Pantanal

De Pantanal in Brazilië is een van de beste plekken ter wereld om wilde dieren te zien. Dit enorme natuurgebied bestaat uit moerassen, rivieren en graslanden. Het staat bekend als de grootste tropische wetlands ter wereld en ligt vooral in het westen van Brazilië, met kleine delen Bolivia en Paraguay. Wie een wildlife-reis naar Zuid-Amerika wil maken, mag de Pantanal eigenlijk niet overslaan. Dit zijn de beste tips voor de Pantanal in Brazilië.

Anders dan in de Amazone is het landschap relatief open. Daardoor kun je dieren vaak makkelijker spotten. Tijdens safari’s kun je jaguars, capibara’s, kaaimannen, reuzenmiereneters en honderden vogelsoorten spotten. Tijdens een safari zie je regelmatig capibara’s langs de rivier, kaaimannen in het water en talloze vogels die boven de wetlands vliegen.

“Dit is voor mij een van de mooiste natuurgebieden ter wereld. De rijkdom aan dieren is ongekend. En beter dan in alle plekken in Afrika. Je moet het zien om te geloven.”

---

Corno van den Berg

Waar ligt de Pantanal?

De Pantanal is enorm groot en wordt meestal verdeeld in twee delen. Reizigers bezoeken het gebied meestal via twee steden.

Noordelijke Pantanal

Dit deel bereik je via Cuiabá. De noordelijke Pantanal staat bekend als de beste plek om jaguars te zien. Veel wildlife-tours vertrekken vanaf de beroemde weg Transpantaneira, die diep het natuurgebied in loopt. Langs deze route liggen verschillende lodges waar je safari’s, boottochten en andere excursies kunt doen.

Zuidelijke Pantanal

De zuidelijke Pantanal bezoek je meestal via Campo Grande. Dit gebied is rustiger en minder toeristisch. Je vindt hier veel traditionele fazenda’s, waar natuur en veeteelt samenkomen. Vanuit deze lodges ga je met gidsen op pad om wildlife te zoeken in de wetlands.

Transpantaneira: beroemde route door de Pantanal

De Transpantaneira is de bekendste route door de Pantanal. Deze onverharde weg begint vlak buiten de stad Poconé en loopt ongeveer 150 kilometer het natuurgebied in. Onderweg steek je tientallen houten bruggen over. De route is beroemd om de kans op wildlife.

Langs de weg zie je vaak capibara’s, kaaimannen en verschillende vogelsoorten. Veel lodges liggen direct aan deze route. Voor veel reizigers is een rit over de Transpantaneira een van de hoogtepunten van hun bezoek aan de Pantanal.

Waarom de Pantanal zo bijzonder is

De Pantanal overstroomt elk jaar gedeeltelijk. Tijdens het regenseizoen veranderen grote delen van het gebied in een enorme lagune.

In de droge periode trekken dieren naar de rivieren en waterplaatsen. Daardoor verzamelen veel dieren zich op dezelfde plekken. Dat maakt de Pantanal een van de beste gebieden ter wereld om wildlife te zien.

Welke dieren kan ik zien in de Pantanal?

Het immense moerasgebied herbergt talloze bijzondere dieren. Je kunt er talloze zien, waaronder de bijna uitgestorven hyacintara. Net als de wonderlijke reuzenmiereneter. Als je hier bent voelt dit net als een safari, maar dan anders. Ik ben hier ruim twee weken geweest en keek mijn ogen uit.

Maar je hebt ook kans op de kleine miereneter, brilkaaiman, tapir, groene anaconda, moerashert, brulaap, gordeldier en talloze soorten vogels, waaronder veel papegaaien, toekans, ibissen en reigers bijvoorbeeld.

En alles is hier ‘groot’. Hier leeft het grootste knaagdier ter wereld (de capibara), de grootste papegaai (hyacintara), de grootste ooievaarsoort (jabiroe) en de grootste ottersoort (reuzenotter) en qua formaat de grootste jaguars.

Jaguars spotten in de Pantanal

De Pantanal staat wereldwijd bekend als een van de beste plekken om jaguars in het wild te zien. Vooral langs de rivieren in de noordelijke Pantanal worden geregeld jaguars gespot. Je hebt hier een redelijke kans als je meerdere dagen op een boerderij annex lodge verblijft. Dit zijn boerderijen die verbouwd zijn zodat ze ook toeristen kunnen herbergen. Zoals de beroemde Refúgio Ecológico Caiman, waar een groot project voor jaguars is opgezet om deze dieren te redden. Alsook projecten voor andere dieren.

Veel tours gaan per boot de rivier op. Gidsen zoeken langs de oevers naar beweging in het gras of onder de bomen. Jaguars komen hier vaak naar de rivier om te drinken of te jagen. De beste kans om een jaguar te zien is tussen juli en oktober.

Hoe ziet een excursie in de Pantanal er uit?

De Pantanal draait vooral om natuur en wildlife. De meeste reizigers verblijven enkele dagen in een lodge midden in het gebied. Vanuit deze lodges ga je met een gids op pad. Populaire activiteiten zijn:

• safari’s met een jeep
• boottochten over rivieren
• paardrijden door de wetlands
• vogels spotten
• nachtsafari’s

Toen ik hier was heb ik in een week tijd zo’n beetje alle dieren gezien. Soms van ver weg, zoals de jaguar en soms van heel dichtbij, zoals de reuzenmiereneter. Je gaat met jeeps op pad, al kun je ook een wandelsafari doen. Waarbij je met een gids op pad gaat, die meestal bioloog is. Hij of zij weet extreem veel van de dieren hier alsook van hun gedrag. Waardoor je extra veel te zien krijgt. Daarnaast zijn er nachtsafari’s, waarbij er weer een hele andere wereld open gaat.

Beste reistijd voor de Pantanal

De droge periode van juni tot oktober is meestal de beste tijd om de Pantanal te bezoeken. In deze maanden verzamelen dieren zich rond de rivieren en waterplaatsen. Daardoor zijn ze makkelijker te zien.

Ook voor het spotten van jaguars is dit de beste periode. Vooral juli tot oktober staat bekend als het jaguar-seizoen. Tijdens het regenseizoen (ongeveer december tot maart) kan een groot deel van het gebied onder water staan. Dan zijn veel hotels en fazenda’s dicht. Diverse wegen zijn afgesloten of onbegaanbaar.

Unieke mix van boerderij en natuurgebied

De Pantanal is een bijzonder gebied, waar boeren en natuurbescherming hand in hand gaan. Althans bij een aantal boeren, bij veel ook niet. Maar door de komst van toeristen, en hun geld, is er een alternatieve geldstroom ontstaan. Waardoor meer en meer boeren de dieren met rust laten. En heeft dit unieke natuurgebied een kans om te overleven.

Bescherming van de Pantanal

In april 2018 hebben vertegenwoordigers van Brazilië, Bolivia en Paraguay hun handtekening gezet onder een unieke verklaring. Ze zeggen hierin toe de Pantanal te beschermen én duurzaam om te gaan met het bijzondere natuurgebied. Zodat dit unieke natuurgebied beschermd blijft voor de toekomst. Maar de vraag is of dit ook werkelijk gaat gebeuren.

Hoe is de Pantanal ontstaan?

Jaarlijks valt er hier zo’n 1.500 mm regen, maar het gebied dankt zijn bestaan vooral aan de regendruppels die honderden kilometers verderop vallen. En via de Paraguay-rivier de Pantanal bereiken. Het waterpeil van deze rivier stijgt jaarlijks enkele meters, waardoor graslanden en bossen tijdelijk veranderen in een groot moeras. Compleet met eilandjes, meren en watergangen.

De combinatie van vruchtbare grond, zonlicht en het water zorgt voor veel begroeiing. Wetenschappers hebben in de Pantanal meer dan 3.500 soorten bomen en plantensoorten geteld. In de overstroomde delen staan vooral carana-palmen. De hogere zandgronden herbergen vooral diverse ficussoorten en acuri-palmen. Wil je dit allemaal beleven, ik kan je er bij helpen!