarschijnlijk gebruikt bij rituelen rond de farao. Volgens het oude Egyptische geloof reisde de farao na zijn dood met de zonnegod langs de hemel, waardoor een boot een belangrijk onderdeel van het graf was.

Lange tijd stond de boot in een klein museum naast de piramide, maar tegenwoordig is het schip overgebracht naar het Grand Egyptian Museum bij Gizeh. Op het plateau zelf kun je nog wel zien waar de boot werd gevonden. Het verhaal van deze boot laat goed zien hoe belangrijk het hiernamaals was voor de Egyptenaren.

Vlak bij de piramiden ligt het nieuwe Grand Egyptian Museum (GEM), een van de grootste archeologische musea ter wereld. Het museum is gebouwd om de enorme collectie Egyptische oudheden beter te kunnen tonen. Veel topstukken uit het oude Egyptisch Museum in Caïro zijn inmiddels hierheen verhuisd, waaronder een groot deel van de schatten van Toetanchamon.

Het museum ligt op korte afstand van het Gizeh-plateau en is goed te combineren met een bezoek aan de piramiden. Vanuit het gebouw heb je zelfs uitzicht op de piramiden, wat het bezoek extra bijzonder maakt. Het Grand Egyptian Museum wordt gezien als het belangrijkste nieuwe museum van Egypte en geeft een veel completer beeld van de geschiedenis van het land.

Het is eigenlijk verplichte kost: bij Gizeh moet je de zonsondergang zien. Neem je tijd en verlaat de gebaande paden. Loop bijvoorbeeld het woestijndeel in dat rechts van de weg ligt. Als het harde zonlicht van overdag weg is en mooi zacht licht over de monumenten strooit zien ze er heel anders uit.

Ook voor foto’s is het einde van de dag het ideale moment. Je wordt vanzelf weggestuurd, omdat iets later de Sound & Light show begint. Naarmate de middag vordert neemt de zon een opvallend rode gloed aan. De reden is simpel, de smog van de stad zorgt voor veel deeltjes in de lucht, die het zonlicht reflecteren.

Wie iets van mysterie rondom de piramiden wil zien moet hier met maanlicht rondlopen. Je wordt wel in de gaten gehouden en kan ook niet overal naar toe. Maar het beeld van de bouwwerken in het maanlicht is heel bijzonder. De monumenten zijn uitgelicht, wat de sfeer verhoogt. Zeker met de woestijn en het geluid van kamelen en mensen op de achtergrond.

Langzaam kruipen de voorsteden van Caïro steeds dichter naar de piramiden toe. Waar je vroeger midden in de woestijn stond, zie je nu aan de rand van het plateau al huizen en straten. Ooit hoorde bij elke piramide een compleet tempelcomplex met een dodentempel, een processieweg en een tempel bij de Nijl. Van verschillende tempels zijn nog resten te zien, al zijn delen in de loop van de eeuwen verdwenen of beschadigd. Vooral bij de piramide van Khafre zijn nog duidelijke overblijfselen van het complex zichtbaar.

De vele vondsten rond Gizeh laten zien hoe hoog ontwikkeld de Egyptische beschaving was. De geschiedenis van het oude Egypte begint rond 3100 voor Christus en duurt tot 332 voor Christus, wanneer Alexander de Grote het land verovert. Daarmee eindigt de tijd van de farao’s, maar de Egyptische cultuur verdwijnt niet meteen. Onder de Griekse en later Romeinse heersers blijven veel tradities nog eeuwen bestaan.

De enorme rotsblokken van de Grote Piramide werden met verrassend eenvoudige middelen verplaatst. Volgens moderne schattingen werkten tienduizenden arbeiders aan de bouw, waarschijnlijk in ploegen. Geleerden gaan ervan uit dat de piramide van Khufu in ongeveer twintig jaar werd gebouwd. De basis is ongeveer 230 meter breed. Het is nog altijd de grootste piramide die ooit is gebouwd.

Het is logisch dat de meeste aandacht uitgaat naar de drie grote piramiden, maar het complex van Gizeh is veel groter dan dat. Rond de piramiden liggen uitgebreide grafvelden voor edelen en priesters, resten van tempels en sporen van oude kanalen die ooit met de Nijl verbonden waren. Ook zijn er plaatsen gevonden waar boten lagen die gebruikt werden bij rituelen rond de begrafenis van de farao. Hoe meer je rondloopt, hoe duidelijker wordt dat Gizeh niet alleen uit piramiden bestaat, maar uit een compleet religieus en ceremonieel landschap.