De eerste zonnestralen breken door.
De eerste zonnestralen breken door in het Geirangerfjord.Corno van den Berg

De geschiedenis van de Noorse fjorden is ruw. IJstijden en rivieren creëren het huidige landschap. Dat jaar na jaar als mooiste landschap ter wereld wordt beoordeeld.

De fjorden van Noorwegen hebben opvallend weinig invloed van de mens ondergaan. Simpelweg omdat dit te nat, steil of te ruig is voor de mens. Al is daar de laatste decennia wel een bewustzijn van bescherming bij gekomen. Zodat de meest beroemde fjorden ter wereld, maar ook de bijzondere rotsen zoals Preikestolen, bewaard kunnen blijven. Terwijl de pas ontdekte koudwaterkoraalriffen wetenschappers verbazen.

Een kajakker verfrist zich met het koele water uit de fjorden.
Een kajakker verfrist zich met het koele water uit de fjorden. Terje Rakke

De beroemde Noorse fjorden zijn het resultaat van geweldige oerkrachten tijdens de laatste ijstijden. Het bergland ging gebukt onder grote massa’s ijs. Op sommige gebieden zakt de bodem ineen onder het gewicht. Gletsjerarmen hollen het landschap langzaam verder uit. Langzaam ontstaan lange en diepe inhammen in het kustlandschap.

De wonderlijke wereld van erosie
Erosie heeft de afgelopen eeuwen de rest gedaan. Steile bergwanden van wel 1.000 meter hoog die 200 kilometer het landschap insnijden. Daarmee is het een van de meest dramatische landschappen op de wereld. Mens en dier hebben geen andere keus dan zich aan te passen. Dit is het opmerkelijke West-Noorwegen. Al hoort eigenlijk ook de omgeving rond Oslo (met het Oslofjord) en de Noordkaap (in het noorden) er bij.

De fjorden verrassen overigens niet alleen boven water. Een diepzeeduiker stuit in 2000 op een opmerkelijk groot koudwaterkoraalrif in het Trondheimsfjord. Dit soort riffen zijn al lang bekend bij wetenschappers, maar er is verder weinig over bekend. Ze bevinden zich op een diepte van 40 tot 1.000 meter en onderzoek wijst uit dat ze zich langs de gehele Noorse kust bevinden.

Een zeewolf in de Noorse fjorden.
Een zeewolf in de Noorse fjorden. Bill Larnach

Daar waar het ‘gewone’ koraalrif bestaat uit 8.000 soorten, wordt het koudwaterrif door nog geen tien soorten gebouwd. Maar het herbergt wel een ongekende rijkdom. In een bijna buitenaardse wereld. En je kunt er in snorkelen en duiken, waarbij er een wereld voor je open gaat.

Dankzij nieuwe wetenschappelijke technologieën kunnen de Noorse fjorden in detail worden bestudeerd. Vanaf schepen wordt de bodem gedetailleerd in kaart gebracht. Ook brengen onbemande duikboten deze onbekende (en ijskoude) wereld in kaart. Grijparmen nemen monsters mee en camera’s maken foto’s met hoge resoluties. Desondanks is tot nu toe nog maar 10 procent van de zeebodem hier gedetailleerd in kaart gebracht.

De gevaarlijkste buitensporten

Een Base-jumper in Loen in Noorwegen.
Een Base-jumper in Loen in Noorwegen. Corno van den Berg

De bergen rond de fjorden zijn populaire plekken voor actieve sporten. Maar ook extreme sporten, zoals BASEjumpen. Bij deze gevaarlijke sport springen mensen van een klif en komen ze met een parachute naar beneden. Met name Kjerag in het Lysefjord is beroemd vanwege de vele gelukte pogingen. Maar ook berucht, want er zijn diverse doden te betreuren.

De fjorden, de omliggende bergen en gletsjers trekken jaarlijks miljoenen mensen. Omdat de afstanden groot zijn is het lang niet altijd makkelijk om een goede route te kiezen. Zeker niet als je weet dat Noorwegen meer dan 100 fjorden telt. Sommige lopen uit in zee, maar hebben zelf ook weer zijtakken, die ook fjord worden genoemd. Maar wie dit gebied verkent, begrijpt waarom het bijna jaarlijks tot het meest ongerepte stuk natuur ter wereld wordt verkozen.

Beste tijd:
De fjorden kunnen het gehele jaar door worden bezocht. Het hangt sterk af van hetgeen je wilt doen.
Winter: In de winter is het landschap vaak nog woester met kans op sneeuw, met talloze skimogelijkheden. Maar je hebt ook kans op bewolking en regen. Het is wel relatief rustig met toeristen. En je ziet dit ruige gebied op zijn ruigst.
Voorjaar: In het voorjaar kun je zien hoe de bloemen bloeien, wat de fjorden een extra dimensie geeft. Ook zijn de meeste watervallen nog op volle sterkte.
Zomer: Omdat je in de zomer op de gletsjers kunt skiën en bovenop een gletsjer kunt staan is dit seizoen verreweg het populairst.
Najaar: Dit seizoen is relatief rustig, terwijl het weer vaak nog wel in orde is. Al kan het ook meerdere dagen regenen.

Corno’s reistips:

Een land als Noorwegen kun je heel goed zelf bereizen. Je kunt met je eigen auto er naar toe rijden of ter plekke een auto huren. Met een complete rondreis wordt alles voor je geregeld en kun je optimaal genieten van je reis. Hieronder mijn tips om je reis al dan niet zelf of georganiseerd te regelen.