Olifanten en giraffes in Kruger Nationaal Park.
Olifanten en giraffes in Kruger Nationaal Park. Corno van den Berg

Kruger National Park: een ongekende wildernis in Afrika. De Nederlander Francois de Cuiper was de eerste Europeaan hier. Later zorgde de jacht voor massaslachtingen, maar ook voor de totstandkoming van het park. Al in 1898.

Kruger National Park is een van de bekendste safarigebieden ter wereld. Al in 1898 werd hier de natuur beschermd, omdat onder meer alle witte neushoorns al waren afgeschoten. Tegenwoordig zijn er vergevorderde plannen om het park over de Zuid-Afrikaanse grens uit te breiden met andere nationale parken in Zimbabwe en Mozambique. Waardoor het grootste park ter wereld ontstaat: Great Limpopo Transfrontier Park. Kruger is met recht een van de grensverleggende natuurgebieden.

Hier zie je vooral ‘bushveld’, tot zover het oog reikt. Dit is dchte begroeiing van struiken en bomen. Met hier en daar open vlaktes, ook wel savanne genoemd. Hier zijn aan de horizon alleen de silhouetten zichtbaar van diverse dieren. Maar ze bewegen nauwelijks, het lijkt wel of ze niet op willen vallen. Of dat ze de serene rust niet willen verstoren. Dit is ‘Kruger’, zoals het park in de volksmond liefkozend wordt genoemd. Een stukje wild Afrika, dat de komende jaren alleen maar wilder wordt.

Dit was ook wat Francois de Cuiper al in 1725 heeft gezien. De Nederlandse ontdekkingsreiziger was de eerste Europeaan die hier arriveerde. Hij was op een expeditie van de VOC om nieuwe gebieden te verkennen. Maar De Cuiper en zijn mannen werden bij Gomondwane aangevallen door de lokale bevolking en verdreven. Waardoor het gebied decennialang met rust werd gelaten.

Jagers hoorden de verhalen over de vele dieren en trokken meer en meer de binnenlanden van Afrika in. Ruim honderd jaar geleden veranderde de situatie dan ook drastisch. De jacht werd als het ware geautomatiseerd, doordat wapens steeds moderner werden. Slachtingen van honderden dieren waren in dit deel van Afrika heel gewoon. De vlaktes werden leger en leger, waardoor al aan het eind van de negentiende eeuw de behoefte ontstond om de natuur te beschermen. Ook al was het in eerste instantie om de jacht in stand te kunnen houden.

Oogcontact met een mannetjesleeuw....
Oogcontact met een mannetjesleeuw…. Corno van den Berg

De volksraad van de Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR) verbood de jacht in een cruciaal deel van het park. Tussen de Sabie- en Krokodilrivier werd de natuur met rust gelaten. De toenmalige president Paul Kruger van de ZAR stelde het Sabie Wildreservaat in. Het is dan 1898, als de natuurbescherming in veel landen nog niet geboren is. Maar ondanks de regels kwam van natuurbescherming weinig terecht. Zeker toen in 1899 de Tweede Boerenoorlog uitbrak. Deze duurde tot 1902, waarna dit deel van Zuid-Afrika een Britse kolonie werd.

Als eerste veldwachter van het gebied werd de Britse majoor James Stevenson-Hamilton aangesteld. Deze natuurliefhebber kreeg het voor elkaar om het gebied dat beschermd werd steeds groter te maken. Ook zag hij toe dat de regels strikt worden nageleefd. Waardoor de natuur zich langzaam kon herstellen. De Britten legden in 1916 een spoorlijn aan, die een bijzondere bijwerking had. Niet alleen het publiek kon het park ineens bereiken, maar ook toeristen. De safari was geboren. In 1926 kreeg het gebied de status van nationaal park, het eerste van Zuid-Afrika. Het park werd vernoemd naar een van de grondleggers van het park, Paul Kruger.

Doen!-tips:

Wandel tussen de dieren door
Het is de ultieme manier om dit soort natuurgebieden te ervaren; wandelend. Onder leiding van een gids en een parkwachter beleef je de natuur zeer intensief. Je volgt paden die vooral door dieren worden gebruikt. Ontmoetingen met dieren zijn gewoon, zoals olifanten en zebra’s, maar ook leeuwen. Er zijn diverse routes die wisselend een dag tot meerdere dagen duren. Waarbij je overnacht in een lodge en je je weer lekker kunt opfrissen. Deze wandelsafari’s zijn extreem populair, je moet je ongeveer een jaar voor je bezoek al aanmelden. Overigens hebben diverse privé-natuurterreinen ook wandelsafari’s die je kunt boeken.

Volg een parkwachtercursus
Over de dieren en het rijke ecosysteem in Kruger is van alles te leren. Wie graag de diepte in duikt kan hier een meerdaagse cursus volgen tot parkwachter. Het is weliswaar toegespitst op toeristen, maar je leert wel van alles over diergedrag, de rol van de diverse seizoenen en hoe je dieren kunt ‘tracken’. Daarnaast hoor je veel over de bedreigingen als stroperij, terwijl ook de rol van het toerisme duidelijker wordt. Het is zeker de moeite waard, zeker voor iemand die een grote interesse in natuur heeft.

De zonsondergang in Kruger NP in Zuid-Afrika.
De zonsondergang in Kruger NP in Zuid-Afrika. Corno van den Berg

Bestuur zelf je auto op safari
Bij de meeste safari’s word je rond gereden door een chauffeur/gids. Maar je kunt ook zelf achter het stuur kruipen. En zelf een route bepalen en stoppen bij bijvoorbeeld een groep olifanten zolang je wilt. De kans is groot dat je wel wat dieren mist (je hebt immers de getrainde ogen van de gids niet), maar het vrijheidsgevoel geeft je daar heel veel voor terug. Er zijn diverse mogelijkheden, waaronder met een huurauto van lodge naar lodge rijden. Dit kun je zelf vooraf regelen, maar ook laten doen. Hou wel in gedachten dat ontmoetingen met grote dieren zoals olifanten hier heel gewoon zijn.

Zoek de witte leeuwen van Timbavati
Timbavati Game Reserve ligt in Kruger en het is de enige plek ter wereld om witte leeuwen in het wild te vinden. Dit zijn geen albinoleeuwen, maar deze dieren missen een gen, waardoor hun huid wit is. Er leven er hier maar een paar, maar toeristen komen van over de gehele wereld om deze wonderlijke dieren te zien.

Kampeer in het wild
Kruger is wereldberoemd als plek om te kamperen. Je hebt opmerkelijk veel mogelijkheden. Je kunt natuurlijk je eigen tent opzetten op de diverse campings, maar ook overnachten in ‘tented camps’, waarbij je al veel meer luxe hebt. Deze variëren van ‘basic’ tot zelfs 5-sterren. Misschien is het een idee om de slaapplaatsen gedurende je meerdaagse bezoek af te wisselen. Zodat je tussen de dieren (en de bijbehorende geluiden) in je eigen tent kunt slapen, om je dag later lekker languit in een zacht bed van een fraai uitzicht te genieten. Kies zelf maar..

Zoek de ‘Little Five’
Wie voor het eerst op safari gaat wil graag de ‘Big Five’ zien. Maar ook als je bijvoorbeeld als eerder op safari bent geweest blijven olifant, luipaard, buffel, (zwarte) neushoorn en leeuw erg populair. Er is overigens ook een ‘Little Five’, die nauw verbonden is met deze dieren. Zo is er de mierenleeuw, buffelwever, neushoornkever, olifantspitsmuis en luipaardschildpad. Je zult ze waarschijnlijk niet allemaal zien, maar het geeft wel diepgang aan je bezoek. En je ziet dat hier meer leeft dan je op het eerste gezicht ziet.

Speur op een nachtsafari
Als de avond valt gaan de ‘dagdieren’ slapen en komen de ‘nachtdieren’ tot leven. Wat door de duisternis een geheel andere belevenis wordt. Rijdend in een jeep schijnt een spotter met een licht van links naar rechts. Hopend dat het licht de reflectie van een oog geeft. Of dat hij het silhouet van een dier ziet. Of een beweging. Van alles kan hier je pad kruisen, van olifanten tot de olifantspitsmuis. En typische nachtdieren als aardwolf en genetkat. Vraag ook of je zelf even mag speuren met de lamp in de hand. Dan merk je vanzelf hoe moeilijk het is. Vraag bij je boeking of naast dagsafari’s ook nachtsafari’s op het programma staan, want in het park zelf is het niet toegestaan, maar in de privé-reservaten er om heen wel.

Help wetenschappers met de wilde hond
De wilde hond is een van de meest bijzondere dieren in Afrika. Wetenschappers doen, onder andere in Kruger en directe omgeving, al lange tijd onderzoek naar dit roofdier. Wilde honden kunnen per dag wel 50 kilometer afleggen. Toeristen worden gevraagd hun ontmoetingen met deze dieren te melden, zodat de geleerden gedragspatronen kunnen vaststellen. Schrijf dus de locatie goed op, tel het aantal dieren bijvoorbeeld ook welke kant ze op gaan.

Kies de beste safari route met sightings van anderen
De gids (of chauffeur) maakt vooraf een keuze welke route hij neemt. Het hangt af van het aantal dagen dat je er bent, het weer en ook waar bijvoorbeeld gisteren nog bijzondere dieren zijn gezien, zoals wilde honden, leeuwen, luipaarden en jachtluipaarden. Wie dit wil begrijpen moet vragen waarom hij voor een bepaalde route kiest. En je zult zien dat een safari voor een groot deel afhankelijk is van geluk, maar je kunt veel beïnvloeden. Daarnaast kun je aangeven als je bijvoorbeeld op zoek wilt naar neushoorns of juist veel olifanten wilt zien.

Een groene meerkat in Kruger NP.
Een groene meerkat in Kruger NP. Corno van den Berg

Beste tijd:
Kruger en de omliggende reservaten kennen feitelijk twee seizoenen. Het droge seizoen duurt van eind mei tot begin oktober. Dan is de vegetatie beperkt en bevinden veel dieren zich in de buurt van de waterputten.

In het regenseizoen zijn de dieren veel moeilijker te spotten. Ze hebben zich meer verspreid, terwijl ook veel bomen bladeren dragen. Daarnaast zijn veel wegen niet of nauwelijks te berijden na een stevige regenbui. Maar dit seizoen heeft ook zeker zijn charme, met donderwolken en bijvoorbeeld veel geboortes van dieren. Ook dit is Afrika. Bereid je reis wel goed voor.